Кіріспе

"Скотт Тенорман өлсін" – американдық анимациялық телесериал "Саут Парк" сериалының бесінші маусымының төртінші, барлық сериал бойынша 69-шы бөлімі. Алғаш рет 2001 жылдың 11 шілдесінде АҚШ-та Comedy Central телеарнасында көрсетілді. Эпизодта 9-сынып оқушысы Скотт Тенорман Эрик Картманды одан шәукім шашын сатып алудың Картманды ересек болуға жеткізетініне сендіреді. Алданып қалғанын түсінген ашулы Картман Скотттан кек алуды жоспарлайды. "Саут Парк" сериалының авторлары Трей Паркер мен Мэтт Стоун осы эпизодты сериалдағы маңызды кезең деп санайды. Эпизод Картманның мінез-құлқында маңызды өзгерістер жасады, келесі маусымдардағы оның психопаттық қимылдарының үлгісін орнатты; сонымен қатар, бұл авторларды бір эпизодта бір ғана сюжетке назар аударуға итермеледі, ал бұрынғы эпизодтарда эпизодтың соңғы бөлімінде біріктірілетін бірнеше байланыссыз қосалқы сюжеттер болған. "Скотт Тенорман өлсін" сценарийін Паркер жазды, режиссерлік жұмысын анимациялық режиссер Эрик Стоу жүзеге асырды. Ағылшын рок-тобы Radiohead эпизодта өздерінің рөлінде түсті. "Скотт Тенорман өлсін" шыққан кезде кеңінен танылды және сыншылар оны "Саут Парк" сериалының ең жақсы эпизодтарының бірі, сондай-ақ барлық уақыттағы ең ұлы ситком эпизодтарының бірі деп санайды.

Сюжет

Эрик Картман Стэн Марш, Кенни МакКормик және Кайл Брофловскиге өзінің алғашқы жыныстық жетілуіне жеткенімен мақтанады, өйткені ол өзінің алғашқы жасанды шаштарынан пайда болды. Алайда, "жақсылық алу" дегеніміз оны өзің өсіруді білдіретінін білмейтіндіктен, оның тек жақсылық шашы бар, өйткені ол 9-сынып оқушысы Скотт Тенорманнан 10 долларға біршама сатып алған. Картман ақшасын қайтару үшін әр түрлі әдістерді сынап көреді, бірақ Скотт оны үнемі алдап отырады. Ол тіпті бұл процесте қосымша 6,12 долларды жоғалтады. Скот Картманға ақшаны сұрап, "кішкентай шошқа" екенін айтып ән салғаннан кейін, Скот ақшаны оның алдында өртеп жібереді, содан кейін Картман кек алуды жоспарлай бастайды. Ол Скоттың жынысын тістеп алу үшін пониді үйретуге тырысады, бірақ Джимбо Керн кейіннен Скотты қорлаудың ең жақсы жолы оның әлсіз жерлерін табу екенін айтады. Скоттың сүйікті тобы Radiohead екенін білгеннен кейін, Картман қалаға олардың сұхбаттасуы бейнеролигін көрсетті, Картман топ мүшелерінің дыбысын нашар дубляждап, Скотты қаншалықты жек көретіндерін айтты. Алайда, Скотт Картманның шошқалық әнін орындаған