Қасиетті Рим империясының Лоон графтығы (1040–1795)
County of Loon
Графство Loon: тарихы, Святы Рим империясымен байланысы, Лиеж епискапының ықпалы. Борглун, Хасселт аймақтары туралы мағлұмат. (Graafschap Loon, Holy Roman Empire)
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киелі Рим империясының мемлекеті (1040–1795)
State of the Holy Roman Empire (1040–1795)
Луон графтығы (Graafschap Loon, , ) Киелі Рим империясының графтығы болды, ол шамамен қазіргі Бельгияның Лимбург провинциясына сәйкес келді. Ол графтың бастапқы орны – Луонның атымен аталды, ол бүгінде Борглон деп аталады. Орта ғасырларда графтар өз сарайларын Кюрингенге, қазіргі провинция астанасы Хассельттің бір бөлігіне, көшірді. Бастапқыда Луон Льеж епископ-принцімен байланысты болды, ал 1190 жылы граф епископтың билігіне бағынды. Төртінші ғасырда еркек желісі екінші рет тоқтады, сол кезде епископ-принц графтықты тікелей өзіне алды. Луон ханшалықтың голланд тілінде сөйлейтін (архаикалық) бөлігін білдірді. Эпископ-принцтік аймақтағы голланд тілінде сөйлейтін барлық қалалар, «Жақсы қалалар» мәртебесіне ие, Луонда орналасқан және бүгінде Бельгиялық Лимбургте. Бұл қалалар: Беринген, Билзен, Борглон, Бри, Хамонт, Хассельт, Херк-де-Стад, Маасейк, Пир және Стоккем. Лиеж епископ-принцінің билігіне түскен басқа аймақтар сияқты, Луон да орта ғасырдың соңында Бенилюкс елдерінің көп бөлігін біріктірген және бұрынғы тәртіп бойынша бүгінгі Бельгияның көп бөлігін біріктірген «Төмен елдердің» біріккен иелігінің құрамына формалды түрде кірген жоқ. Луон және басқа Льеж иеліктері тек Франция революциясы кезінде Францияның құрамына кіргеннен кейін ғана көршілерімен бірікті. Ватерлоо шайқасынан кейін олар жаңадан құрылған Нидерланд Біріккен Корольдігінде біріктірілді. 1839 жылы Луонның ескі аумағы Бельгия Корольдігінің құрамындағы Лимбург провинциясының негізін құрады.
The County of Loon (Graafschap Loon , , ) was a county in the Holy Roman Empire, which corresponded approximately with the modern Belgian province of Limburg. It was named after the original seat of its count, Loon, which is today called Borgloon. During the middle ages the counts moved their court to a more central position in Kuringen, which today forms part of Hasselt, capital of the province. From its beginnings, Loon was associated with the nearby Prince bishop of Liège, and by 1190 the count had come under the bishop's overlordship. In the fourteenth century the male line ended for a second time, at which point the prince bishops themselves took over the county directly. Loon approximately represented the Dutch speaking (archaic ) part of the princedom. All of the Dutch speaking towns in the Prince Bishopric, with the status of being so called "Good Cities" , were in Loon, and are in Belgian Limburg today. These were Beringen, Bilzen, Borgloon, Bree, Hamont, Hasselt, Herk de Stad, Maaseik, Peer and Stokkem. Like other areas which eventually came under the power of the Prince Bishop of Liège, Loon never formally became part of the unified lordship of the "Low Countries" which united almost all of the Benelux in the late Middle Ages, and continued to unite almost all of today's Belgium under the ancien regime. Loon and other Liège lordships only joined their neighbours when they all became part of France during the French Revolution. After the Battle of Waterloo, they remained connected in the new United Kingdom of the Netherlands. In 1839, the old territory of Loon became the approximate basis of a new province, Limburg, within the new Kingdom of Belgium.
