Интеллектуалдық меншік күніне арналған хабарлама

Кіріспе

Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні жыл сайын 26 сәуірде тойланады. Бұл күнді 2000 жылы Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗЗҰ) «патенттердің, авторлық құқықтың, тауар таңбалары мен өрнектердің күнделікті өмірге тигізетін әсерін арттыру» және «жаратқыштықты құрметтеу, сондай-ақ жаһандық экономика мен қоғамның дамуына үлес қосатын жаратушылар мен инноваторлардың еңбегін бағалау» мақсатымен белгіледі. 26 сәуір күні Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні ретінде таңдалды, себебі бұл күн 1970 жылы Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымын құру туралы конвенцияның күшіне енген күнімен сәйкес келеді. Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні – ДЗЗҰ-ның зияткерлік меншік (ЗМ) саласындағы ең ауқымды ақпараттық-насихаттық шарасы.

Тарих

1988 жылдың қыркүйек айында Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымына мүше мемлекеттердің 33-ші сессиясында Алжирдің өнеркәсіптік меншік ұлттық институтының (INAPI) бас директоры «Халықаралық зияткерлік меншік күнін институционализациялауды ұсынды». 1999 жылғы 7 сәуірде Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Бас директорына жазған хатында INAPI Бас директоры Амор Бухник мырза мұндай күнді құру мақсаты «жалпы жұмылдыру мен хабардар етуді кеңейту, инновацияны насихаттауға қолжетімділікті ашу және бүкіл әлемде зияткерлік меншікті дамытушылардың жетістіктерін мойындау» болады деп атап өтті. 1999 жылдың 9 тамызында Қытай Халық Республикасының Мемлекеттік зияткерлік меншік басқармасының комиссары Цзян Ингтің хатында Қытай делегациясы «Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының құрылғанына 30 жыл толуын (26 сәуір) «Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні» ретінде жыл сайын атап өтуді ұсынды». Комиссар атап өткендей, мұның мақсаты «зияткерлік меншікті қорғау туралы хабардарлықты одан әрі арттыру, бүкіл әлемде зияткерлік меншікті қорғаудың ықпалын кеңейту, елдерді зияткерлік меншік заңнамасын жариялауға және насихаттауға шақыру, халықтың зияткерлік меншік құқығы туралы құқықтық білімін арттыру, түрлі елдердегі өнертабыс және инновациялық қызметтерді ынталандыру және зияткерлік меншік саласындағы халықаралық алмасты нығайту» болды. 1999 жылдың қазан айында Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының 26-шы сессиясында белгілі бір күнді Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні деп жариялау идеясы бекітілді. Дүниежүзілік зияткерлік меншік күніне Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының мүше мемлекеттерінің қатысуы 2000 жылы басталысынан бері артып келеді. Бірінші жылы 59 елдің мүше мемлекеттері Дүниежүзілік зияткерлік меншік күніне арналған ресми іс-шараларды ұйымдастырды. Бес жыл өткен соң, 2005 жылы 110 ел ресми Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні іс-шараларын ұйымдастырды, ал 2022 жылы бұл науқан 189 мүше елдің пайдаланушыларын қамтыды.

In a statement to the 33rd Session of the Assemblies of the Member States of WIPO in September 1988, the Director General of the National Algerian Institute for Industrial Property (INAPI) “suggested that an International Intellectual Property Day be instituted." In a subsequent letter to the WIPO Director General dated 7 April 1999, Mr. Amor Bouhnik, Director General of INAPI noted that the aim of establishing such a day "would be to set up a framework for broader mobilization and awareness, to open up access to the promotional aspect of innovation and to recognize the achievements of promoters of intellectual property throughout the world." On 9 August 1999, in a letter from Jiang Ying, Commissioner of the State Intellectual Property Office of the People’s Republic of China, the Chinese delegation proposed "that WIPO adopt the commemoration of its 30th anniversary of founding (26 April) as the “World Intellectual Property Day," as an annual event. The Commissioner noted that the aim of doing so was “to further promote the awareness of intellectual property protection, expand the influence of intellectual property protection across the world, urge countries to publicize and popularize intellectual property protection laws and regulations, enhance the public legal awareness of intellectual property rights, encourage invention innovation activities in various countries and strengthen international exchange in the intellectual property field." In October 1999, at its 26th session, the General Assembly of WIPO approved the idea of declaring a particular day as a World Intellectual Property Day. Engagement by WIPO’s member states in World Intellectual Property Day has risen since its inception in 2000. In its first year, member states from 59 countries reported official World Intellectual Property Day events. Five years later, in 2005, 110 countries reported official World Intellectual Property Day events, and in 2022, the campaign attracted users from 189 member states.

