Кіріспе

Құс түрі. Сары мүңкіді көк қарға немесе алтын мүңкіді көк қарға (Urocissa flavirostris) – қарғалар мен сұңқарлар отбасынан таралған, өтетін құс. Бұл түр Тайвань көк қарғасы және қызыл мүңкіді көк қарғасымен бірге супертүрін құрайды. Түрдің таралған аймағы Үндістан субконтинентінің солтүстік бөлігін, оның ішінде Төменгі Гималай етегін қамтиды, сондай-ақ Вьетнамда шашыраңқы популяциясы бар.

Сипаттама

Ұзындығы, құйрығын қоса алғанда, екі жынысы да бірдей. Басы, мойны және кеудесі қара, мойнының арт жағында ақ дақ бар; төменгі қауырсынының қалған бөлігі ақ, көкіректің түсіне боялған; жоғарғы қауырсынының барлығы күлгін көк, қанаттары мен құйрығында жарықтанады; ұшу қауырсындарының ұштары ақ, сондай-ақ шеткі қанат қауырсындары да ақ; құйрығы ұзын және біртіндеп тартылған, көгілдір қауырсындары ақ ұштармен, ең ұзын орталық жұбының ақ түсінің алдында қара жолағы бар.

Тарату

Сары тұмсықты көкқұйрық (Urocissa caerulea) Хазарадан Брахмапутраға дейінгі Гималай тауларының барлық аймақтарында кездеседі. Ол екі түршеге бөлінеді. Олардың арасында U. f. cucullata түрі көбірек таралған және Батыс шекарасынан Батыс Непалға дейін кездеседі, Гималайдың Батыс аймағындағы көптеген таулы курорттарда кең таралған, белгілі бір биіктікте көбейеді. Шығыс түрі Шығыс Непалдан шығысқа қарай таралған және денесінің астыңғы бөлігі қараңғы лаванда түсімен ерекшеленеді; оның ареалы Батыс түрінен сәл жоғарырақ, сондықтан ол Батыс түрі сияқты төменге түспейді. Бұл жыл бойы тұратын түр, бірақ қыс айларында көбінесе төменгі биіктіктерге көшеді. Шымладан шығысқа қарай, оған жақын туысқан қызыл тұмсықты көкқұйрық (Urocissa erythroryncha) сары тұмсықты түрмен бірдей аймақтарда жиі кездеседі; ол әсіресе Муссури, Техри Гархвал, Кумаон және Непалда кең таралған, қызыл тұмсығы және кең ақ мойын дақтары арқасында оңай ажыратуға болады.

Мінез-құлық

Көк шұбарлар негізінен ағаштарда тіршілік ететін құстар. Көбінесе олар тығыз орманды аймақтарда кездеседі, бірақ оларды егістік жерлерде және биік тау беткейлерінде де табуға болады. Олар жиі жерде тамақтанады және құйрығын жоғары ұстап, секіріп жүреді, осылайша оның жерге тиюіне бөгет жасайды. Олар жеті-сегіз құстан тұратын топтасып өмір сүреді және аумақтық белгілері айқын. Құс ашық кеңістікке шыққанда, ұшуы баяу және толқынды болады. Олардың тағамы – ұсақ сүтқоректілер, басқа құстардың жұмыртқалары мен балапандары, жәндіктер, жабайы жемістер мен жидектер. Бұл құс өте әртүрлі дыбыстармен әуелеп тұрады.

Ұя салу

Құсқұйрықтар ұяларын тығыз жапырақ жамылған ағаштардың салаларында салады. Үлкен ұялар таяқтардан тұрғызылып, шөп және басқа да жіпшелермен төселген. Бір жұмыртқаға үш-төрт жұмыртқа салынады. Жұмыртқаның негізгі түсі ақшыл, сарғыш тас түстің қоңырқай, қызғылт реңінен қараңғырақ қызғылт тас түсіне дейін өзгереді, сирек жағдайда жасыл көкшіл тегіл болуы мүмкін. Жұмыртқа бетіндегі белгілер түрлі күңгір, сиена немесе күлгін түстердің кішкентай ұсақ дақтары, жамылғылары, жолақтары және өрнектерінен тұрады, олар көбінесе жұмыртқаның кең бөлігінде шоғырланып, қап немесе аймақ түзеді.