видеосын көрсетіп, оны жоғарылатады. Картманның қорлануына бәрі күледі, соның ішінде Кэнни де күліп өледі (оның тіпті көлеңкеде ұшып бара жатқан рухы да күліп көрінеді). Ашулы Картман Radiohead-ке хат жазып, оларды Саут Паркке баруға шақырады, Скот "қазанында қатерлі ісік" құрбаны екенін айтады. Картман Стэн мен Кайлға Скоттың пенисін чили пісірушіге шауып тастау жоспарын айтады, оған Radiohead келіп, оны жылап көреді, бұл оларды Скотт туралы төмен ойлауға мәжбүр етеді. Кейіннен Стэн мен Кайл Картманды ұнатпай, Скотты ескертеді. Картман келіп, Скоттке шақыру қағазы мен понимен жүру билеті береді. Картман кеткеннен кейін Скотт пониге қатысты бірдеңе жасауға шешім қабылдады, бірақ оның пенисін тістеп алуды қаламады. Ол ата-анасына тастап кеткен фермада аштықтан өліп жатқан пони туралы айтады, бұл ата-анасын сол түні барып құтқаруға итермелейді. Сонымен қатар, Картманды тағы да жұрт алдында қорлау үшін Скотт әдейі Саут Парктегі жасөспірімдердің жасанды шаштарымен ластанған чили пісіреді. Келесі күні Скот пен Шеф екеуі де жарысқа чили әкеледі, Картман да солай істейді. Олар тамақтанып болғаннан кейін, Скотт Картманның чилиін жейді, ал Картман Скотттің шашын асыра жейді, бұл Скотттың әзіл-оспағына қатысқан көрермендердің (Стан мен Кайлды қоса алғанда) тыныш көңілінен шығады. Картман Скотттың чилиін жеп жатқанда, Скотт оған құпия ингредиентті айтуға дайындалады, бірақ бәріне таңғалдырады, Картман содан кейін ол бұрыннан білетінін және ол жеп жатқан чили Скотттің емес екенін айтады, өйткені ол оны соңғы сәтте Шефтің пісіруімен ауыстырды. Картман Стэн мен Кайлдың өзіне сатқындық жасауын және Скоттқа өш алу жоспарын ескертуін жоспарлағандығын және оның нақты жоспары пониге ие фермер Денкинс мырзаны Скотттың ата-анасын үйге кіргені үшін атып өлтіруін болды деп мойындайды (онда "құлықсыз пони өлтірушілер" бар деп). Денкинс полициямен жұмыс істеп жатқанда, Картман өлекселерді ұрлап, оларды шауып, дене бөліктерін Скотт жеп жатқан шиеге салып қойды. Скот анасының саусағын табақта табады, дереу құсып, жылай бастайды. Картманның жоспарының соңғы кезеңі Radiohead мүшелері келіп, не болғанын білмейтін Скоттың жылағаны үшін мазақтағанда болады. Ақырында, Картман Скоттың бетіндегі "түсініксіз қайғының көз жастарын" жалап бастайды, ал Стэн мен Кайл Картманның кек алу үшін қаншалықты ұзаққа барғанын көріп, оны ешқашан ашуланбауға келіседі.

