Кіріспе
Еуропалық патенттік ұйымның екі органының бірі – Еуропалық патенттік кеңсе (ЕПБ). Еуропалық патенттік ұйымның (ЕПОрг) екінші органы – Әкімшілік кеңес. ЕПБ ұйымның атқарушы органы болып табылады, ал Әкімшілік кеңес – бақылаушы органы. Еуропалық патенттік конвенцияны қайта қарауға қатысты заңнамалық билік Уағдаласушы мемлекеттердің өздеріне тиесілі, олар Уағдаласушы мемлекеттердің конференциясында жиналады. Еуропалық патенттік кеңсе ішінде сарапшылар еуропалық патенттік өтінімдерді, оларды өтінім берушілер ұсынған, зерделеуге және өнертабысқа патент беру туралы шешім қабылдауға жауапты. Еуропалық патенттік кеңсе берген патенттер Еуропалық патенттер деп аталады.
The European Patent Office (EPO) is one of the two organs of the European Patent Organisation (EPOrg), the other being the Administrative Council. The EPO acts as executive body for the organisation while the Administrative Council acts as its supervisory body The actual legislative power to revise the European Patent Convention lies with the Contracting States themselves when meeting at a Conference of the Contracting States. Within the European Patent Office, examiners are notably in charge of studying European patent applications, filed by applicants, to decide whether to grant a patent for an invention. The patents granted by the European Patent Office are called European patents.
Функция
Еуропалық патент кеңсесі (ЕПО) Еуропалық патент конвенциясына қатысушы мемлекеттерге және ЕПО-мен кеңейту және күшін жоғарылату туралы келісімдер жасасқан бірнеше басқа мемлекеттер үшін еуропалық патенттерді береді. ЕПО бірыңғай патент беру процедурасын ұсынады, бірақ оны қорғау тұрғысынан қарағанда бірыңғай патент болмайды. Сондықтан, ЕПО берген патент – Еуропалық Одақтың бірыңғай патенті немесе бүкіл Еуропа бойынша біркелкі танылатын патент емес, ұлттық патенттердің жиынтығы.
Бірыңғай патенттегі рөлі
Бірыңғай әсері бар Еуропалық патент (сонымен қатар "бірлік патент" деп аталады) 2023 жылғы 1 маусымда күшіне енгеннен бастап, оған қатысты кейбір әкімшілік жұмыстарды Еуропалық патенттік кеңсе (ЕПЖ) атқарады. Бұл жұмыстарға жаңарту төлемдерін жинау, патент берілгеннен кейін бірыңғай әсерді тіркеу, эксклюзивті лицензияларды тіркеу және лицензияның кез келген адамға қолжетімді екендігі туралы мәлімдемелерді жазу кіреді. ЕПЖ-нің бірыңғай патентке қатысты шешімдеріне ЕПЖ Апелляциялық палаталарына емес, Бірыңғай патенттік сотқа (БПС) шағымдануға болады.
Құқықтық мәртебе
Еуропалық патент бюросы дербес заңды тұлға емес, ол заңды тұлға құқығына ие Еуропалық патент ұйымының бір бөлігі болып табылады.
Тілдер
Еуропалық патенттік кеңседегі үш ресми тіл – ағылшын, француз және неміс тілдері. Еуропалық патенттік бюллетень және Еуропалық патенттік кеңсесінің ресми журналы сияқты жариялымдар осы үш тілдің барлығында да шығарылады. Егер тілдік нысан беру тілі Еуропалық патенттік кеңсесінің ресми тілдерінің бірі болмаса, екі ай ішінде ресми тілдердің біріне аударма ұсынылған жағдайда, еуропалық патенттік өтінімдер кез келген тілде берілуі мүмкін. Өтініш берілген немесе оған аударылған ресми тіл іс жүргізу тілі ретінде қарастырылады және өтініш осы тілде жарияланады. Құжаттамалық дәлелдер кез келген тілде ұсынылуы мүмкін, бірақ Еуропалық патенттік кеңсе аударма талап етуге құқылы. Еуропалық патент конвенциясына қатысушы мемлекеттердің кейбіреулерінде Еуропалық патенттік кеңсесінің ресми тіліне жатпайтын ресми тілдер бар, мысалы, голланд, итальян немесе испан тілдері. Бұл тілдер «Еуропалық патенттік кеңсесіне қабылданған тілдер» деп аталады, және ресми тілге аударма ұсыну үшін бір ай мерзім беріледі, әйтпесе құжат ұсынылмаған болып есептеледі.
Патенттік ынтымақтастық туралы шарт бойынша іс-шаралар
Патенттік ынтымақтастық туралы шартқа (ПТК) сәйкес халықаралық рәсімде Еуропалық патенттік кеңсе қабылдаушы мекеме, халықаралық іздестіру органы (ХІО), халықаралық алдын ала сараптама органы (ХА СО) және 2010 жылғы 1 шілдеден бастап қосымша халықаралық іздестіру органы (ҚХІО) ретінде әрекет етеді. Патенттік ынтымақтастық туралы шарт (ПТК) патенттік өтінімдерді, халықаралық өтінімдер деп аталатындарды, ПТК-ға қатысушы кез келген елде алғашқы тіркелген күнінен бастап алғашқы 30 ай ішінде қараудың халықаралық рәсімін қамтамасыз етеді. Еуропалық патенттік кеңсе «халықаралық патенттерді» бермейді, себебі мұндай патенттер жоқ. 30 айдан кейін (немесе бірнеше ел үшін 20 айдан кейін) халықаралық өтінім ұлттық немесе аймақтық патенттік өтінімдерге айналдырылуы тиіс, содан кейін олар ұлттық/аймақтық беру рәсімдеріне бағынады. Қосымша халықаралық іздестіру органы (ҚХІО) ретінде Еуропалық патенттік кеңсе жылына 700-ден аспайтын қосымша халықаралық іздестіру жүргізетінін хабарлады.