Халықаралық іс-шаралар

Жыл сайын дүние жүзінде ИС кеңселерi, заң фирмалары, жеке компаниялар, студенттер және басқалар өнертапқыштар мен шығармашылдарды құттықтау және зияткерлік меншік жүйесі мен оған байланысты құқықтарды (мысалы, авторлық құқық, сауда белгілері, патенттер, дизайн құқықтары, сауда құпиялары, өсімдіктер тұқымдарының құқықтары) түсінуді дамыту үшін жүздеген іс-шаралар ұйымдастырады. Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні жыл сайын 26 сәуірде аталып өтіледі, бірақ көптеген елдер өзінің Дүниежүзілік зияткерлік меншік күнін басқа күні атап өтеді. Кейбір елдерде, соның ішінде Перу мен Сингапурда, Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні апталық өткізіледі, ал Алжир сияқты елдерде бұл күн бір айдан астам уақытқа созылады. ДОМҰ бір тақырыпты анықтап, осы тақырыпқа байланысты бірқатар жарнамалық материалдар шығарады, ал әр ел жергілікті қажеттіліктерге сәйкес өзінің ұлттық науқанын әзірлей алады. 2023 жылғы Дүниежүзілік ИС күнін атап өту үшін ДСҰ ЮНЕСКО және Кореяның Зияткерлік меншік басқармасы (KIPO) бірлесіп, ғылым саласындағы әйел сарапшыларды, соның ішінде "Жаратылыстанудағы әйелдер үшін ЮНЕСКО-ның "Лореал" бағдарламасы" лауреаттарын жинады. Олар әйелдер өз зерттемелерінен пайда табу үшін қолдана алатын стратегиялар, қыздар мен жас әйелдерді STEM салаларына тартудың практикалық жолдары және зияткерлік меншік оларға зерттемелерін іске асырып, нақты нәтижелерге қол жеткізуге қалай көмектесетінін талқылады. Сонымен қатар, Женевадағы халықаралық ұйымдар жанындағы Перудің тұрақты өкілдігімен бірлесіп, "Фильм индустриясы: әйелдер көзқарасы" атты іс-шара ұйымдастырылды. Іс-шарада "Жулиус үшін әлем" ("Un Mundo para Julius") атты жүлделі фильм көрсетіліп, режиссер Розанна Диас Костамен әңгімелесу өтті, ол фильм индустриясы туралы әйелдің көзқарасымен бөлісті. 2022 жылғы Дүниежүзілік зияткерлік меншік күніне орай бүкіл әлем бойынша 600-ге жуық іс-шара өткізілді. Бұл іс-шаралар "Зияткерлік меншік және жастар: Жақсы болашаққа инновация" атты науқан тақырыбына қатысты мәселелерді қамтыды, мысалы, Перуда комикстерді қорғау және IP мен блокчейн технологиясы. Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні – бұл жетекші саясаткерлерге Дүниежүзілік зияткерлік меншік күніне қолдау білдіру және зияткерлік меншіктің аймақтық және ұлттық экономикалық дамуға қаншалықты маңызды екенін атап өтуге мүмкіндік беретін күн. 2022 жылғы Дүниежүзілік зияткерлік меншік күнінде "Жақсы денсаулық үшін инновация: Зияткерлік меншік арқылы жас инноваторларды қолдау" тақырыбында панельдік талқылау өтті. Іс-шара Халықаралық фармацевтикалық өндірушілер мен қауымдастықтар федерациясы (IFPMA) мен Женева денсаулық форумы және Speak UP Africa қолдауымен ұйымдастырылды. Оған түрлі елдерден келген жас инноваторлар/кәсіпкерлер мен менторлар, сондай-ақ халықаралық сарапшылар қатысты. 2022 жылғы Дүниежүзілік зияткерлік меншік күнінде бірінші рет жастар арасында видео байқауы ұйымдастырылды. Бас директор Дарен Танның 2022 жылдың шілдесінде Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Ассамблеясына берген баяндамасында Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Бас директоры: "Мен де осы жылғы Дүниежүзілік зияткерлік меншік күні рекордтық деңгейде әлемдік қатысуға шақырғаны туралы хабарлауға қуаныштымын. "Зияткерлік меншік және жастар: Жақсы болашаққа инновация" тақырыбында біз сандық платформаларда 15 миллионнан астам көрініс тіркедік, 189 мүше елде Дүниежүзілік зияткерлік меншік күніне арналған 600-ге жуық іс-шара өткізілді, бұл біздің ең үлкен қатысуымыз болды."

