Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
II Баязид мешіті (Beyazıt Camii, Bayezid Camii) – Түркияның Стамбул қаласындағы, ежегі Константинопольдің Феодосий форумының қираған орындарына жақын орналасқан 16 ғасырдың басында салынған Османдық императорлық мешіт.
Ottoman mosque built for Sultan Bayezid II
The Bayezid II Mosque (Beyazıt Camii, Bayezid Camii) is an early 16th century Ottoman imperial mosque located in Beyazıt Square in Istanbul, Turkey, near the ruins of the Forum of Theodosius of ancient Constantinople.
Тарих
Бейязид мешіті Осман сұлтаны Бейязид II-нің тапсырысымен салынған. Ол 1453 жылы Стамбул жаулап алынғаннан кейін салынған екінші үлкен императорлық мешіт кешені (немесе селатин мешіті) болды. Бұрынғы императорлық кешен, Фатих мешіті, кейіннен жер сілкінісінен қирап, басқа стильде толығымен қайта салынды. Осының нәтижесінде Бейязид кешені – Стамбулдағы ең көне императорлық кешен, ол көбінесе бастапқы түрінде сақталған, сондықтан оның тарихи және сәулеттік маңызы зор. Мешіт 1500 және 1505 жылдар аралығында салынды, ал одан кейін бірден куллие (діни және қайырымдылық кешені) қосылды. Оған 1507 жылы аяқталған медресе (теологиялық колледж); 1507 жылға дейін аяқталған үлкен хамам (монша); имарет (дастарқанхана); қараван-сарай; және Баязид II-нің өзінің түрбесі (мавзолейі) сияқты бірнеше мавзолей кірді. Мешіттің бас сәулетшісі туралы тікелей мәлімет жоқ. Баязид II билік құрған кезеңдегі сәулетшілерді атаған Осман құжаттарына сүйене отырып, 20 ғасырдың ғалымы Рифқы Мелюл Мерич Якубшах ибн Исламшахты ең мүмкін сәулетші деп анықтады. efn|Бұл анықтама Осман сәулетінің кейінгі ғалымдары, мысалы Годфри Гудвин және Доған Кубан тарапынан қолдау тапты. Бұл қаржылық қолдау Мәхмед II-нің грек православие шіркеуі, Монғолдардың Әзіз Мария шіркеуіне (Стамбулда мешітке айналдырылмаған жалғыз шіркеу) Христодулостың анасына (Бейязид II мешітінің сәулетшісінің әжесіне) екі сәулетшінің еңбегін мойындау үшін бергенін растайды. 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы қала туралы есептерде, құстардың көптеп жиналатындығы және ғибадат етушілердің оларды тамақтандыруы себепті, ол көбінесе «Көгершін мешіті» деп аталды.
The Beyazid Mosque was commissioned by the Ottoman Sultan Bayezid II, and was the second large imperial mosque complex (or selatin mosque) to be erected in Istanbul after the conquest in 1453. The earlier imperial complex, the Fatih Mosque, was later destroyed by earthquakes and completely rebuilt in a different style. As a result, the Beyazid complex is the oldest imperial complex in Istanbul that is preserved in more or less its original form, making it of considerable historical and architectural significance. The mosque was constructed between 1500 and 1505, with a külliye (religious and charitable complex) added immediately afterwards. This included a medrese (theological college), completed in 1507; a large hamam (bathhouse), completed some time before 1507; an imaret (soup kitchen); a caravanserai; and several mausolea including the türbe of Bayezid II himself. The chief architect of the mosque is not directly known. Based on Ottoman documents that mention architects during Bayezit II's reign, 20th century scholar Rıfkı Melül Meriç identified Yakubşah ibn Islamşah as the most likely architect. efn|This identification is cited approvingly by later scholars of Ottoman architecture, such as Godfrey Goodwin and Doğan Kuban. This grant confirms the endowment by Mehmed II of the Greek Orthodox Church of Saint Mary of the Mongols, the only church in Istanbul that was never converted into a mosque, to the mother of Christodoulos (the Bayezid II Mosque's architect's grandmother) in acknowledgment of the two architects' work. In 19th century and early 20th century accounts of the city it is often referred to as "the Pigeon Mosque" because of the large number of birds that congregated nearby to be fed by worshippers.
Зақымдану және қалпына келтіру жұмыстары
1509 жылы болған жер сілкінісінен кейін күмбез жартылай қайта жаңартылды. Аула кіреберісінің үстіндегі жазу 1766 жылы Стамбул қаласын қалтқылаған жер сілкінісі салдарынан 1767 жылы да жөндеу жұмыстары жасалғанын көрсетеді.
The dome was partially rebuilt after an earthquake in 1509, An inscription above the courtyard entrance suggests that repairs were also carried out in 1767 as a result of the earthquake which struck Istanbul in 1766.
Сыртқы
Мешіт солтүстік-батыс – оңтүстік-шығыс осы бойынша бағытталған, солтүстік-батыс жағында мешіттің өзімен шамалас аумақты ауласы бар. Ауланың үш жағында монументальді кіреберіс порталдары орналасқан және жиырма бағанамен тірелген бағаналы перистильмен қоршалған. Екі бағана порфирден, он бағана жасыл мәрмәрден, ал алты бағана қызыл граниттен жасалған. Орталық күмбез негізгі ос бойынша екі жартылай күмбезбен және қосалқы ос бойынша екі аркамен демеліп тұр. Мешіт толығымен кесілген тастан, түрлі-түсті тастар мен мәрмәр қолданылып салынған.
The mosque is oriented along the northwest southeast axis with a courtyard to the northwest with an area almost equal to that of the mosque itself. The courtyard has monumental entrance portals on three sides and is surrounded by a colonnaded peristyle supported by twenty columns. Two of the columns are made of porphyry, ten are of verd antique, and six are of pink granite. The central dome is supported by two semi domes along the main axis and two arches running along the secondary axis. The mosque is constructed entirely of cut stone using coloured stones and marbles.
Интерьер
Мешіттің ішкі кеңістігі Ая Софияның кішірейтілген нұсқасына ұқсайды. Осы қанаттардың екі шетінде екі минарет тұр.
The mosque interior resembles a smaller scale version of the Hagia Sophia. At the ends of these wings are the two minarets.
Кешеннің басқа бөліктері
Мешіттің артында Сұлтан Баязид II, оның қызы Селчук Хатун және Ұлы визирі Кока Мустафа Решид Пашаның түрбелері (мазарлары) бар шағын бақ орналасқан. Қабырғалардың ең төменгі бөлігіне Феодосий форумының жоғалған триумф аркасынан қалған мүсіндердің фрагменттері кіріктірілген, ал олардың қалдықтары мешіттің қарсы бетіндегі жол бойында шашырап жатыр. Хаммамды қайта жаңарту кезінде, хаммамның астында ежелгі Византия шіркеуінің іздері табылды.
Behind the mosque is a small garden, containing the türbe (tombs) of Sultan Bayezid II, his daughter Selçuk Hatun, and Grand Vizier Koca Mustafa Reşid Pasha. Embedded in the lowest part of the walls are fragments of sculpture from the lost triumphal arch from the Forum of Theodosius, more remains of which are scattered on the ground across the road from the mosque. During restoration of the hamam traces of an old Byzantine church beneath the hamam were uncovered.