Жапон феодалы Шимазу Нариакира өмірі мен қызметі

Кіріспе

Жапон феодалы (даймё)

Шимазу Нариакира (島津斉彬) – Эдо дәуіріндегі жапон феодалы (даймё), Сацума доменінің Шимазу кланы иелерінің 28-шісі. Ол зере және дана басшы ретінде танымал болды, сонымен қатар батыс білімі мен технологиясына үлкен қызығушылық танытты. 1863 жылдың мамыр айында қайтыс болғаннан кейін ол Синто құдайы Терукуни Даймёджин (照国大明神) ретінде қастерленді.

Ерте өмір және билікке көтерілу

Шимазу Нариакира 1809 жылдың 28 сәуірінде Эдодағы Сацума иелігінде дүниеге келді. Анасы арқылы ол Дате Масамуне, Токугава Иэясу және Ода Нобунаганың ұрпағы еді. Ол Сацума доменінің даймёсы ретінде билікке тек өз отбасысы мен домені ішінде болған, Оюра Содо немесе Такасаки Кузуре деп аталатын қатыгез және қиын соғыстан аман қалғаннан кейін ғана келді. Өмірінің көп бөлігін Эдода өткізгендіктен (және сёгунат белгілеген даймё мұрагерінің міндетті талабы болғандықтан) Сацумада көп қарсылыққа тап болды; сондықтан ол өз өңірінде жат адам саналды. Сацуманы батыстың ықтимал агрессиясына дайындауға тырысқанда, ол Шимазу әулетінің жағалау қорғауын күшейту жоспарымен келіспеген Сацумадағы әскери мектептердің көптеген қарсы пікірлерімен кездесті. Нариакира әкесі Шимазу Нариокимен немесе оның бас кеңесшісі Зушо Хиросатомен пікір келістірмеді. Нариоки де, Зушо да Токугава сёгунатына күдікпен қарады. Зушо Нариакира мен оның атасы Шигехидеде көптеген ортақ белгілерді көрді. Шигехиде де голланд зерттеулеріне, сондай-ақ ғылыми және өндірістік жобаларға қызығушылық танытқан, бұл доменнің қаржылық жағдайының нашарлауына әкелді. Сацума қазынасын қалпына келтіру және нығайту үшін көп еңбек еткеннен кейін, Зушо Нариакираның әскери құрылысқа қатысты амбициялық және қымбат бағдарламасын қолдамады. Нариакира үшін бүкіл Жапонияның қорғанысын нығайту жоспарларында ғана емес, сонымен қатар Сацума даймёсы болу жолындағы тағы бір қауіпті кедергі – оның жартылай інісі Хисамицудың анасы Юра еді. 1846 жылы Нариакира Рюкю патшалығына (Сацуманың вассалдық мемлекеті) қатысты дағдарысты шешу үшін Сацумаға келген кезде Юра өзінің сүйкімділігін пайдаланып, Нариокиді Нариакираның (заңды ұлы және мұрагері) емес, Хисамицудың мүддесін ілгерілетуге көндірді. Зушо, Нариоки, Юра және Хисамицу Нариакираның зор және қорқынышты интеллектынан қорқып, Сацуманың басқа бюрократтарын біріктірген коалицияның негізгі мүшелері болды және Нариакираның әкесін даймё ретінде зейнеткерлікке шығаруға және оның орнын басуға жасаған барлық әрекеттеріне кедергі келтіруге тырысты. Нариакира 1846 жылдың 25 маусымында сёгунның жоғары лауазымды шенеуікі Абэ Масахироның бұйрығымен Рюкю дағдарысын шешу үшін Сацумаға келді. 