Онлайн қызметтер
ЕБО өз веб-сайтында бірнеше тегін қызметтер ұсынады, оның ішінде патенттік құжаттар жинағында іздеу үшін Espacenet және Ашық патенттік қызметтер (OPS), Ресми журналында жарияланған құқықтық мәтіндер, жарияланған еуропалық патенттік өтініштер мен еуропалық патенттерге қатысты құқықтық ақпаратты қамтитын Еуропалық патенттік тізілім (Еуропалық патенттік тізілімде файлдарды қарауға да мүмкіндік бар) және еуропалық патенттік өтініштер мен патенттерді жариялайтын сервер бар. Онлайн түрде еуропалық патенттік өтініштерді беру үшін CMS бағдарламалық қамтамасы да қолжетімді.
Жұмысшылардың өкілдігі және еңбек қатынастары
Еуропалық патенттік бюродағы (ЕПБ) ең белсенді қызметкерлер кәсіподағы – «Еуропалық патенттік кеңсе қызметкерлерінің одағы» (SUEPO). Халықаралық ұйым ретінде ЕПБ иммунитетке ие, сондықтан ұлттық соттар, принцип бойынша, ЕПБ тарап болып табылатын даулар бойынша құзыреттілікке ие емес. Еңбек дауларын қызметкерлер Халықаралық еңбек ұйымының әкімшілік трибуналына (ILOAT) жүгіне алады. Алайда, Нидерланды соттары кейде адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соттың шешімдеріне сүйене отырып, адам құқықтарының негізгі принциптері бұзылған жағдайларда құзыреттілікті өздеріне алады. Мысалы, ILOAT процедурасы (3 жылдан астам) денсаулық сақтау мәселелеріне қатысты немесе кәсіподақтармен келіспеушіліктерді қарау үшін тым ұзақ болғандықтан, ILOAT-қа немесе басқа да сот органдарына шағымдану мүмкін болмағандықтан құзыреттілік қабылданды. Бұл шешімнің себебі – ЕПБ қызметкерлері мен басшылығы арасындағы ахуал, атап айтқанда, ЕПБ қызметкерлер кәсіподақтарын мойындаудан бас тарту, кәсіподақтар мен олардың мүшелері арасындағы электрондық хабар алмасуды тоқтату және ереуіл құқығын шектеу. Опстелтеннің араласуын бірқатар голландиялық заңгерлер, соның ішінде Утрехттегі халықаралық құқық профессоры Седрик Рингарт сынға алды. Ол министрдің араласуын ерекше деп бағалады: «Ол, негізінен, соттың билігін әлсіретеді. Халықаралық ұйымдар заңнан жоғары тұруға тырысады, бұл қазірдің өзінде проблема. Опстелтен 70-ші жылдарға қатысты заңға сүйенеді, оны динамикалық түрде қолдану керек. Бірақ ол өте консервативті көзқарас ұстанады». Қызметкерлердің наразылығы Батистеллидің басқару стилімен байланыстырылады, ол, неміс газеттері Die Zeit және Die Welt-те жарияланған мәліметтерге сәйкес, қызметкерлер тарапынан авторитарлық және Еуропалық үкіметаралық ұйым сияқты ЕПБ үшін лайықсыз деп қабылданады. ЕПБ қызметкерлерінің өмірге құрметсіздік жасауына байланысты алаңдаушылық тудырды – үш жылдың ішінде бес адам өз-өзіне қол жұмсады. ЕПБ президенті Батистелли, SUEPO кәсіподағының өмірге құрметсіздік пен ЕПБ-дағы жұмыс жағдайлары арасындағы байланыс мүмкіндігі туралы ұсыныстарын «толыққанды орынсыз» деп бағалады және кәсіподақты «жеке трагедияны пайдаланып, дау тудыруда» деп айыптады. SUEPO кәсіподағы өмірге құрметсіздік пен жұмыс жағдайлары арасындағы тікелей байланыс дәлелденбегенін, бірақ Нидерланды еңбек инспекциясына бұл мәселені тергеуге мүмкіндік беру қажет екенін мәлімдеді.
Даулы инвестициялық қор
2018 жылдың маусым айында Германия Федералды есеп палатасы (link=no) және қаржы сарапшылары Еуропалық патент бюросының (ЕПБ) 2,3 миллиард еуролық активтерін басқару мақсатында "ЕПБ қазыналық инвестициялық қоры" (EPOTIF) деп аталатын қор құру жоспарын сынады. Аталған қорға активтермен бекітілген қағаздар, ипотекалық кепілдікпен қамтамасыз етілген қағаздар және кредиттік дефолт своптары сияқты тәуекелді қаржылық құралдар кіретін болды.
Берілген патенттердің сапасы
2010 жылдардың соңында және 2020 жылдары Еуропалық патенттік бюро берген патенттердің сапасы төмендеді деп хабарланды және сынға алынды, себебі Еуропалық патенттік бюродағы іздестірулер мен сараптамалардың сапасының төмендеуі индустрия үшін зиянды деп есептеледі (жарамсыз еуропалық патенттердің көбірек берілуі нарықтағы құқықтық белгісіздікті күшейтеді).