Орналасқан жері
Ең ерте кездегі жазбалардан бастап, Луон графы үш ерекше географиялық аймақта билік жүргізді, олардың әрқайсысының ортағасырлық атаулары өзгеше болған. Луонның солтүстік-шығыс бөлігі Маастрихтің солтүстігінде, Маас өзенінің аңғарында немесе оның жанында, франктердің Маасауы аймағында орналасқан. Бұл Масейк және Бриді қамтыды. Луонның солтүстік-батыс бөлігі құмды Кемпен аймағында жатқан, ол көбінесе римдік Texandria деген атаумен танымал болған. Оңтүстік бөлігі негізінен голланд тілінде сөйлейтін, құнарлы Хаспенгау (Хасбания) төбелерінің ішінде болды, және Борглон да осы аймаққа кірді. Осы үш құрамдас бөлік қазіргі Лимбург провинциясының құрамында кездеседі. Дегенмен, алғашқы графтықтың қарапайым географиялық пішіні болмаған. Графтар өздерінің құқықтары мен міндеттерін өзгертіп, негізгі аймақтан тысқары жерлерде де жүзеге асырды, сонымен қатар басқа жер иелері де осы аймақта құқықтарға ие болды.
From the earliest mentions, the counts of Loon exercised power in three distinct geographical areas, with different medieval names. A northeastern part of Loon was in or near the Maas river valley, north of Maastricht, the Frankish Maasau. This included Maaseik and Bree. The northwestern part of Loon was in the sandy Kempen region , which was often still referred to by the Roman term Texandria. The southern part was mainly within the Dutch speaking part of the fertile hills of Haspengouw (, Hasbania) which includes Borgloon itself. All three of these components can be found in the modern province of Limburg. However, the early county did not have a simple geographical form. The counts excerised a changing bundle of rights and duties in scattered locations which extended outside the core area, while other landholders also had rights within that area.
Шығу тегі
Бұл аймақтағы көптеген округтер сияқты, Лоон графтарын еске алатын жазбалар 11 ғасырдың басында басталады, бірақ олар округтің қалай құрылғаны және оның бастапқы шекаралары мен институттары туралы дерлік ештеңе көрсетпейді. Оған дейін өткен буын көптеген көтерілістерге, мүліктерінің тартылып алынуына және жер аударылуына куә болды. Үлкен Төменгі Лотарингия аймағы бұрын жеке "орталық" патшалықтың бір бөлігі болған, бірақ енді оның патшасы болған жоқ. Ежелгі Каролинг әулетінің шығыс және батыс патшалықтары, кейінірек Франция мен Германияның негізін қалаушылар, жергілікті билеушілермен бірге билік үшін күресті. 1000 жылға қарай, аймақ шығыс патшалығының толық бақылауында болды, ал Хаспенгу аймағындағы патшалық билік Лиеж епископтарының қолында болды, олар императордан кем дегенде екі маңызды Хаспенгу графтығы – Хьюй және Бруненгерюзді иеленуге рұхсат алған. Үшінші графтық, "Хаспинга", 1040 жылы епископтың иелігіне өтті. Оның аумағы қандай болғаны туралы бір пікірге келмейді, тіпті ол Лоонның барлық немесе бір бөлігіне билік етуді де қамтыған болуы мүмкін. Лоонның алғашқы ресми танылған графы (голланд тілінде graaf, латын тілінде comes, француз тілінде comte) – 11 ғасырдың Гизельберті (қазіргі ағылшын және француз тілінде "Гилберт") болды. Оның екі бауыры болды: граф Арнульф, ол Хаспинганың соңғы рухани емес графы болған сияқты, және Лиеж епископы Балдерик II. Ортағасырлық жазбаларда Гизельберт пен оның бауырлары Ламберт I, Лувен графы және Валенсиеннен Арнульф сияқты жергілікті ақсүйектермен туыс екендігі айтылады, бірақ олардың нақты туыстық байланысы көрсетілмейді. Граф Гизельберттің атасы туралы еске салатын жалғыз ортағасырлық дерек – Сент-Трюиден аббаттығының жылнамасы, ол оның әкесін Отто деп атайды. Алайда, бұл дерек көп ғасырлар өткен соң жазылған және сенімді емес деп есептеледі. Гизельберт, Арнульф және Балдериктің кімнен туғаны ғана емес, олардың келесі екі граф бауыры Эммо мен Оттомен байланысы да белгісіз. Олар Гизельберт немесе Арнульфтің ұлдары болуы мүмкін. Лоон графтығының пайда болуы туралы талқылауларда маңызды рөл атқаратын тағы бір құжат – 1078 жылғы графша Эрменгардтың Лиеж епископына Лоон графтығының маңызды жерлеріндегі меншік жерді сыйға тартуы. Оның иелігін оның тегі немесе белгілі күйеуі түсіндіре алмайды, сондықтан ол алдымен граф Арнольдқа үйленген болуы керек деген болжам бар, өйткені ол мұрагер қалдырмаған деп есептеледі.
