Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық туысы
Genus of fishes
Polypterus – полиптерий тәрізділер отрядының бичирлер (Polypteridae) туысына жататын тұщы су балықтарының туысы. Типтік түрі – Нил бихиры (P. bichir). Осы туыстағы балықтар Африканың әртүрлі аймақтарында мекендейді. Polypterus – өкпесі бар, бірақ трахеясы жоқ, белгілі жалғыз омыртқалы жануар. Туыс атауының этимологиясы грек тіліндегі πολυ (көп) префиксі мен πτερον (қанат немесе жүзбек) түбір сөзінің бірігуінен туындаған – "көп қанатты".
Polypterus is a genus of freshwater fish in the bichir family (Polypteridae) of order Polypteriformes. The type species is the Nile bichir (P. bichir). Fish in this genus live in various areas in Africa. Polypterus is the only known vertebrate to have lungs, but no trachea. The etymology of the genus name derives from a combination of the Greek prefix πολυ , poly (many) and the root word πτερον, pteron (wing or fin) – "many fins".
Қайта тарту
Жайық суда Полиптерлер негізінен шыршасы (спиракулі) арқылы тыныс алады. Тыныс шығару денедегі бұлшық еттердің күшімен жүзеге асырылады. Тыныс шығару кезінде төстің жоғарғы бөлігіндегі сүйекті қабыршақтар шұңқырады. Бұлшық еттер босаңсқанда сүйекті қабыршақтар бастапқы қалпына келіп, денеде теріс қысым тудырады, нәтижесінде шырша арқылы ауа жылдам сорылады. Бұл ауа өкпелерді толықтыруға жақын. Содан кейін өкпеге ауыз қуысымен (буккалды) бір рет сору жасалады, ол өкпедегі ауаны толықтырып, артық ауа жұтқыншақ арқылы шығарылады. Бір гипотеза бойынша, девон кезеңінің төрт аяқты жануарлары осылай тыныс алған болуы мүмкін.
In shallow water, Polypterus inhales primarily through its spiracle (blowhole). Exhalation is powered by muscles in the torso. During exhalation, the bony scales in the upper chest become indented. When the muscles are relaxed, the bony scales spring back into position, generating negative pressure within the torso, resulting in a rapid intake of air through the spiracle. The air is nearly sufficient to fill the lungs. This is followed by one cycle of buccal (mouth) pumping, which "tops off" the lungs, with the surplus air from the buccal pumping process discharged through the pharynx. According to one hypothesis, Devonian tetrapods may have inhaled in this way.
Ашылу
Полиптерді 1802 жылы Этьен Джефруа Сент-Иларе ашты, сипаттап, атын атады. Бұл 10 жасылдан сары-қоңыр түске дейінгі түрлерден тұратын туыс. Табиғат зерттеушілері оны балық деп қарастыру керек пе, әлде қосмекенді ме деп келісе алмады. Егер балық болса, онда ол қандай түрге жатады: сүйекті, қаңқалы, немесе өкпелі балық? Кейбіреулер Полиптерді тірі қазба ретінде қарастырды, ол балықтар мен қосмекенділер арасындағы жоғалған буынның бір бөлігі, балық қанаттарының жұптасқан мүшелерге қалай эволюцияланғанын көрсетуге көмектеседі. Осы жұмыстың негізінде 1907 жылы Э. С. Гудрич Британ қауымдастығына Полиптердің кросоптеригий екендігіне қарсы дәлелдердің сол кездегі жағдайын баяндады, оны палеонискидтерге, ең алғашқы актиноптеригияларға жатқызды. Көп уақыттан кейін, 1946 жылы Ромер бұл көзқарасты растады, бірақ сонымен қатар былай деп жазды: "Хакслидің [1861] пікірінің салмағы зор, тіпті бүгінгі күні де көптеген оқулықтар Полиптерді кросоптеригий деп атайды және ол көптеген сыныптарда сипатталады, бірақ балықтар эволюциясын зерттеушілер бұл позицияның дұрыс еместігін көп жылдар бойы түсінді. Полиптер кросоптерий емес, актиноптерий, сондықтан кросоптерий анатомиясы мен эмбриологиясы туралы ештеңе айта алмайды". Холл (2001), Паттерсонға (1982) және Ноак және басқаларға (1996) сүйене отырып, былай деп жазады: "Морфологиялық және молекулалық деректерді пайдалана отырып жасалған филогенетикалық талдаулар Полиптерді тірі актиноптеригияның бастапқы түрі ретінде растайды". Зерттеулер жалғасуда. Керрдің Буджетт үлгілерінен жасаған қорытындыларының көп бөлігі расталды, бірақ көптеген сұрақтар әлі де жауап күтуде. 2014 жылы Макгилл университетінің зерттеушілері (Nature журналында жарияланған) балықтар алғаш рет судан шығуға тырысқанда не болуы мүмкін екенін көрсету үшін Полиптерге жүгінді. Зерттеушілер тобы осы "құрлыққа бейімделген" балықтардың қалай көрінетінін және қалай қозғалатынын анықтау үшін жас Полиптерлерді құрлықта шамамен бір жыл бойы өсірді.
Polypterus was discovered, described, and named in 1802 by Étienne Geoffroy Saint Hilaire. It is a genus of 10 green to yellow brown species. Naturalists were unsure whether to regard it as a fish or an amphibian. If it were a fish, what type was it: bony, cartilaginous, or lungfish? Some regarded Polypterus as a living fossil, part of the missing link between fishes and amphibians, helping to show how fish fins had evolved to become paired limbs. Drawing on this work, in 1907, E. S. Goodrich reported to the British Association the then current state of evidence 'against' Polypterus being a crossopterygian, placing it within the palaeoniscids, the most primitive actinopterygians. Much later, in 1946, Romer confirmed this view, but he also wrote, "The weight of Huxley's [1861] opinion is a heavy one, and even today many a text continues to cite Polypterus as a crossopterygian and it is so described in many a classroom, although students of fish evolution have realized the falsity of this position for many years. Polypterus is not a crossopterygian, but an actinopterygian, and hence can tell us nothing about crossopterygian anatomy and embryology." Hall (2001), relying on Patterson (1982) and Noack et al. (1996), writes, "Phylogenetic analyses using both morphological and molecular data affirm Polypterus as a living stem actinopterygian." Research is ongoing. Most of the conclusions drawn by Kerr from Budgett's specimens have been confirmed, but many questions remain. In 2014 researchers at McGill University (published in the journal Nature) turned to Polypterus to help show what might have happened when fish first attempted to walk out of the water. The team of researchers raised juvenile Polypterus on land for nearly a year, with the aim of revealing how these 'terrestrialized' fish looked and moved differently.