1844 жылы Рюкюге француз кемесі, ал келесі жылы екі британ кемесі келді, олар достық және сауда туралы келісімдерді талап етті; патшалық жартылай тәуелсіз болғандықтан және жалпы Жапонияның бөлігі саналмағандықтан, бұл қиын мәселе тудырды. Нариакира мен Абэ Масахиро ақыр соңында сёгунаттың оқшаулану саясатына қарамастан, батыс державаларымен қақтығысқа түсуден гөрі Рюкюде мұндай қарым-қатынастарға рұқсат беру керек деп шешті. 1847 жылдың 8 наурызында Нариоки Сацумаға келді, бұл Нариакираның лауазымын, яғни әкесінің орынбасарына теңестірді. Конфликт осы деңгейге жеткендіктен, Нариакира Абэ Масахиродан көмек сұраудан басқа амал қалмады. Абэ Нариакираның Рюкю дағдарысын өз әкесі мен отбасылық кеңесшілерінің кедергісіне тап болғанын көріп, Нариокиді зейнеткерлікке шығаруға және Зушоны қызметтен шеттетуге көмектесті. Абэ ең алдымен Нариокидің үлкен сенімін артқан Зушоны Едоға шақырып, оны жұмыстан босатуға кірісті. Абэнің мақсаты – Рюкю дағдарысын және оны шешуді талқылау еді. Әңгіме барысында Абэ Зушодан сұрақтар қоя бастады, бұл Зушоға Абэдің, сондай-ақ Токугава сёгунының, сёгунаттың оқшаулану саясатына қарсы жүргізіліп жатқан заңсыз Сацума-Рюкю батыстық сауда қатынастарының шындығын білетінін анық көрсетті. Нариокиге деген адалдығынан Зушо 18 желтоқсан 1848 жылы сеппуку жасап, заңсыз саудаға толық жауапкершілікті өз мойнына алды. Оның білімге деген сүйіспеншілігін ескеру қажет. Бұл мәселені жақсырақ түсіну үшін оның шыққан тегі мен біліміне назар аудару керек. 1812 жылы, үш жасында, Нариакира әкесінен Сацума иелігінің мұрагері ретінде тағайындалды. Кез келген даймё мұрагері сияқты, Нариакира да болашақ рөліне дайындық үшін жауынгерлік және ғылыми өнерде жан-жақты білім алды. Жоғарыда айтылғандай, Нариакира атасы Шигехиде сияқты батыс мәдениетіне және біліміне қызығушылық танытты. Жас Нариакира атасының сағаттар, музыкалық аспаптар, телескоптар, микроскоптар және қару-жарақтар сияқты батыс елдерінің бұйымдарын жинауына қызығушылық танытты. "Ироха Мару" кемесін салды, ол Жапонияда батыс стилінде салынған алғашқы кемелердің бірі болды. Ол Минайошидің 2 метрлік, 3 метрлік үлгісіне негізделген. Содан кейін Нариакира Сакуражимада батыс стилінде кеме жасау үшін кеме жасау шебін құрды. Ол батыс мәдениетіне деген сүйіспеншілігін Сацума әскери құрылымына әкелді, онда ол батыс стиліндегі кавалерияны енгізді және жыл сайынғы әскери жаттығуларды талап етті. Ол мектептерге жиі баратын және студенттерден Конфуцийдің мәтіндерінің мағынасын түсіндіруді сұрап, олардың батыс білімі ұлттық сезімін жойламайтынына көз жеткізді. Шимазудың өлімінен кейін бұл фотосурет Теракуни қасиетті орында (照国神社) (сондай-ақ Шёкоку қасиетті орыны) құлшынып қасиетті зат ретінде сақталды, бірақ кейін жоғалып кетті. Бір ғасыр бойы жоғалғаннан кейін, 1975 жылы қоймадан даггерреотиптің табылғаны және оның жапон фотографы жасаған ең көне даггерреотип екені анықталды. Осы себепті, ол 1999 жылы Жапония үкіметімен маңызды мәдени мүлік ретінде тағайындалды, бұл құрметтің алғашқы фотосуреті болды.