Like many of counties in the region, records mentioning counts of Loon begin in the early 11th century, but these give almost no indication of how the county came to be and what its original boundaries and institutions it encompassed. The immediately preceding generations had seen many rebellions, confiscations, and expulsions. The larger region of Lower Lotharingia had been part of a separate "middle" kingdom, but it no longer had a king. The eastern and western kingdoms of the old Carolingian dynasty, the forerunners of later France and Germany, contested for control, together with the local magnates. By the year 1000, the area was under lasting control of the eastern kingdom, and royal power in the Haspengouw region was partly in the hands of the prince bishops of Liège, who had been enfeoffed by the emperor of at least two significant Haspengouw counties, Huy, and Brunengeruz. A third one, "Haspinga", came into the hands of the bishop in 1040. There is no consensus over what territory it encompassed, and it may have even included lordship over all or part of Loon. The first generally accepted count (Dutch graaf, Latin comes, French comte) of Loon was the 11th century Giselbert (modern English and French "Gilbert"). He had two brothers, Count Arnulf, who appears to have been the last secular count of Haspinga, and bishop Balderic II of Liège. Medieval records note that Giselbert and his brothers were related by blood to local nobility, such as Lambert I, Count of Louvain, and Arnulf of Valenciennes, but they do not give exact relationships. The only medieval source to mention a parent for Count Giselbert is the chronicle of the Abbey of St Truiden, which names his father as Otto. However this was written centuries later and is not considered reliable. Not only is the parentage of Giselbert, Arnulf and Balderic uncertain, but also their connection to the next two count brothers, Emmo and Otto, is considered uncertain. They may be the sons of either Giselbert or Arnulf. Another important charter in discussions about the origins of the County of Loon is the 1078 grant by Countess Ermengarde to the Bishop of Liège, of allodial land in key places in the County of Loon. Her possessions cannot be explained by her proposed ancestry, or her known husband, and so it has long been suggested that she must have first married a Count Arnold, because he is presumed to have had no heirs.
