Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік спорт клубы «Фенербахче», кейде «Фенер» деп аталады.
the Turkish sports club Fenerbahçe, sometimes referred to as "Fener"
Фенер (; грекше: Φανάρι, Phanári; ағылшынша: Phanar) – Түркияның Стамбулдағы Фатих ауданындағы Алтын мүйіздің орта тұсында орналасқан аудан. Түрік атауы грекше «phanarion» сөзінен (Ортағасырлық грекше: Φανάριον) шыққан, яғни «фонарь», «көше шамшырағы» немесе «шам бағанасы» деген мағынаны білдіреді. Бұл аудан Византия кезеңінде осы жерде тұрған және көше шамшырағы немесе маяқ ретінде пайдаланылған фонарь бағанасының арқасында осылай аталды. Фенер Осман империясы кезінде дәстүрлі грек ауданы болған, және оның көшелерінде Византия және Осман дәуірінен қалған көптеген ескі тас үйлер мен шіркеулер сақталған. Негізгі жол мен Алтын мүйіздің жағалауы арасындағы әсем сарайлар көбінесе Қара теңіз (Понт) аймағынан әкелінген ағаштарды сақтау үшін пайдаланылған; қазіргі күні олардың бірі Стамбул әйелдер кітапханасына орналасқан. Олардың сәнді қасбеттері 1930 жылдардан бастап жол кеңейту жұмыстарының салдарынан зақымдалған. Фенер Алтын мүйіздің оңтүстік жағалауындағы Сибали және Балат аудандарының арасында орналасқан. Оның артындағы тік төбелер Фатих ауданына дейін созылады. Фенерге Т5 трамвай желісі арқылы қол жеткізуге болады, ол оны Сибалимен және Алибейкейдегі шағын автобус терминалымен (Анатолияға бағытталған автобустар үшін) байланыстырады. Алтын мүйіз паромдары да Фенерде тоқтайды, осы арқылы Ускюдар, Каракой, Касымпаша, Балат, Айвансарай, Хаской, Сютлюдже және Эйюппен байланыс мүмкіндігі бар.
Fener (; Greek: Φανάρι, Phanári; in English also: Phanar) is a quarter midway up the Golden Horn in the district of Fatih in Istanbul, Turkey. The Turkish name is derived from the Greek word "phanarion" (Medieval Greek: Φανάριον), meaning lantern, streetlight or lamppost; the neighborhood was so called because of a column topped with a lantern which stood here in the Byzantine period and was used as a street light or lighthouse. Fener was a traditionally Greek neighbourhood during the Ottoman era and its streets still contain many old stone houses and churches dating from Byzantine and Ottoman times. The grand mansions between the main road and the shore of the Golden Horn were often used to store wood imported from the Black Sea (Pontos) area; one now houses Istanbul's Women's Library. Their picturesque façades were damaged as a result of street widening work from the 1930s onwards. Fener is sandwiched between Cibali and Balat on the southern shore of the Golden Horn. The steep hills behind it run up to the Fatih neighbourhood. Fener is served by the T5 tram line which links it with Cibali and the small bus terminal (for buses to Anatolia) at Alibeyköy. The Golden Horn ferry also stops at Fener, linking it to Üsküdar, Karaköy, Kasımpaşa, Balat, Ayvansaray, Hasköy, Sütlüce and Eyüp.
Тарих
1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін Фенер қаласында тұратын көптеген гректер осы жерге қоныстанды. Константинополь патриархаты да осы жерге көшіп келді және бүгінгі күнге дейін осында орналасқан. Осының салдарынан, "Фанар" термині кейде Рим-католик шіркеуінің Киелі Тақтысы үшін "Ватикан" қолданылатындай, Экуменикалық патриархатқа қысқаша сілтеме ретінде пайдаланылады. Османдық кезеңде Фенерде тұратын гректер фанариоттар деп аталды және көбінесе сұлтанның маңызды қызметтерінде болды. Бай фанариоттар жиі драгоман (аудармашы) қызметін атқарды немесе Балқан және Грекиядағы провинциялардың губернаторлары болды. 1711-1821 жылдар аралығында бірнешеуі Валахия және Молдавияның хоспадары болды.
After the Fall of Constantinople in 1453, Fener became home to many of the Greeks living in the city. The Patriarchate of Constantinople also moved here and remains here today. As a result, the term "Phanar" is sometimes used as a shorthand reference to the Ecumenical Patriarchate, just as "Vatican" is used for the Holy See of the Roman Catholic Church. During the Ottoman period, the Greek inhabitants of Fener were called Phanariotes and often served the Sultan in important roles. Wealthy Phanariotes often served as dragomans (translators) or became the governors of provinces in the Balkans and Greece. Several served as hospodars of Wallachia and Moldavia between 1711 and 1821.