Shimazu Nariakira was born at the Satsuma domain's estate in Edo, on April 28, 1809. From his mother, he was descendant of Date Masamune, Tokugawa Ieyasu and Oda Nobunaga. He rose to power as daimyō of the domain of Satsuma only after surviving a gruesome and arduous war within his own family and domain, known as the Oyura Sōdō or the Takasaki Kuzure. He faced much opposition in Satsuma since he spent most of his life in Edo (and compulsory requirement as the heir of daimyo, set by the Shogunate); as such he was considered a stranger in his own domain. In his quest to prepare Satsuma for potential Western aggression, he also faced many opposing military schools of thought in Satsuma who disagreed with the Shimazu family's plan for strengthening coastal defense. Nariakira did not see eye to eye with his father, Shimazu Narioki, or his father's chief advisor, Zusho Hirosato. Both Narioki and Zusho were wary of the Tokugawa shogunate. Zusho also saw many similarities in Nariakira and his grandfather, Shigehide. Shigehide also had a great interest in Dutch studies as well as scientific and industrial projects, which promptly led to the deterioration of the domain's financial position. Having worked so hard to rehabilitate and strengthen the treasury of Satsuma, Zusho did not encourage Nariakira's ambitious and costly program for a military build up. Another formidable and dangerous obstacle for Nariakira in not only his plans to bolster the defenses of all of Japan but also his ascendancy to daimyō of Satsuma was Yura, the mother of his half brother, Hisamitsu. By the time Nariakira had arrived in Satsuma to address a crisis related to the Ryūkyū Kingdom (a vassal state under Satsuma) in 1846, Yura had used her charm to thoroughly convince Narioki to promote the interests of her son Hisamitsu over Narioki's legitimate son and heir apparent (Nariakira). Zusho, Narioki, Yura, and Hisamitsu were the key members of the coalition which rallied other Satsuma bureaucrats who felt threatened by Nariakira's immense and highly intimidating intelligence, and tried to impede all attempts Nariakira made to retire his father as daimyō and take his place. Nariakira arrived in Satsuma to attempt to resolve the Ryūkyū crisis, as per the orders of shogunal high official Abe Masahiro, on June 25, 1846. A French ship had arrived in Ryūkyū in 1844, and two British ships the following year, demanding treaties of amity and commerce; as the kingdom was semi independent and not generally regarded to be part of Japan proper, this presented a dilemma. Nariakira and Abe Masahiro decided in the end that, despite the shogunate's policies of seclusion, such relations should be allowed in Ryūkyū, rather than risking violent conflict with the Western powers. On March 8, 1847, Narioki arrived in Satsuma, making Nariakira's position, something equivalent to deputy to his father, obsolete. The conflict had gotten so far out of hand that Nariakira was left with no choice but to request aid from Abe Masahiro. Abe, seeing that Nariakira was being hindered in his proceeding with the Ryūkyū crisis by his own father and family retainers, aided in getting Narioki to retire and removing Zusho. Abe first went about the task of removing Zusho, who was greatly relied upon by Narioki, by inviting him to Edo. Abe's stated purpose was a desire to discuss the Ryūkyū crisis and its current handling. In the process of the conversation, Abe began to ask Zusho a line of questioning that made it apparently clear to Zusho that Abe, as well as the Tokugawa shōgun, knew the truth of the illegal Satsuma Ryūkyū Western trade relations, which were being carried out against the shogunate's policy of seclusion. Zusho's devotion to Narioki pushed him to take full responsibility for the illicit trade by committing seppuku on December 18, 1848. thanks to his love of education. In order to better understand this point, his background and education must be considered. In 1812, at age three, Nariakira was designated the heir to the Satsuma lordship by his father. As with any daimyō’s heir, Nariakira was prepared for his future role, by receiving a well rounded education in the martial and scholarly arts. As stated above, Nariakira shared his grandfather Shigehide's fascination with Western culture and learning. The young Nariakira was fascinated by his grandfather's collection of western items, which included clocks, musical instruments, telescopes, microscopes, and weapons. build the Iroha maru, one of the first Western style ships built in Japan. It was based on Minayoshi's 6 feet (2 m), 3 feet (1 m) model. Nariakira then built a shipyard for Western style shipbuilding at Sakurajima. He carried his love of Western culture into the military of Satsuma where he implemented Western style cavalry and demanded annual military field maneuvers. He would frequently visit schools and ask students to explain the meaning of the Confucian texts, to ensure that their Western learning did not corrupt their sense of nationalism. This photograph became an object of worship in the Terukuni Shrine (照国神社) (also referred to as Shōkoku Shrine) after Shimazu's death, but it later went missing. Lost for a century, the daguerreotype was discovered in a warehouse in 1975 and was later determined to be the oldest daguerreotype in existence created by a Japanese photographer. For this reason, it was designated an Important Cultural Property by the government of Japan in 1999, the first photograph ever given this honor.

