Кіріспе

1994 жылы құрылған Еуропалық Одақ зияткерлік меншік басқармасы (EUIPO) – Еуропалық Одақ сауда белгісін (EUTM) (бұрын «қауымдастық сауда белгісі» деп аталатын) және тіркелген қоғамдық үлгіні (RCD) тіркеуге жауапты Еуропалық Одақ агенттігі. Жыл сайын ол шамамен 135 000 Еуропалық Одақ сауда белгісін және 100 000-ға жуық үлгіні тіркейді. 2023 жылғы 16 қарашада қолөнер және өнеркәсіп өнімдері үшін географиялық көрсеткіштерді (GI) қорғау туралы Еуропалық Одақ регламенті күшіне енді, бұл өнімдер үшін жаңа, Одақ бойынша қолданылатын GI қорғау жүйесін енгізді. Күшіне енгеннен кейін EUIPO қолөнер және өнеркәсіп өнімдерінің географиялық көрсеткіштерін басқаруға құқық алды. Ол зияткерлік меншік саласындағы жаңа сын-қатерлер мен жауапкершіліктерге үздіксіз бейімделуін көрсетті. Ауыл шаруашылығы GI-ларын басқарудағы мол тәжірибесін пайдалана отырып, EUIPO қолөнер және өнеркәсіп өнімдері үшін географиялық көрсеткіштерді өз құзырына алуға толықтай дайын. 2025 жылғы 1 желтоқсаннан бастап EUIPO қолөнер және өнеркәсіп өнімдері үшін географиялық көрсеткіштерді (GI) тіркеуге жауапты болады. Еуропалық Одақта қажетті талаптарға сай келетін қолөнер және өнеркәсіп өнімдерінің атауларын тіркеу үшін өтініш беруге болады. EUIPO Испанияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы Аликанте қаласында орналасқан. Офисте бес жұмыс тілі қолданылады – ағылшын, француз, неміс, итальян және испан тілдері. Офис сонымен қатар Еуропалық Одақтың 23 ресми тілінде сауда белгісі және үлгі өтініштерін қарастырады. EUIPO бұрын Ішкі нарықты үйлестіру жөніндегі кеңсе (OHIM) деп белгілі болған. OHIM бірқатар реформалардан өтті, кеңсе, сондай-ақ бірнеше лауазымдар мен басқару кеңесі осы өзгерістерді көрсету үшін қайта аталды. 2016 жылғы наурыздан бастап OHIM қазіргі атауымен танымал. Агенттік басшысының лауазымы Президенттен Атқарушы директорға өзгертілді.

Функциялар

Ведомство ЕО тауар таңбасын және тіркелген қоғамдық үлгіні тіркеуді басқарады және бір өтініш арқылы бүкіл Еуропалық Одақ (ЕО) бойынша тауар таңбасы мен үлгіні қорғауға қатысты бизнес пен азаматтарға ерекше құқықтар береді. Бұл Еуропалық Одақ агенттігінің қызметі тіркеуден асып, тауар таңбалары мен үлгілерді тіркеу тәжірибесін үйлестіруді және зият жеңілдігін басқарудың ортақ құралдарын әзірлеуді қамтиды. Бұл жұмыс ЕО-ның 27 еліндегі ұлттық және аймақтық зият жеңілдігі кеңселерімен, пайдаланушылар қауымдастықтарымен және басқа да институционалдық серіктестермен бірлесіп жүзеге асырылады. Мақсаты – тауар таңбасы және үлгі жүйесін пайдаланушыларға ұлттық немесе ЕО деңгейінде бірдей тіркеу тәжірибесін ұсыну. 2012 жылдан бері EUIPO зият жеңілдігі құқықтарын бұзу туралы Еуропалық бақылау орталығына төрағалық етеді, ол пираттық пен контрафактілік тауарларға қарсы күресте мемлекеттік және жеке сектор өкілдерін біріктіреді. Бұдан өзге, EUIPO Еуропалық жетім туындылар мен қолданыстан шығарылған туындылар туралы порталдарды құру және басқаруға, сондай-ақ осы туындыларды тіркеу үшін дерекқор жасауға жауапты.