Every year hundreds of events are organized around the world by IP offices, law firms, private companies, students and others to celebrate inventors and creators and to promote understanding about the intellectual property system and its associated rights (e. g. copyrights, trademarks, patents, design rights, trade secrets, plant variety rights). While World Intellectual Property Day is celebrated every year on 26 April, many countries hold their World Intellectual Property Day celebrations on another date. Some, including Peru and Singapore, organize a World Intellectual Property Day week, while others, such as Algeria, roll events out over a month. While WIPO identifies a theme and produces a range of promotional materials around that theme, each country may develop its own national campaign in line with local needs. To celebrate World IP Day 2023, WIPO, in collaboration with UNESCO and the Korean Intellectual Property Office (KIPO), brought together women experts in science, including Laureates from the “L’Oréal UNESCO For Women in Science Program" to discuss strategies that women can employ to create value from their research, practical ways to encourage women and young girls to enter STEM fields, and how intellectual property has enabled them to implement their research to give real world benefits. WIPO also hosted the event "Film Industry: A Woman’s Perspective" in collaboration with the Permanent Mission of Peru to the International Organizations in Geneva. The event included a screening of the award winning film, “Un Mundo para Julius / A World for Julius” and featured a discussion with Rosanna Díaz Costa, the director, who shared her insights on the film industry from a woman's perspective. For World Intellectual Property Day 2022, nearly 600 World Intellectual Property Day events were recorded across the globe on topical issues relating to the campaign theme IP and Youth: Innovating for a Better Future, ranging from the protection of comics in Peru, to IP and the blockchain. World Intellectual Property Day is also an opportunity for leading policymakers to express their support for World Intellectual Property Day and to highlight the relevance of intellectual property to regional and national economic development. World Intellectual Property Day 2022 also featured a panel discussion on Innovating for Better Health: Supporting Young Innovators through IP, was organized in collaboration with the International Federation of Pharmaceutical Manufacturers & Associations (IFPMA) with the support of the Geneva Health Forum and Speak UP Africa, which brought together young innovators/entrepreneurs and mentors from various countries and international experts. World Intellectual Property Day 2022 also featured the first World Intellectual Day Youth Video Competition. In the Report of the Director General Daren Tang to the Assemblies of WIPO in July 2022, WIPO Director General said, I am also happy to report that this year's World Intellectual Property Day attracted record global engagement. Themed around ‘IP and Youth: Innovating for a Better Future’, we recorded over 15 million impressions across our digital platforms and there were nearly 600 World Intellectual Property Day events across 189 Member States, our largest participation ever.