Қатысушылар және қайтыс болу

Өмірінің барысында Нариакира жоғары лауазымды көптеген достар тапты. Бұл байланыстар оның әкесін зейнетке шығаруға тырысқан кезінде өте пайдалы болды. Осы достардың бірі – сол кезде рōдзю болған Абэ Масахиро. Абэ Токугава сёгунының атынан Жапонияның ұлттық әскери қорғанысы мәселелері бойынша сөйледі және Нариакираны Рюкю батыс сауда келісімі дағдарысын шешуге Сацуманың жауапты етіп тағайындады. Абэ және тікелей емес, Токугава сёгуны, Нариакираның Рюкю батыс сауда келісімі дағдарысы бойынша жауапкершіліктен алынғанына алаңдады, себебі олардың дағдарысқа қатысты саясаты оның әкесіне немесе Зушо Хиросатоға емес, оған деген сеніміне негізделген. Ол өзінің сенімді серіктері Ямагучи Садаясу мен Шимазу Хисатакаға Сацумада ақпарат жинап, Зушоның іс-әрекетін, әсіресе доменге әкелінетін тауарлар мен ақша ағынын қадағалауды тапсырды. Окубо Тошимичи Нариакираны қолдағандығы үшін Нариоки тарапынан жер аударылды, бірақ Нариакира билікке келгеннен кейін ол кешіріліп, шұғыл түрде жоғары лауазымдарға көтерілді. Саиго мен Окубо Нариакираның атынан жұмыс істеді, Мито лорды Нариакимен келісіп, императорға басымдық беру және сёгунға қарапайымдылық таныту қажеттігі туралы оның пікірін қолдауға көндірді. Саиго мен Окубо Нариакираның көптеген ойларын қабылдады, олар кейіннен жаңа Мэйдзи үкіметінің негізін құрады. Өліміне аз уақыт қалғанда Нариакира екі жасар ұлы (Тетсумару) мен сегіз жасар қызы (Терухиме)мен қалды. Ол Нариокиден Хисамитсу немесе Хисамитсудың ұлы Тадаёшидің өзінен кейін даймё болып табылуына шешім қабылдауын сұрауға мәжбүр болды. Саиго мен Окубо Нариакираның барлық мұрагерлерінің өліміне Юра кінәлі деп есептеді және одан кек алуды қалады, бірақ Нариакира оған рұқсат бермеді. 1858 жылдың 8 шілдесінде Нариакира Темпозанда Эдоға 3000 сацума сарбазын жіберуге дайындық жұмыстарын қадағалап отырғанда ыстықтан қайтыс болды. Ол Цурумару қамалына жеткізіліп, 16-сы күні көз жұмды. Өлгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, ол Шинто құдайы, Терукуни даймиоджин ретінде қасиетті саналды. Оның ұлы Тетсумару әкесінен кейін көп ұзамай қайтыс болды.

In the course of his life, Nariakira made many friends in high places. These connections came in handy during his efforts to force the retirement of his father. Abe Masahiro, who at the time was a rōjū, was one of these friends. Abe spoke on behalf of the Tokugawa shōgun in regards to Japan's national military defense and was the one who placed Nariakira in charge of Satsuma's dealing with the Ryūkyū Western Trade Treaty crisis. Abe, and indirectly, the Tokugawa shōgun, were disturbed by Nariakira's removal from responsibility over the Ryūkyū Western Trade Treaty crisis because their policy concerning the crisis was predicated on their trust in him, not in his father or Zusho Hirosato. He instructed his associates Yamaguchi Sadayasu and Shimazu Hisataka to gather information in Satsuma for him as well as keep a close watch on Zusho's activities with special emphasis on goods and money being brought into the domain. Ōkubo Toshimichi was exiled by Narioki for supporting Nariakira, but once Nariakira came to power he was pardoned and rose rapidly through the ranks. Saigō and Ōkubo worked on Nariakira's behalf, speaking with Nariaki, the lord of Mito to convince him to back Nariakira's view that government should have greater focus on the emperor and less on the shōgun. Saigo and Ōkubo adopted many of Nariakira's views, which would later become the foundation of the new Meiji government. Shortly before his death, Nariakira was left with only a two year old son (Tetsumaru) and eight year old daughter (Teruhime). He had been forced to ask Narioki to decide between Hisamitsu or Hisamitsu's son Tadayoshi to succeed him as daimyō. Saigō and Ōkubo felt the death of all of Nariakira's viable heirs was caused by Yura and wanted retribution, but Nariakira would not allow it. On July 8, 1858, Nariakira was supervising the joint preparatory maneuvers in Tempozan for sending 3,000 Satsuma soldiers to Edo, and he succumbed to the heat. He was transported to Tsurumaru Castle, where he died on the 16th. A few years after his death, he was deified as a Shinto kami, Terukuni daimyōjin. His son Tetsumaru died shortly after his father.