Кіріспе

Мотоциклдер ассортименті, GSX негізгі сериясы

GSX сериясы – Suzuki-дің төрт клапанды цилиндрлі, төрт тактілі қозғалтқыштармен жабдықталған спорттық-туристік мотоциклдерінің қатары. GSX сериясының алғашқы модельдері 1980 жылы ұсынылды және Suzuki-дің төрт тактілі жол мотоциклдерінің екі клапанды GS сериясынан кейінгі дамуы болды. Алайда, Солтүстік Америкада Suzuki-дің төрт және екі клапанды төрт тактілі жол мотоциклдерінің екеуі де Suzuki GS мотоциклдері деп белгіленді. Екі клапанды қозғалтқыштар төрт клапанды қозғалтқыштармен бірге өндірісте сақталды, ал үлкен екі клапанды төрт цилиндрлі қозғалтқыштар валмен жетегін алып, GS 850G және GS 1100G сияқты Suzuki-дің туристік бағытталған мотоциклдерін қуаттандыру үшін қолданылды, ал GSX сериясы жоғары өнімділікке бағытталғандығын көрсетті.

GSX дамуы

Екі клапанды GS сериясы – Suzuki-дің төрт тактілі мотоциклдерге алғашқы нақты қадамы болды. Suzuki 1950-ші жылдардың ортасында Colleda таңбасымен 90cc және 123cc төрт тактілі, бір цилиндрлі жол мотоцикліндерін шығарғанмен, 1976 жылға дейін негізінен екі тактілі мотоциклдерді құрастырды. Suzuki-дің жолға арналған мотоциклдерінің ассортименті 1970-ші жылдардың ортасында көбінесе екі тактілі болды (ерекшелігі – Wankel Rotary қозғалтқышы бар RE 5). Күрделі Suzuki GT сериясы және флагмандық 750cc сумен салқындатылатын, майлағыш жүйесі бар, үш цилиндрлі екі тактілі GT750 осы үлгінің ең жарқын өкілі болды. 1976 жылы ұсынылған GS750, сондай-ақ қатарлы екі цилиндрлі GS400, Suzuki-дің алғашқы ірі көп цилиндрлі төрт тактілі мотоциклі болды. GS – бұл Suzuki-дің «жалпыжапондық мотоцикл» деп аталатын нұсқасы, себебі сол кездегі жапондық өндірушілер арасында осындай 4 цилиндрлі төрт тактілі конфигурация кең таралған еді. 63 ат күшіне ие, ауамен салқындатылатын, екі білікшелі, тік бағытталған төрт цилиндрлі GS750 жол мотоциклі, 1985 жылы пайда болған ауамен/маймен салқындатылатын Suzuki GSX R750 жарыс көшірмесінің тууына дейін GS/GSX моделінің стандартын белгіледі. GS750 екі клапанды қозғалтқышы Suzuki-дің екі тактілі дизайн мен өндірісіндегі ұзақ тарихының әсерін көрсетті; жаңа төрт тактілі қозғалтқыштар екі тактілі мотоциклдердің төменгі бөлігінде жиналатын роликті подшипниктермен жабдықталған коленвалды қолданды.

Екі айналып жану камерасы (TSCC)

GSX қозғалтқышының басты ерекшелігі – GS қозғалтқышының дөңгелек поршенді конструкциясы бар, цилиндр бойынша екі клапанды жарты шарлы жану камерасынан, төрт клапанды Twin Swirl Combustion Chamber (TSCC) пішініне және жалпақ поршенге ауысу болды. TSCC конструкциясы негізінен Pent төбелі жану камерасының құрылымын өзгерту болып табылады, оған жану камерасының төбесімен, кіретін зарядтың газ ағынына параллель жүретін, сәл көтерілген тізбек қосылды. Бұл келіп түсетін отын-ауа қоспасының бақыланатын айналуын қамтамасыз ету үшін жасалды, соның арқасында жану жылдамдығын жақсартуға және жалын фронтының таралуын тиімді етуге мүмкіндік болды. Жану камераларының алдыңғы және артқы бөліктерінде де сығымдау аймақтары қарастырылған. Жоғары жану жылдамдығы, салыстырмалы түрде тар клапан бұрыштары және жалпақ поршен арқасында жану камераларындағы жылу шығынының азаюы GSX қозғалтқыштарының бірдей өлшемді GS қозғалтқыштарына қарағанда күш пен айналу моментін арттырды. GSX қозғалтқыштарының алғашқы нұсқаларындағы тағы бір маңызды өзгеріс – GS қозғалтқыштарындағы клапанды тікелей бағаналы механизм арқылы, шүмегі мен иінтірегі арқылы қосудан, GSX-та қысқа, екі тармақты тіреулер арқылы клапанды қосуға көшу болды, клапан сабалары мен серіппелері кіретін және шығатын клапандар арасындағы бұрыштың азаюына байланысты бағаналардан ішке қарай орналастырылды. Бас бөлігінен басқа, GS/GSX қозғалтқыштары бірдей конструкцияға ие болды. Аталған атаумен шығарылатын қазіргі мотоциклдердің моделі бұрынғы суперспорттық қозғалтқыштардың ерте және орта GSX R сериясының туындыларын пайдаланатын мүлдем басқа конструкцияны ұсынады.

