Кіріспе

Канадада көлік құралдарын өндіруші, 1909-1980 жылдар

Канадалық автомобиль және құю зауыты (CC&F), сондай-ақ "Канадалық автомобиль және құю" немесе көбінесе "Кен Кар" деп белгілі, Канада нарығы үшін автобустар, теміржол көлігі, орман шаруашылығы жабдықтарын және кейінірек ұшақтарды өндірген. CC&F тарихы 1897 жылға дейін жетеді, бірақ негізгі компания 1909 жылы бірнеше компанияның бірігуі нәтижесінде құрылды және 1957 жылы A. V. Roe Canada сатып алу арқылы Hawker Siddeley Canada компаниясының бөлігіне айналды. Бүгінде қалған зауыттар 2021 жылы Bombardier Transportation компаниясын Alstom сатып алғаннан кейін Alstom құрамына кіреді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде CC&F Ресей мен Ұлыбританиямен оқ-дәрі жеткізу бойынша ірі келісімшарттарға қол қойды. Кингслендте артиллериялық снарядтарды құрастыру, қаптау және шетел порттарына жөнелту үшін үлкен фабрика салынды. Ол жерде снарядтар өндірілмеді. 1917 жылдың 11 қаңтарында ғимараттардың бірінде өрт шықты. Төрт сағат ішінде өрт 500 мыңға жуық жарылғыш снарядқа тарады, бірнеше жарылыс болды және бүкіл зауыт қирады. Жарылыстан артиллериялық снарядтар мен ғимараттардың қирандылары аймаққа шашырап, жақын орналасқан Нью-Джерси штатының Линдхерст қаласындағы бірнеше үйлер мен кәсіпорындарды қиратты, тіпті Нью-Йорк қаласынан да көрінді. Жалпы шығын, қару-жарақтарды қоса алғанда, 16,750,000 долларға бағаланды (1917 жылы 17,0 доллар соңғы жылдары шамамен миллион долларға тең). Канадалық автомобиль және құю компаниясы француз әскери-теңіз флоты үшін 12 Navarin класты мина тазартушы кемелерді жасауға келісімшарт жасады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы соғыс жақындаған кезде Canadian Car & Foundry және оның бас инженері Элси Макгилл Royal Air Force-пен келісімшарт жасасып, Hawker Hurricane (X, XI және XII модельдері) ұшақтарын жасауға міндеттелді. Макгилл Hurricane ұшағына енгізген жаңалықтардың ішінде шаңғылар және мұзды ерітуге арналған құралдар болды. 1943 жылы Hurricane ұшағының өндірісі аяқталғанда, CC&F компаниясының 4500 жұмысшысы (олардың жартысы әйелдер) 1400-нен астам ұшақ жасады, бұл барлық Hurricane ұшақтарының шамамен 10%-ын құрады. Hurricane келісімшартының табысты болуынан кейін CC&F Curtiss SB2C Helldiver ұшағына өндіріс тапсырысын алды. Нәтижесінде CC&F SBW 1, SBW 1B, SBW 3, SBW 4E және SBW 5 түрлерінен 834 Helldiver ұшағын жасады. Кейбір Curtiss бомбалаушылары Lend-Lease бағдарламасы арқылы тікелей Корольдік теңіз күштеріне жіберілді. CC&F лицензия бойынша North American Harvard ұшағын да құрастырды, оның көптеген үлгілері Еуропалық әуе күштеріне соғыстан кейінгі әскери ұшқыштарды даярлау үшін берілді. 1944 жылы Canadian Car & Foundry Монреальдегі цехтарында революциялық жаңа ұшақ – Burnelli CBY 3 (Loadmaster деп те аталады) құрастырды. Винсент Дж. Бернелли әзірлеген аэродинамикалық фюзеляж дизайнынан екі дана жасалды. CBY 3 толық көлемде өндіріске енгізілмеді және бір жылдан кейін жоба тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зауытта истребительдер мен бомбалаушы ұшақтарды құрастырған канадалық әйелдердің еңбегі 1999 жылы Канада Ұлттық кино кеңесінің "Солтүстіктің Розилері" атты деректі фильмінде көрсетілді. Сонымен қатар, олар осы атпен бірнеше мың автобус жасады. Троллейбус өндірісі 1954 жылы аяқталды; Эдмонтон қалалық көлік жүйесінің 1954 жылғы CCF Brill T48A үлгісіндегі №202 троллейбусы – кез келген қала үшін жасалған соңғы Brill троллейбусы болды. Brill дизельді автобустарының өндірісі 1950 жылдарға дейін жалғасты. 1960 жылы CC&F Canadian Car тақырыбымен TD автобусының жаңа дизайнын ұсынды, бірақ ол General Motors New Look үлгісімен бәсекелесе алмады және 1962 жылы өндіріс тоқтатылды. 1957 жылы өзінің бизнесін кеңейтуді көздеген британдық Hawker Siddeley Group CC&F компаниясын өзінің канадалық еншілес компаниясы A. V. Roe Canada Ltd арқылы сатып алды. 1962 жылы Avro Arrow бағдарламасы күрт тоқтатылғаннан кейін A. V. Roe Canada таратылды, ал оның активтері Hawker Siddeley Canada компаниясының құрамына кірді. 1970 жылдары олар BiLevel Coach ауыр теміржол жолаушылар вагонын ұсынды, ол үлкен сәттілікке ие болды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында зауыт Торонто қалалық көлік комиссиясы үшін 190 канадтық жеңіл теміржол көліктерін жасады, олар эскірген PCC трамвайларын алмастырды.

Сақтау

CC&F компаниясы жасаған көптеген автобустар тарихи көлік ретінде сақталды, олардың кейбіреулері әлі де жұмыс істеп тұр. Мысалы, Ванкувердегі Транзит музейі қоғамында кем дегенде жеті CC&F автобусы бар, соның ішінде екі CC&F Brill троллейбусы.