Кіріспе

Шығармашылық немесе көркем сюжет, оқиға немесе баяндауды айту. Көркем фильм – шығармашылық немесе көркем сюжет, оқиға немесе баяндауды көрсететін кино. Сағаттан асатын коммерциялық көркем фильмдер көбінесе толық метражды фильмдер деп аталады. 20 ғасырдың басындағы ең алғашқы көркем фильмдер негізінен сахналық пьесалардың түсірілімдері болды және алғашқы үш-төрт онжылдық бойында осы коммерциялық туындылар ғасырлар бойғы театр дәстүріне көп сүйенді. Осындай фильмдерде сенімді оқиғалар мен кейіпкерлер көрерменді ойдан шығарылған оқиғаның шындыққа ұқсайтынына көндіруге көмектеседі. Бұл фильмдерде жарықтандыру және камераның қозғалысы, сондай-ақ басқа да кинематографиялық элементтер маңызға ие. Көркем фильмдердің сценарийлеріне ерекше көңіл бөлінеді, себебі реализм сезімін сақтау үшін олар классикалық сценарий жазу стиліне сәйкес алдын ала белгіленген мінез-құлықтан және сөздерден сирек ауытқиды. Актерлер диалог пен әрекетті көрерменге фильмнің нағыз өмірге ұқсас екеніне сендіру үшін шынайы жеткізуі керек.

Жалпы

Мүмкін, ең алғашқы көркем фильм – Люмьер ағай-інілердің «Л'Аррозур аррозе» фильмі болды, ол 1895 жылғы 28 желтоқсанда Гранд Кафе Капусиндерде тұңғыш рет көрсетілді. Бір жыл өткен соң, 1896 жылы Элис Гай Блаше «La Fée aux Choux» көркем фильмін түсірді. Ертедегі көркем фильмдердің ең танымалдарының бірі, Жорж Мелиестің 1902 жылғы «Айға саяхат» фильмі болар. Осы фильмге дейін түсірілген көптеген фильмдер күнделікті оқиғалардың қозғалыстағы бейнелері болды, мысалы, Аугуст пен Луи Люмьердің «Ла-Сиотадағы стансаға пойыздың келуі» (L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat) сияқты. Мелиес – кинотехнологияны дамытқан алғашқы режиссерлердің бірі болды, ол фильмді әңгімелеу стилі ретінде дамытуға жол ашты. Көркем фильмдер осыдан бері көп қадам басып, комедия немесе вестерн фильмдері сияқты жанрлар пайда болды, олар фильмдерді одан әрі жіктеу үшін енгізілді және қазір де енгізілуде. Көркем кино әдетте табиғат туралы деректі фильмдер сияқты ақпаратты ұсынатын фильмдермен, сондай-ақ кейбір тәжірибелік фильмдермен (Майкл Сноудың «Wavelength», Дзига Вертовтың «Камерамен адам», немесе Шанталь Акерман фильмдері сияқты) салыстырылады. Кейде таза деректі фильмдер де, шындыққа негізделгенімен, оқиғаны баяндай алады. Жанрлар эволюциялаған сайын, көркем фильмдер мен деректі фильмдердің арасында гибридтік жанр пайда болды – деректі-көркем фильм. Көптеген фильмдер нақты оқиғаларға негізделген, бірақ олар да деректі фильм емес, «көркем фильм» санатына жатады. Себебі, нақты оқиғаларға негізделген фильмдер – оқиғаның жай ғана кадрлары емес, оқиғаның өңделген, көбінесе драматизацияланған нұсқасын сомдайтын актерлердің жұмысы (мысалы, Роберт Лукетичтің «21» фильмі). Классикалық, көрінбейтін фильм жасау (көбінесе реалистік көркем фильм деп аталады) осы танымал анықтаманың негізгі бөлігі болып табылады. Бұл көрінбейтін фильм жасаудың басты элементі – үздіксіздік монтажы.