Тарих
3 ағайынды Балдерик, Гилберт және Арнульфтен кейінгі ұрпақта граф Эмо Лоонның келесі графы болды, ал оның ағасы граф Отто Сент-Трюиден аббаттығының адвокаты болды және ол, әйелі Ода арқылы, Дюрастың графтарының бірінші тармағының ата-тегі болды. Дюрастың графтығын Оттоның ұлы Гизелберт мұралады, содан кейін оның ұлы Отто. Ақырында, 1190 жылдары граф Герардтың билігі астында ол Лоонның бір бөлігіне айналды. Эмоның ұлы граф Арнольд (немесе Арнульф) I, Баертеннің (1969 ж. 40 б.) сөзіне сүйенсек, саяси қызметі туралы айтуға болатын алғашқы Лоон графы болды. 1106 жылы ол неке арқылы Ринек графтарының иеліктерін алып, өзінің беделін нығайтты. Ол, сондай-ақ, орта ғасырларда Борглон қаласында болған мот және бейлиді салған болуы мүмкін. Оның ұлы Арнольд II, Лоон графы, Авербоде аббаттығын құрды. Арнольд II-нің ұлы және мұрагері Людовик (голланд тілінде Лодевик) I болды. Ол 1135 жылы жарғымен Авербоде аббаттығын құрды және қазіргі Германияда Лоон графы, Майнцтың шаһарлық графы және Ринек графы болды. Ол Лоонның аумағын кеңейтіп, Колмонтты (қазіргі Тонгерен) және Билзенді қосты. Ол қаладағы бекіністі нығайтып, қалаға еркіндік берді. Ол сондай-ақ Брустемде (қазіргі Сент-Трюиден) де солай істеді, ол Дюрастың графтығымен қоршалған Лоон анклавы ретінде қауіпке ұшырады. Лоон мен Ринектің келесі графы Герард граф (кейде дұрыс емес "II" Герард деп аталады), Брустем мен Колмонтты нығайтып, графтықтың астанасын Курингенге көшірді. Ол сол жерде цистерциандық тәртіп бойынша өмір сүретін әйелдер үшін Геркенроде аббаттығын құрды. Лоонда Лиеж билеушілерімен созылған қақтығыс 1179 жылы Царингеннің князь-епископы Рудольфтың жорысымен аяқталды, оның әскерлері 1179 жылы Борглон қаласындағы графтықтың астанасын қиратты. 1193 жылы ол Дюрастың графтығын және Синт-Трюиден аббаттығының адвокатурасын алды, бірақ сол жерлерге Брабанттың билігін қабылдауға мәжбүр болды. Бұл аймақ Синт-Трюиден, Хален және Херк-де-Стадтағы аббаттық жерлерге билік берді, бұл бүгінгі Бельгиялық Лимбургтің оңтүстік-батыс шекарасын анықтады. Герардтың ұлы Людовик II мұрагер болды, бірақ Ринек оның басқа ұлына, Ринек графы Герардқа көшті. Ринек пен Лоон графтықтары ақырында Герард Ринектің ұлы Луи III Лоонның билігі астында қайта біріктірілді, бірақ ол оларды қайтадан бөліп, Лоонды өзінің ағасы Арнольд IV-ке берді. 1227 жылы неке арқылы граф Арнольд IV француз тілінде сөйлейтін Шини графтығын иеленді және Лоон графтарының негізгі тармағын аумақтық кеңеюдің ең жоғары нүктесіне жеткізді. Лоон графы Луи IV-нің 1336 жылы қайтыс болуымен еркек желісі тоқтатылды, ал Лоон мен Шини иеліктері бастапқыда Лиеж епископының келісімімен Хайнсбергтегі Спонхайм үйіне мұрагерлікке өтті. 1362 жылы Марк князь-епископы Энгельберт III Лоонды басып алып, 1366 жылы оны Лиеж аумағына қосты. Графтық Лиеждің құрамында жеке бірлік (квартир) болып қалды, оның князь-епископтары графтық атақты алды. Епископтық 1795 жылы Революциялық Францияға қосылған кезде Лоон графтығы да таратылды, ал аумақтың түзетілген нұсқасы Маас өзенінің шығысындағы Голланд Лимбургымен бірге француздық Мез-Инфьерри департаментінің құрамына кірді. Наполеон жеңілгеннен кейін департамент 1815 жылы Нидерландының Біріккен Корольдігінің құрамына кірді және корольдікке жақын жердегі ортағасырлық Лимбург герцогдығының ескі атағын сақтау үшін қазіргі Лимбург атауын алды. Алайда 1830 жылы Бельгия құрылып, Корольдікті бөліп алды, ал Лимбург пен Люксембургтің мәселесі екі Корольдік арасындағы қақтығыстың себебі болды. 1839 жылы халықаралық төрелікте Лимбург пен Люксембургті қазіргі екі бөлігіне бөлу туралы шешім қабылданды. Лимбургтің батыс бөлігі шамамен бұрынғы Лоон графтығына сәйкес келеді және Бельгияның құрамына кірді. Екі бөлік те Лимбургтің жаңа атын сақтады.