Құқықтық негіз

EUIPO-ны құру туралы ереже Еуропалық Одақ Кеңесімен 1993 жылдың желтоқсанында қабылданды және 2009 және 2015 жылдары екі рет қайта қарастырылды. Ол Еуропалық Одақ сауда белгісін (бұрынғы атауы – Қоғамдық сауда белгісі) Еуропалық Одақ құқығындағы заңдық құрал ретінде құрды және EUIPO-ны (бұрынғы атауы – Ішкі нарықты үйлестіру жөніндегі кеңсе немесе БХАУ) заңдық, әкімшілік және қаржылық тәуелсіздігі бар Еуропалық Одақ агенттігі ретінде белгіледі. 2001 жылғы 12 желтоқсандағы (ЕО) № 6/2002 регламенті тіркелген қоғамдық дизайнды құрды. 2016 жылғы 23 наурызда 2015/2424 регламенті күшіне енген кезде кеңсе өзінің атын Еуропалық Одақ Зияткерлік меншік кеңсесі деп өзгертті. Алдыңғы регламенттер бұрынғы заңнаманы алмастырған (ЕО) 2017/1001 регламентімен біріктіріліп, жаңартылды.

2015/2424 Регламентін өзгерту туралы

2016 жылғы 23 наурызда 2015/2424 Регламенті күшіне енген кезде Ведомство өз атауын Еуропалық Одақтың Интеллектуалдық меншік кеңсесі деп өзгертті. Регламент үш сала бойынша өзгерістер енгізді: тауар белгісі үшін алымдар, техникалық өзгерістер және институционалдық өзгерістер. Ақы төлеу жүйесі тауарлар мен қызметтердің үш класына дейін қамтитын негізгі алымнан «әр класс үшін төлеу» жүйесіне ауысты, бір класс үшін онлайн 850 еуро, екінші класс үшін 50 еуро және үш немесе одан көп класс үшін әрқайсысына 150 еуро төлемақы. Техникалық тұрғыдан алғанда, Регламент тауар белгісінің графикалық бейнеленуі, сараптама жүргізу рәсімдері, бас тартудың абсолютті негіздері, бас тартудың салыстырмалы негіздері, тауарлар мен қызметтер, қарсылық және жою рәсімдері, сондай-ақ шағымдану салаларында бірқатар өзгерістер енгізді. Бұдан бөлек, сертификаттау белгісі құрылды – бұл ЕО деңгейіндегі тауар белгісінің жаңа түрі, ол сертификаттау жүйесіне қатысушыларға сертификаттау талаптарына сәйкес келетін тауарлар мен қызметтерді белгілеу үшін таңбаны пайдалануға сертификаттаушы мекеменің рұқсатын береді. Атау өзгеруінен басқа, Регламент EUIPO-ның барлық міндеттерін, оның ішінде Кеңсе мен ЕО-ның ұлттық және аймақтық Интеллектуалдық меншік кеңселері арасындағы ынтымақтастық және тәжірибелерді үйлестіру аясын нақты анықтады.

Басқару

EUIPO басқару құрылымы басқарушы кеңес пен Бюджет комитетінен тұрады, олардың әрқайсының құрамында әрбір мүше мемлекеттен бір өкіл, Еуропалық Комиссиядан екі өкіл және Еуропалық Парламенттен бір өкіл бар. Еуропалық Одақ Кеңесі Атқарушы директорды, Атқарушы директордың орынбасарын, Апелляциялық алқалардың президентін және төрағаларын тағайындау туралы шешім қабылдайды. Еуропалық Одақта тіркелген тауар таңбалары мен өнеркәсіптік үлгілер бойынша шағымдарды қарауға жауапты Ішкі нарықты үйлестіру жөніндегі Еуропалық Одақ Ведомствосының (EUIPO) әкімшілік құқық органы – Апелляциялық алқа. Олар құқықтық және фактілік мәселелер бойынша шешімдер қабылдай алады.