Өндіріс және телерадио хабарларын тарату

South Park-тың жасаушылары Трей Паркер мен Мэтт Стоунның айтуынша, "Скотт Тенорман өлуі керек" шоудың жазуы мен Картманның мінездемесі бойынша маңызды өзгерістерді білдірді. Бастапқыда жай ғана ашулы, ерке бала Картман шоудың бұрынғы эпизодтарында біршама жаман мінезді болған. Алайда, "Скотт Тенорман өлуі керек" эпизодында ол "дүниедегі ең зұлым бала" атанды және серия бойына прогрессивті түрде қараңғыланды. Шығармашылар Картманның Скотттың ата-анасын өлтіріп, оны тамақтандыруының дұрыс екендігін талқылады, себебі бұл "баламен жасауға болатын ақымақтық" болды. Ақырында, мәселені ұзақ талқылағаннан кейін, жазушылар идеяны жүзеге асыруға шешім қабылдады. Паркер мен Стоун эпизодты South Park сериалының жазуындағы маңызды кезең деп атады, өйткені ол эпизодты қолдау үшін қосалқы сюжетсіз (яғни B оқиғасы немесе тіпті C оқиғасы) тек бір сюжетті қамтитын алғашқы эпизод болды. "Скотт Тенорман өлуі керек" сценарийін Трей Паркер жазды, ал режиссері – South Park анимациясының директоры Эрик Стоу. South Park эпизодтарының көпшілігі бір апта ішінде жасалса, осы эпизодтың жазылуы 2001 жылдың мамыр айының ортасында, маусымның 20-сы басталуына бір айдан астам уақыт бұрын басталды және эпизодқа 501 (яғни 5-ші маусымның 1-ші эпизоды) өндіріс коды берілді. Осылай ерте бастаудың себебі, кейде жасаушылар бір эпизодты "қоймада" ұстауға тырысады, яғни олар анимациялауды "кем дегенде жартылай бастайды". Осылайша олар екі айлық қарбалас кезеңде бірнеше күн демалып, кейін қайта оралып, қоймадағы эпизодты аяқтауға үлгереді. Мамыр айының соңына дейін эпизодтың бірнеше нұсқасы аяқталды және анимациялық өндіріс басталды. Маусымның басында 502-ші эпизодтың (кейін "It Hits the Fan" аталды) жазылуы басталды және жасаушылар оны маусымның премьерасы етуге шешім қабылдады. Маусым басталғанға дейін "Скотт Тенорман өлуі керек" эпизоды төртінші эпизод ретінде кейінге жылдырылды. Эпизод 2001 жылдың 11 шілдесінде АҚШ-та Comedy Central телеарнасында "It Hits the Fan", "Cripple Fight" және "Super Best Friends" эпизодтарынан кейін көрсетілді. Шоудың бастапқы эфирінде Кэнни өзін өлімге күлдіргенде көзге көрінетін әруағы болған жоқ. Бұл келесі сенбіде қайта көрсетілгенде қосылды. South Park эпизодтарының эфирге шығу күні жасаушылар асығыс болғандықтан, мұндай шағын өзгерістер кейде болады. Эпизодтың сценарийі аяқталған эпизодтан кейбір шағын айырмашылықтарды көрсетеді. Картманның кек алу жоспарын жасаған "еңбегімен айналысқан ғалым" көрінісінен кейін, ол сурет салған нәрсе "тек ақымақ пилоткамен салынған пони" екені көрсетілуі керек еді. Аяқталған эпизодта Картманның суреті көрсетілмейді; алайда, пони суреті эпизодтың басында, Картман балаларға брифтинг берген кезде көрсетілген. Скот Тенорман Картманның алдында ақшаны өртеп жіберген сахнада сценарий режиссері Картманның 1995 жылғы "Батыр жүрек" тарихи драмалық фильміндегі Уильям Уоллеске ұқсауы керек еді, ол өзіне сатқындық жасалғанын түсінген сәтте. Эпизодтағы шаштар South Park-тың бас сценарийшісі Адриен Бердтің мойнының артқы жағынан алынып, сканерленген. Әнші Том Йоркке режиссерлік қызмет атқарған кезде Стоун оған "көбірек эмоция көрсетуді" айтты, өйткені оның актерлік шеберлігі анимациялық дауыстауға жеткілікті емес еді.