GSX-тің алғашқы кезеңдері

GSX-тің алғашқы модельдерінің арасында екі цилиндрлі GSX 250 және GSX 400 болды. Бұл Suzuki GSX модельдері GS сериясының дамуы болды. Алғашқы төрт клапанды қозғалтқыштар 1980 жылғы модельге шығарылды, бірақ 1986 жылы GSX R модельдерінің шығарылуына дейін (АҚШ-тан тыс 1985 жылы) АҚШ және Канада нарықтарында "GS" атауын сақтады. Бұл GSX қозғалтқыштары Suzuki-дің "TSCC" (Twin Swirl Combustion Chamber) қозғалтқышының дизайнына негізделген және бұрынғы екі клапанды модельдермен көп ортақ емес еді. 1999 жылы тек Азия нарығында спорттық-туристік Thunder GS 250 пайда болды. Кейіннен 2001 жылы GSX атауы берілді. 2005 жылы өндіріс тоқтатылды. Suzuki Katana, оның "TSCC" қозғалтқышының дизайны бірдей болғанмен, GSX S белгісімен шықты. Бұл GSX F Katana сияқты қазіргі заманғы спорттық-туристік модельдермен көп ортақ емес еді. TSCC қозғалтқышы 1983 жылы жаңа GSX 750-ді ұсынумен қайта жасалды, бұл Suzuki-дің алғашқы заманауи моноамортизаторлы спорттық мотоциклі, жалаңаш (GSX 750E) және жартылай қаптамалы (GSX 750ES) нұсқаларында қол жетімді болды. Бұл мотоцикл сынақ журналдарынан жақсы баға алды (және сынақшылардың сол жылғы таңдаулы 750 спорттық машинасы болды), бірақ оның шығарылуы VF750 Interceptor түріндегі Honda-ның жаңа V4 қозғалтқышына қарсы сәтті болмады. 1983 жылғы GSX 750ES ауамен реттелетін суға түсуге қарсы вилкалармен, алдын ала жүктеуге және қысымға реттелетін артқы моноамортизатормен ("Full Floater"), екі доңғалақта дискілі тежегіштермен, жанармай бак көрсеткішімен және цифрлық беріліс индикаторымен жабдықталған. 83 GSX750 Suzuki-дің 16 дюймдік алдыңғы доңғалы бар алғашқы бұқаралық өндірістік мотоциклі болды. 16 дюймдік доңғалек GS650 Turbo моделінде алғаш рет пайда болды. 16 дюймдік алдыңғы доңғалек 1980 жылдардың басында 500cc GP мотоциклдерінде жоғары жылдамдықтарда басқаруды жылдамдату үшін, гироскопиялық әсерді азайту және алдыңғы доңғалақтың байланыс жазығын қысқарту/кеңейту үшін қолданылды. Жолда 16 дюймдік доңғалек танымал болмады және бұқтырылған жол беттерінде тұрақсыздығынан тез арада қолданыстан шықты. 1984 жылы АҚШ нарығына GS 700 мотоциклі келді, бұл қозғалтқышының көлемі кішірейтілген және АҚШ үкіметінің 700 куб.см-ден астам мотоциклдерге 50% тариф салуына (1988 жылы алынған) байланысты сыртқы түрінде шағын өзгерістер енгізілген модель болды. Барлық басқа нарықтарда 750 куб.см модельдер сатылды. 700 куб.см-лік модификацияларға ұзын поршеньдер және сәл өзгешеліктері бар камера тізбегі кірді. Бұл және зауыттық беріліс қатынастарындағы өзгерістер Suzuki-ге қозғалтқыш көлемі 15 пайызға аз болса да, GSX 750ES-ке ұқсас өнімділік сипаттамаларына ие АҚШ-тағы мотоциклдерді өндіруге мүмкіндік берді. 50 пайыздық тариф 1980 жылдардың ортасында АҚШ-та сатылған 650 куб.см және 700 куб.см жапондық мотоциклдердің көптігіне себеп болды, бұл тек АҚШ-қа тән құбылыс еді, сонымен қатар GSX R АҚШ-та әлемнің қалған бөлігінен бір жыл кешіккеніне де себепкер болды. Ол жалаңаш GS 700E және бикини қаптамасы бар GS 700ES нұсқаларында қол жетімді болды. АҚШ нарығынан тыс GSX 750S Katana 1984 жылы ES-тің бірдей қозғалтқышы мен 16 дюймдік алдыңғы доңғалек шассиін бөлісіп, толығымен қайта жасалды. 1984 жылы жаңа GSX R 750 шығарылды, бұл жарыс көшірмесі спорттық мотоциклдердің жаңа бағытын көрсетті. GSX моделі Suzuki моделінің флагмандық рөлінен бас тартылды. 1984 жылы әлемнің қалған бөлігінде GSX 750ES үшін түстер схемалары жаңартылды, жалаңаш "E" нұсқасы жартылай қаптамалы "ES" және толық жоғарғы және төменгі спорттық қаптамалары бар жаңа "EF" моделінің пайдасына тоқтатылды (АҚШ-та зауыттық опция ретінде ешқашан қол жетімді емес). GSX 750E тағы бірнеше жыл өмір сүрді, бірақ ақырында АҚШ-та Katanas ретінде сатылатын спорттық-туристік бағытталған GSX F сериясымен алмастырылды. Ханс Мут жобалаған GSX S Katanas-тың түпнұсқасы 1980 жылдардың ортасында Suzuki-дің жаһандық моделінің тізімінен шығарылды, спорттық/жарыстық міндеттер жеңіл SAC (Suzuki Advanced Cooling System) ауа/маймен салқындатылған GSX Rs арқылы жақсы орындалды. GSX 1100 1984 жылғы модельге 16 дюймдік алдыңғы аяқпен, оның ішінде толық қаптамалы 124 ат күші бар GSX 1100EFE (АҚШ: GS1150EF) мысық мотоциклін қоса отырып, маңызды стильдік өзгерістермен өмір сүрді. Үлкен мотоциклдер, әлі де классикалық супербайк ретінде сұранысқа ие болса да, GSX F (тек Солтүстік Америкада Katana) моделімен алмастырылды, олар 1100F-те электрлік жұмыс істейтін экран, жаңартылған аспа және тежегіш компоненттері және рамалық түзетулер сияқты дене стиліне елеулі өзгерістер енгізілген GSX R қозғалтқыштарына негізделген.