Апелляциялық комиссиялар

Апелляциялық палаталардың төрағасы, АХАБ Әкімшілік кеңесі дайындаған тізімнен Министрлер кеңесі тағайындайды. Жекелеген палаталарға Министрлер кеңесі тағайындаған мүшелер төрағалық етеді. Жекелеген палаталардың басқа мүшелерін АХАБ Әкімшілік кеңесі тағайындайды. Палаталар өз қалауынша жаңа дәлелдерді тыңдай алады, бірақ оған міндетті емес. Апелляциялық палаталар төрт тауар таңбалары және бір дизайн істері бойынша палаталардан тұрады. АХАБ арқылы шағымданылған кез келген істі қарауға болатын қосымша Үлкен алқа бар. Апелляциялық палата қараған іс үш мүшеден тұрады, оның ішінде әрбір істі қарауға міндетті төраға да бар. Палата мүшелерінің екеуі заң біліміне ие болуы керек, бірақ кейбір жағдайларда істерді Үлкен алқа немесе бір мүше шеше алады. Үлкен алқа тоғыз мүшеден тұрады. Оған палаталардың төрағалары мен төрағалықтары, сондай-ақ бірқатар қатардағы мүшелер кіреді. Палата 422/2004 регламентімен құрылған. Істер заңдық қиындықтарға, маңыздылығына немесе ерекше жағдайларға байланысты Үлкен алқаға жіберіледі. Кейбір жағдайларда Президиум істі Үлкен алқаға жіберуі мүмкін. Президиум Апелляциялық палаталардың ережелерін және ұйымдастырылуын қадағалайды. Ол Апелляциялық палаталардың төрағасынан, төрағаларынан және күнтізбелік жылға сайланатын үш мүшеден тұрады.

Кәсіптік және өнеркәсіптік өнімдерге арналған Еуропалық Одақ тауар таңбасы, тіркелген Қоғамдастық үлгі және географиялық белгі

Еуропалық Одақ тауар таңбасы (EUTM) онлайн түрде ұсынылған бірыңғай тіркеу арқылы Еуропалық Одақтың барлық қазіргі және болашақ мүше мемлекеттеріндегі эксклюзивті құқықтарды береді. Негізгі тіркеу ақысы 850 евроны құрайды және ол тауарлар мен қызметтердің бір класын қамтиды. Еуроодақ тауар таңбасының тіркеу мерзімі 10 жылды құрайды, бірақ оны 10 жылдық кезеңдермен шексіз жаңартуға болады. Тіркелген үлгі (RCD) де Еуропалық Одақ және болашақ мүше мемлекеттерде эксклюзивті құқықтарды береді. Бір үлгіні тіркеу және жариялау үшін алым 350 евроны құрайды. Тіркелген үлгі бастапқыда тіркеу күнінен бастап бес жылға жарамды болады және бес жылдық кезеңдермен, ең көп дегенде 25 жылға дейін жаңартылуы мүмкін. Қолөнер және өнеркәсіптік өнімдерге арналған географиялық көрсеткіштерді қорғау туралы жаңа Еуроодақ регламенті 2023 жылғы 27 қазанда жарияланды және 2023 жылғы 16 қарашада күшіне енді. Осы өнімдердің өндірушілері мен дайындаушылары 2025 жылғы 1 желтоқсаннан бастап EUIPO-ға географиялық көрсеткіштерді қорғау үшін өтінімдерді ұсынуға құқылы.

"DesignEuropa" сыйлығы

DesignEuropa сыйлығы EUIPO екі жылда бір рет ұйымдастырылады, тіркелген қоғамдық үлгі иелерінің (жеке тұлғалар, шағын және ірі кәсіпорындар) арасындағы дизайн мен дизайнды басқарудағы жетістіктерін марапаттау мақсатында. Сыйлықтың алғашқы салтанатты шарасы 2016 жылы Милан қаласында өткен.