Көрікті жерлер
Фенердің ең танымал көрнекілігі – Патриархтың резиденциясы болып табылатын Әулие Георгий шіркеуін қоршаған қабырғалы кешен. Бұл шіркеуде әлі күнге дейін Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының басшысы отырады. Қазіргі лауазымда Патриарх Варфоломей I отыр. Патриархат 1602 жылы осы жерге көшірілді, бірақ 1720 жылы болған өрт алғашқы базиликалық шіркеуді қиратты. 1941 жылы болған тағы бір өрт кешендегі ескі ғимараттарға қосымша зақым келтірді. Шіркеудің өзінен және бақтың соңындағы кірпіштен және тастан салынған кітапханадан басқа, бүгін келушілер көретін көптеген нысандар салыстырмалы түрде жаңа. Орта қақпа (Орта Капы) 1821 жылы Грекия Осман сұлтандығына қарсы көтерілген кезде сол кездегі патриарх осы қақпада дарға асылғаннан бері жабық. Грек православиесінің Пасхасы тойланатын орынға Афинадан келген қонақтарды қоса алғанда, көптеген адамдар жиналады. Патриархаттан ішкі және төбелес жерде орналасқан Монғолдардың Әулие Мария шіркеуі (Панагия Мухлиотисса, Теотокос Панагиотусса) 1453 жылы Стамбул басып алынғаннан кейін де мешітке айналмаған Константинопольдегі жалғыз шіркеу болып ерекшеленеді. Архитектор Атик Синан (танымал Мимар Синанмен шатастырмау керек) солтән Мехмет II-ні грек халқына қызмет көрсетуді жалғастыруға рұқсат беруге көндіргені айтылады, ал осы туралы жарлықтың (ферман) көшірмесі әлі күнге дейін шіркеу қабырғасында ілулі тұр. Монғолдардың Әулие Мария шіркеуінің жанында үлкен қызыл кірпіштен салынған Фанар грек православие колледжі орналасқан. Тарихшы Димитрий Кантемир 17 ғасырда осы колледждің студенті болған. Бүгінде онда өте аз оқушы бар. Фенердегі екінші грек мектебі – Марашлы грек православие бастауыш мектебі де әсерлі ғимарат, бірақ қазір оқушылары жоқ. Алтын мүйізден Константинопольді бөліп тұрған теңіз қабырғаларының қираған қалдықтары әлі де Фенерді аралап өтеді. Аякапы қақпасының қабырғалар арқылы 1562 жылы Мимар Синан жобалағаны айтылады. Фенердің арт көшелерінде екі және үш қабатты үйлер көп, олардың көбінде комбалар (терезенің шығыңқы бөлігі) бар, сондай-ақ бірнеше әлдеқандай сәнді үйлер де бар. Көптеген үйлер кафелерге, мейрамханаларға және туристерге арналған жатақханаларға айналдырылған.
Fener's most notable attraction is the walled compound that encloses the Patriarchal church of St. George, home to the patriarch who is still head of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople, one of fifteen to seventeen independent jurisdictions of the Eastern Orthodox Church. The current holder of the office is Patriarch Batholomew I. The patriarchate moved here in 1602 but a fire in 1720 destroyed the original basilican church on the site. Another fire in 1941 did further damage to the older buildings in the compound; aside from the church itself and the brick and stone library at the end of the garden most of what a visitor sees today is fairly new. The Middle Gate (Orta Kapı) leading into the compound has been sealed since the then Patriarch was hanged there in 1821 when Greece rebelled against Ottoman suzerainty. Crowds, including visitors from Athens, flock here for the celebration of Greek Orthodox Easter. The Church of St Mary of the Mongols (Panagia Muhliotissa, Theotokos Panagiotussa), inland and uphill from the Patriarchate, is interesting as the one church in Constantinople that was never turned into a mosque, even after the Conquest of Istanbul in 1453. The architect Atik Sinan (not to be confused with the better known Mimar Sinan) is said to have persuaded Sultan Mehmet II to allow it to continue providing services for the Greek population and a copy of the ferman (edict) decreeing this still hangs on the church wall. Near the Church of St Mary of the Mongols is the huge red brick Phanar Greek Orthodox College. The historian Dimitri Cantemir was a student here in the 17th century. Today it has only a tiny number of pupils. A second Greek school in Fener, the Maraşlı Greek Orthodox Primary School, is also an imposing building but no longer has any pupils. Battered remnants of the Sea Walls that used to close Constantinople off from the Golden Horn still skirt Fener. The Ayakapı gate through the walls is believed to have been designed by Mimar Sinan in 1562. The back streets of Fener are full of two and three storied terraced houses often with cumbas (bay windows) as well as a handful of much grander houses. Many have been converted to house cafes, restaurants and tourist accommodation.
Судың батасы
Православ әлеміндегі басқа жерлердегідей, әр 6 қаңтарда Epiphany мерекесінде суды баталау рәсімі өтеді, онда дін қызметкері суға крест тастайды және жүзушілер оны жағалауға бірінші болып қайтаруға жарысады. Стамбулда бұл рәсімді патриарх жүзеге асырады, ол жүзушілерге Алтын мүйізге крест тастайды.
As elsewhere in the Orthodox world, every 6 January the Feast of the Epiphany a ceremony called the Blessing of the Waters take place in which a priest tosses a cross into water and swimmers race to see who can bring it back to shore first. In Istanbul this ceremony is performed by the Patriarch who tosses a cross into the Golden Horn to be retrieved by the swimmers.