In the generation after the 3 brothers Balderic, Gilbert, and Arnulf, Count Emmo became the next count of Loon while his brother Count Otto was advocatus of the Abbey of St Truiden, and the ancestor of the first line of counts of Duras, perhaps through his wife Oda. The county of Duras was inherited by Otto's son Giselbert, and in turn by his son Otto. It eventually became part of Loon, under Count Gerard in the 1190s. Count Arnold (or Arnulf) I, the son of Emmo, is according to Baerten (1969 p. 40), the first Count of Loon for whom we can discuss any political activity. In 1106 he was able to strengthen his position, when he acquired the possessions of the extinct Counts of Rieneck through his marriage. He also probably built the motte and bailey castle which was at Borgloon during the middle ages. His son Arnold II, Count of Loon, founded the Abbey of Averbode. The son and heir of Arnold II was Louis (Dutch Lodewijk) I. He founded Averbode Abbey by charter dated 1135, and was count of Loon, Stadtgraf of Mainz, and count of Rieneck, both in modern Germany. He increased Loon's territory adding Kolmont (now in Tongeren) together with Bilzen. He strengthened the fort there and gave the city freedoms. He also did the same in Brustem (now in St Truiden), which came under threat as a Loon enclave surrounded by the County of Duras. Count Gerard (sometimes incorrectly called Gerard "II"), the next count of Loon and Rieneck, fortified Brustem and Kolmont, and moved the capital of the county to Kuringen. There he founded Herkenrode Abbey, for women living according to the Cistercian rule. In Loon, the enduring conflict with his Liège overlords culminated in an 1179 campaign by Prince Bishop Rudolf of Zähringen, whose troops devastated the county's capital at Borgloon in 1179. In 1193 he also acquired the county of Duras and advocacy of the abbey of Sint Truiden, but had to accept Brabant's suzerainty over those lands. This area gave power over abbey lands in Sint Truiden, Halen, and Herk de Stad, effectively defining what is today still the southwestern border of Belgian Limburg. Gerard's son Louis II was heir, but Rieneck went to another son, Gerard, Count of Rieneck. The counties of Rieneck and Loon were re united eventually under Gerard of Rieneck's son Louis III of Loon, but he then divided them again, giving Loon to his brother Arnold IV. By marriage, Count Arnold IV acquired the French speaking County of Chiny in 1227, and brought the main line of the counts of Loon to the high point of its territorial expansion. The comital male line became extinct with the death of Louis IV of Loon in 1336 and the Loon and Chiny estates were at first inherited by the noble House of Sponheim at Heinsberg with the consent of the Liège bishop. In 1362 Prince Bishop Engelbert III of the Marck nevertheless seized Loon and finally incorporated it into the Liège territory in 1366. The county remained a separate entity (quartier) within Liège, whose prince bishops assumed the comital title. When the bishopric was annexed by Revolutionary France in 1795, the county of Loon was also disbanded and an adjusted version of the territory became part of the French département of Meuse Inférieure, along with Dutch Limburg to the east of the Maas. After the defeat of Napoleon, the département became part of the new United Kingdom of the Netherlands in 1815, and received its modern name of Limburg as a way for the kingdom to preserve the old title of the medieval Duchy of Limburg, which was nearby. However, in 1830, Belgium was created, splitting the Kingdom, and the position of Limburg and Luxemburg became a cause of conflict between the two resulting Kingdoms. In 1839, under international arbitration, it was finally decided to split Limburg and Luxemburg into their two modern parts. The western part of Limburg, corresponds roughly to the old County of Loon, and became part of Belgium. Both parts kept their new name of Limburg.