Қазіргі GSX

GSX 750S (АҚШ: Katana) 1984 жылы Suzuki-дің басқа үлкен көлемді, төрт клапанды модельдерімен бірге жаңартылған қозғалтқыш алды. Осы қозғалтқыш Suzuki GSX R сериясының алғашқы мотоциклдерінің негізі болды. Қазіргі GSX модельдері осы бір қатарлы, төрт цилиндрлі қозғалтқыштың, әр цилиндріне төрт клапанмен жабдалған туындыларымен қуаттанады. Бұл қозғалтқыш 2006 жылғы модельге дейін Suzuki Bandit сериясында да қолданылды. Олар SACS (Suzuki Advanced Cooling System – «Suzuki-дің жетілдірілген салқындату жүйесі») деп аталатын біріктірілген ауа-май салқындату жүйесімен жабдықталған. Қазіргі GSX сериясы GSX600F және GSX750F спорттық-туристік модельдері ретінде шығарылады, қазір олардың екінші буыны, сондай-ақ әдіссіз, қос амортизаторлы GSX 750 және GSX 1400 модельдері де бар. Мотоцикл 2007 жылғы FIM төзімділік әлем чемпионатында жеңіске жетті. 2008 жылдан бастап шығарылатын GSX650F негізінен Bandit 650-нің модификациясы болып табылады, бірдей сипаттамалары мен компоненттеріне ие. Дегенмен, қосымша төменгі қаптама оған Suzuki GSX R сериясына ұқсас, спорттық көрініс береді (бірақ Bandit шассиі GSX R-ге қарағанда 110 фунтқа салмақтырақ), қозғалтқыш айналымдарды арттыру үшін сәл қайта бапталып, суспензиясы жақсартылған. Бұған қоса, Bandit-тен айырмашылығы, оның бір бөліктен тұратын отырғышы бар. GSX750 және GSX1200 Inazuma (GSX750W және GSX1200W) GSF1200 Bandit-пен бірге қысқа мерзімге Жапония мен Еуропа нарығында ұсынылды. Олар дәстүрлі стильді және жоғары сапаны қалайтын клиенттерге арналған. Олардың экспортқа жеткілікті танымал болғаннан кейін, олар тез арада қазіргі GSX 1400-ге айналды. Қазіргі заманғы, АҚШ-қа арналмаған GSX модельдерінің 80-жылдардың басындағы және ортасындағы туыстарымен ортақ көп нәрсесі жоқ, тек олардың қозғалтқыштарындағы алыс атасы ғана ортақ. GSX 1100S Katana бірнеше рет жапондық ішкі нарықта мерейтойлық модель ретінде қайта шығарылды (GSX 400S Katana 1980-ші жылдардың басындағы стилімен өте танымал модель болып қала береді), ал Yoshimura жақында толыққанды қайта жаңартылған GSX 1100S Katana модельдерін сатуға шығарды, оларды сатып алуға үміткерлер эссе жарысын жеңіп алуға тиіс. GSX 250F Suzuki Across деп белгілі және артқы жағында жанармай бакі мен каска сақтауға арналған бөлімі бар, мұнда әдетте жанармай бакі орналасқан.