Кіріспе

Танк пен танкіге қарсы қару. Екінші дүниежүзілік соғыс танктері мен танкіге қарсы қарулары.

Ordnance QF 2 pounder (QF – "жылдам ату" дегенді білдіреді), немесе жай ғана "2 фунттық" қаруы – екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған британдық танкіге қарсы қару және көлік құралына орнатылатын қару. Бұл қару Франция шайқасында артиллерия бөлімдерінің негізгі танкіге қарсы құралы болды. Дюнкерк эвакуациясынан кейін жылдам қайта қарулану қажеттілігі туғандықтан, Солтүстік Африка кампаниясы кезінде де қолданыста болды. Көлік құралына орнатылған түрінде 2 фунттық қару екінші дүниежүзілік соғыстың басында британдық танктердің көпте қолданылатын негізгі қаруы болды, сондай-ақ Даймлер сияқты бронеавтомобильдердің де негізгі қару-жарағы ретінде соғыс бойы қолданылды. Окпанды қорғанысы жақсарған сайын 2 фунттық қарудың тиімділігі төмендеді және 1942 жылдан бастап оны біртіндеп 57 мм QF 6 фунттық қарумен алмастырды. Бұл қару танкіге қарсы мылтықтарды алмастырған жаяу әскер батальонының танкіге қарсы взводтарымен жабдықталды, бірақ соғыс аяқталғанға дейін қолданыста болды. Бұл QF 2 фунттық қару Royal Navy қолданған QF 2 фунттық "pom pom" қаруынан ерекшеленеді, ол 40 мм автоканон болды.