Мәдениеттік сілтемелер мен тақырыптар

Скот Тенорманның сүйікті тобы – британдық рок-тобы Radiohead. Джимбо «радиоқұлақтың» не екенін білмей қалғанда, Картман мен Нед оған 1992 жылғы «Creep» әнінің бір бөлігін айтады. Картманның дубляждалған видеосында топты MTV арнасында ұзақ жылдар бойы жүргізуші болған Курт Лодер сұхбатқа шақырады. Лодер бұрын төртінші маусымдағы «Тимми 2000» эпизодында пародияланған болатын. Скотты алдап, ақшасын қайтаруға тырысқан әрекеттерінің бірінде Картман рок-әншісі Кортни Лавтың Саут-Паркте мас күйде және қоғамдық жерде жалаңаш жүргенін айтады. Картманның Скоттың мүшесін пони шағуы туралы идеясы «Ханнибал» фильмінен келген, онда «деформацияланған адам жауларын тірідей жеуге алып шошқаларды үйреткен». «Ханнибал» фильмі, 1991 жылғы «Қойлардың үндемеуі» фильмінің жалғасы, эпизодтан бірнеше ай бұрын шыққан. Картман Скоттан Форт-Коллинстегі Паб-Фейр туралы естігеннен кейін кетіп бара жатып, оған «Ха-ха, сен жалғансың, Скотт» дейді, бұл Pink Floyd-тың «Pigs (Three Different Ones)» әніне сілтеме. Эпизодтың соңында ирис пайда болатын көрініс Looney Tunes мультфильмдеріне еске түсіреді, Картман кекештенген Порки Пиг рөлін сомдайды және өзінің «Бәрі аяқталды!» деген сөздерін айтады. Looney Tunes соңғы кадры эпизодтың трагикалық сюжеті мультфильмдік комедия шегінен асып кеткенін ирониялық түрде көрсетеді. «Скотт Тенорман өлуге тиіс» эпизодының сюжеті Шекспирдің «Тит Андроник» трагедиясымен салыстырылады, онда қорланған басты кейіпкер де өш алу үшін жауларын өз туыстарының етімен тамақтандырады. Vulture журналы осы эпизодты барлық уақыттағы ең жақсы ситком эпизодтарының бірі деп атады, ал The A.V. Club журналы – 1990 жылдан бергі ең жақсы ситком эпизодтарының бірі, ал The Plain Dealer журналы – 21 ғасырдың ең жақсы телеэпизодтарының бірі деп бағалады. Ол сондай-ақ IGN, Variety, Kotaku, Boston.com және The Ringer сияқты South Park эпизодтарының көптеген үздік тізімдеріне енді. Эпизод The Telegraph және TechRadar жариялаған South Park эпизодтарының ең жақсы бес тізіміне де кірді, ал Time және The Verge оны шоудың барлық уақыттағы ең жақсы эпизодтарының бірі деп атады. Digital Spy және Special Broadcasting Service «Скотт Тенорман өлуге тиіс» эпизодын South Park-тың ең даулы эпизодтарының бірі деп тізімдеді. Rolling Stone журналы Картманның Скотт Тенорманға өз ата-анасын жегізуін South Park-тың екінші ең жақсы сәті деп атады, эпизодты «шоудың шоқтықты және керемет болу қабілетінің тамаша үйлесімі» деп сипаттады, ал IGN Картманның Скотт Тенорманның жастарын «тәмді» деп сипаттауын шоудың ең жақсы сөзі деп атады. Паркер мен Стоун 2003 жылы осы эпизодты өзінің ең сүйікті он бірінің бірі, ал 2006 жылы – ең сүйікті он эпизодының бірі деп таңдады. Жанкүйерлер «Жылдың жанкүйері» акциясы аясында өткізілген 2011 жылғы South Park дауысында эпизодқа екінші орын берді. Эпизодтағы оқиғалар он төртінші маусымдағы «201» эпизодында жаңа мағынаға ие болады, онда Скотт қызыл сепаратистік қозғалыстың жетекшісі ретінде оралып, Картманға кек алу зерттеулері барысында өзінің әкесі Джек Тенорманның (Денвер Бронкос командасының ойдан шығарылған оң қанат шебері) Лиан Картманмен болған қарым-қатынасы арқылы Картманның әкесі болғанын айтады. Бұл Эрик Картман білмей тұрып өзінің әкесінің өліміне себепкер болды және оны «Скотт Тенорман өлуге тиіс» эпизодында өзінің жартылай бауырына жегізді дегенді білдіреді. 2009 жылғы South Park Let's Go Tower Defense Play! видео ойынында ойыншы Скотт Тенорманмен боспен күресуі керек. 2012 жылғы South Park: Tenorman's Revenge ойынында ойыншы шоудың төрт басты кейіпкерін басқара алады, олар уақыт арқылы саяхаттай отырып, Тенорман мен оның қызыл шашты әскерімен күреседі.

Үй медиасы

"Scott Tenorman Must Die" 2002 жылдың маусым айында "It Hits the Fan" және "Cripple Fight" эпизодтарымен бірге "Insults to Injuries" атты VHS видеокассетінде шығарылды. Сол кезде жинақтың DVD нұсқасы да жарық көрді, онда VHS нұсқасындағы эпизодтардан өзге "Дұрыс презерватив қолдану" эпизоды да бар болатын. "South Park: The Complete Fifth Season" 2005 жылы DVD форматында шықты. 2006 жылы Паркер мен Стоунның ең сүйікті он эпизодынан тұратын "South Park – The Hits: Volume 1" DVD жинағы жарық көрді, және ол эпизодты қамтиды.