Кіріспе

Төтенше жағдайларда жедел телефон арқылы кеңес беру қызметі

Төтенше жағдай желісі – адамдардың жедел кеңес алу үшін, әдетте жаттығудан өткен еріктілер арқылы қоңырау шалатын телефон нөмірі. Мұндай қызмет алғаш рет 1951 жылы Англияда құрылды және осы сияқты желілер ағылшын тілді елдердің көптеген ірі қалаларында кем дегенде 1970 жылдардың ортасынан бері бар. Бастапқыда өзіне-өзі қол жұмсау туралы ойлағандарға көмек көрсету үшін құрылған, көптеген желілер өздерінің қызметін кеңейтіп, эмоциялық дағдарыстармен күресуге кірісті. Ұқсас желілер басқа жағдайларда да жұмыс істейді, оның ішінде зорлау, қорқыту, өзін-өзі зақымдау, үйден қашқан балалар, адам саудасы және ЛГБТ немесе интерсекс деп өзін анықтайтын адамдарға көмек көрсету. Төтенше жағдай желілері кең таралған болса да, олардың өзін-өзі өлтіруді азайтудағы тиімділігі нақты емес. Бір зерттеу көрсеткендей, адамдардың өзіне-өзі қол жұмсау туралы ойлары жедел желіге қоңырау шалған кезде азайды және қоңыраудан кейін бірнеше апта бойы сақталды. Кейбір адамдар дағдарыс желілеріне жиі қоңырау шалады, бұл шұғыл жағдайдағыларға уақытты бөлуге мүмкіндік береді.

Тарих

Мұндай қызмет 1953 жылы ағылшын діни қызметкері Чад Варах "Самаритян" қызметін құрғанда басталды, ол жақын арада Ұлыбритания бойынша филиалдарды ашты. Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы "Самаритян" филиалы 1974 жылы Бостонда құрылды. Бостоннан басқа, қазіргі уақытта Фалмут, Массачусетс штатында (Кейп-Код және Аралдар аймағын қамтиды), Мерримак аңғарында және Фолл-Ривер/Нью-Бедфорд аймағында "Самаритян" филиалдары бар. Массачусетс штатынан тыс жерлерде Нью-Йорк, Провиденс, Хартфорд, Олбани және Кин, Нью-Гэмпшир қалаларында филиалдар бар. АҚШ-та 1958 жылы Лос-Анджелес өзіне-өлімінен сақтау орталығы құрылды, ол елдегі алғашқы орталық болып 24 сағаттық дағдарыс желісін ұсынып, ыстық желі қызметін ұйымдастыру үшін қоғамдық еріктілерді пайдаланды. Бернард Мейс 1962 жылы "Брюске қоңырау шалыңыз" деген жедел желі арқылы Сан-Францискода өзіне-өлімінен сақтау қызметін бастады. 1963 жылы Австралияда осыған ұқсас қызмет "Тіршілік желісі" деп аталды. Тағы бір қызмет – Lifelink Samaritans Tas. Inc. еріктілермен жұмыс жасайтын дағдарыс желісі, бастапқыда Launceston Lifelink деп аталды, ол 1968 жылы Тасманияның Лаунсестон қаласының азаматтары "Самаритян" қағидаларына негізделген телефон қызметін құруға шешім қабылдады. Бұл шешімнің себебі адамдардың көбінесе өзіне-өліміне баруға себеп болатын эмоциялық ауыртпалықты отбасы мен достарымен бөлісе алмауы еді. Бұл қызмет Тасманияның барлық аймақтарындағы адамдарға тәулігіне 24 сағат бойы эмоционалды қолдау көрсетеді және діни көзқарастардан тәуелсіз. Ұйым Befrienders Worldwide мүшесі және Ұлыбританиядағы Нортгемптон "Самаритяндарымен" серіктес қарым-қатынаста. Lifelink Samaritans Тасманиядағы ең көне телефондық достық қызметі және Австралиядағы төртінші ең көне қызмет, ол жылына кем дегенде 5000 қоңырау алады. 2018 жылдың желтоқсан айында Lifelink Samaritans қызметінің 50 жылдығы тойланды.

Телефон арқылы кеңес беру

Телефондық эмоциялық қолдау және дағдарыс желілері ұқсас телефондық қолдау қызметін ұсынады, және екеуі де дағдарыс және дағдарыс емес қоңырауларды қабылдайды. АҚШ-та көптеген университеттерде еріктілермен қызмет көрсететін телефондық кеңес беру желілері құрылған. Бұл желілер дағдарыстағы адамдарға көмек көрсетеді, сонымен қатар "жасырын сырды бөліскім келеді" дейтін адамдарға құлақ беруге дайын. Әдетте, бұл желілерде оқытылған мамандар жұмыс істейді және олар кәсіби, ұзақ мерзімді кеңес беру қызметтерін ауыстыруға арналмаған. Олардың мақсаты – адамды жедел жағдайда қолдау көрсету. Мұндай желілер Мэриленд университетінде, Миннесота университетінде, Тафтс университетінде, Колумбия университетінде, Корнелл университетінде, Дрексель университетінде, Колдуэлл университетінде және Техас A&M университетінде бар. Кейде "эмоциялық қолдау желісі" деген термин қолданылады, ол дағдарыс немесе кеңес беруді білдірмейді және электрондық пошта мен мәтіндік хабарламаларды қамтуы мүмкін. Мұндай қызметтер психикалық денсаулық дағдарысына тап болған адамдарға ресурстарды кеңінен таратуға мүмкіндік берді. Ұялы телефондардың дамуымен кеңес беру қызметтері мәтіндік хабарламалар (SMS) арқылы да қызмет көрсетуді бастады. Жаңа Зеландиядағы жастарға бағытталған Youthline дағдарыс желісі 2004 жылы SMS арқылы кеңес беру желісін іске қосты.