Тарих

Қару танк пен танкқа қарсы қару ретінде әзірленді. Экономия және стандартизация мақсатында 1935 жылдың қазан айында ол екі мақсатта да 2 фунттық Mark IX ретінде қабылданды. Қарудың шассилерін Vickers және Woolwich арсеналының жобалау бөлімі жасады. Vickers компаниясы бірінші болып жоба ұсынды, ол "Ordnance QF 2 pounder Mark IX on Carriage Mark I" деп қабылданды. 1936 жылы шектеулі саны жасалды. Шасси инновациялық үш аяқты құрылымға ие болды. Жолда жүрген кезде аяқтардың бірі сүйреуге арналған трасса ретінде қолданылды, ал қалған екеуі бүгілді. Қару жауынгерлік позицияға келгенде, аяқтары жерге орнатылып, дөңгелектері көтерілді. Woolwich арсеналы өз шассиін жетілдіруді жалғастырды және қайта қарағанда Vickers дизайнынан артық екені анықталды, осы шассимен қару "Ordnance QF 2 pounder Mark IX on Carriage Mark II" ретінде қабылданды. Ол тұжырымдамалық тұрғыдан ұқсас болды, бірақ қаруды жауынгерлік позицияға келтіргенде дөңгелектерді алып тастау қажет болды. Бұл шасси де Vickers компаниясымен өндірілді. Ерекше құрылымы қаруға жақсы тұрақтылықты және 360 градусқа бұрылу мүмкіндігін берді, осы арқылы кез келген бағыттан қозғалатын көліктерді жылдам нысанаға алуға болатын. Мергеннің бұрылу және көтерілуге арналған қол дөңгелектері болды. Сонымен қатар, ол бұрылу механизмін ажыратып, қару командирі мергеннің иығына сүйеніп қаруды айналдыра алатын. Командирге қалқанның үстіңгі жағындағы қарапайым сақина және дөңгелек нысана көмектесті. Мергеннің 1,9 есе үлкейтуі бар телескоптық нысанасы 21 градус көру бұрышымен жабдықталған, 300 ярдтық интервалмен градуировкаланған. Оны 30 центнерлік жүк көлігінде "портта" тасымалдауға да болады. 40 мм 2 фунттық қару әдеттегі 37 мм-лік қарудан, мысалы, неміс 3,7 см PaK 36 немесе Bofors 37 мм-ден жақсы өнім көрсетті және сол дәуірдегі 25 мм және 20 мм-лік қарулардан айқын басымдыққа ие болды. 2 фунттық қарудың кемшілігі - ол PaK 36-дан екі есе ауыр және биік профильге ие болды. Қару алғаш рет бронетранспорттық құралдарда жаңа крейсерлік және жаяу әскер танктарының негізгі қаруы ретінде қолданылды – Cruiser Mk I және Matilda II, 1937 жылы өндіріске түсті. 1937 жылы жобаланған Mk VII жеңіл танкында да, келесі жылдары жасалған Daimler бронеавтомобилінде де осы қару болды. Өнімділікті арттыру үшін сығу жүйесі әзірленді. Littlejohn адаптері, қарудың трубкасының соңына бұралатын, броняны тесуге арналған, композиттік қатаң емес (APCNR) оқ-дәрілерімен қолданылды. Оқ жеңіл қорытпадан жасалған тасымалдағышты қамтиды, оның ішінде ауыр вольфрам доп орналасқан; адаптердің конустық трубкасынан өткенде, тасымалдағыш 40 мм-ден 30 мм-ге дейін қысылды. Көлденең қимасының азаюы қозғаушы күшті арттырып, оқтың жылдамдығын 52 мм-ден 88 мм-ге дейін арттырды. Соғыстың соңында жасалған жоба – канадтық David High Velocity, 6 фунттық қарудан 2 фунттық оқтарды атуға мүмкіндік беру. Бұл оқтың бастапқы жылдамдығын арттыруға бағытталған. Канада мен Ұлыбританияда жүргізілген алғашқы сынақтар үміт беретін болды; алайда, жүйе соғыс аяқталған кезде әлі де жетілдіріліп жатты, және бағдарлама да осымен тоқтатылды. Тағы бір жетілдіру – 2 фунттық HV 'Pipsqueak', соғыстан кейінгі 40x438R патроны қолданылған, ол бастапқыда AEC бронеавтомобилінің орнын алмастыруға арналған Alvis Saladin бронеавтомобилінің негізгі қаруы ретінде қарастырылған. Ол "Armour Piercing Discarding Sabot" (APDS) оқтарын атуға арналған, ол "Littlejohn адаптері" оғының тегілуімен салыстырылатын болса да, жарылғыш снарядтарды (HE) атуға мүмкіндік беретін. Шын мәнінде, көрсетілген өнімділік жақсырақ болды, оқ 60 градустағы броняны енді. Бұл қаруды жетілдіру де Саладиннің рөлі жаяу әскерге атыс қолдау көрсетуге ауысқанда тоқтатылды, және оның орнына төмен жылдамдықты 76 мм-лік қару таңдалды. Бастапқыда 2 фунттық қарудың ең маңызды кемшіліктерінің бірі – британдық доктринаның салдарынан жарылғыш снарядтың болмауы болды, әсіресе 2 фунттық қару танктың негізгі қаруы болғанда; бұл танк жаяу әскерге қолдау көрсету үшін пайдаланылған кезде өте маңызды болды, оны әдейі тек автоматпен жеке құрамға қарсы пайдалану үшін қалдырды. Доктрина тіпті соғыс тәжірибесінің жарығында да өзгере қоймады, және жарылғыш снаряд 1942 жылдың соңына дейін өндірілмеді.

Тірі қалған мысалдар

Дублин қаласындағы Коллинз казармасындағы мұражайда Ирландия армиясына тиесілі QF 2 pdr зеңбірегі бар. Тағы бір QF 2 pdr зеңбірегі Канаданың Брантфорд қаласындағы Канада әскери мұра мұражайында қойылған. Екі зеңбірек, олардың біреуі өздігінен жасалған шассиде, Тель-Авивтегі Израиль қорғанысы тарихы мұражайында (Батей Хаосеф) көрсетіліп тұр. Австралияда жасалған QF 2 pdr зеңбірегі Австралия соғыс ескерткішінде қойылған.