Кіріспе

АҚШ үкіметінде саяси партиялар арасындағы биліктің бөлінуі – АҚШ-та бір партияның Ақ үйді (атқару билігін) басқаруы, ал екінші партияның АҚШ Конгресінің бірін немесе екі палатасын (заң шығару билігін) бақылауы жағдайы. Биліктің бөлінуі кейбір топтар үшін АҚШ саяси жүйесінде қолданылатын басқару үлгісінің пайдасы, ал енді біреулері үшін – кемсіздігі деп санайды. Бұл үлгіде, биліктердің бөлінуі деп аталатын жүйе бойынша, мемлекет әртүрлі тармақтарға бөлінеді. Әр тармақтың жеке және тәуелсіз өкілеттіктері мен жауапкершілік салалары бар, осылайша бір тармақтың өкілеттіктері басқаларымен қақтығыс тудырмайды. АҚШ Президентінің Конгресті бақылау деңгейі оның саяси күшін анықтайды, мысалы, ұсынған заңдарды қабылдау, келісімдерді ратификациялау, Министрлер кабинетінің мүшелерін және судьяларды бекіту мүмкіндігі. 19 ғасырдың басында биліктің бөлінуі сирек кездесетін, бірақ 1970 жылдардан бері оның жиілігі артып келеді. Бұл үлгіні парламенттік жүйедегі биліктің бірігуімен салыстыруға болады, онда атқару және заң шығару биліктері (кейде сот билігінің бір бөлігі) біріктіріледі. Биліктің бөлінуін жақтаушылар мұндай бөлінулердің биліктегілерге оппозиция тарапынан күшті бақылауды қамтамасыз ететінін, сондай-ақ шығындарды шектеуге және қажетсіз заңдардың қабылдануын болдырмауға мүмкіндік беретініне сенімді. Алайда, қарсыластары биліктің бөлінуі салдарынан үкіметтің жұмысы баяулап, көптеген кедергілерге тап болатынын айтады. 1980 жылдардың соңында Стэнфорд университетінің саяси ғылымдарының профессоры Терри М. Мо осы мәселені зерттеді. Ол биліктің бөлінуі тиімді келісімге алып келетінін, бірақ сонымен қатар оның тиімділікті төмендетіп, атқарушы органдардың шешімдерін саясаттастыратынын анықтады. Сонымен қатар, қосымша зерттеулер көрсеткендей, билік бөлінген кезде заң шығарушылар саяси консенсусқа қол жеткізу үшін мерзімі шектеулі ережелерді қабылдайды.

Президенттік әсері

Көптеген президенттік сайлаулар "құйрық эффектісі" деп аталады, онда президенттік үміткердің жеңісі олардың партиясының басқа өкілдерінің де сайлауда жеңіске ие болуына әкеледі. Шындығында, Закари Тейлор, Ричард Никсон және Джордж Буш еңбек еткеннен басқа, барлық жаңадан сайланған президенттер Конгрестің кем дегенде бір палатасын бақылаумен бірге келді.

Конгресс бақылауы мен мерзімдері бойынша президенттер

Бағандардың көпшілігі жылдар санымен берілген. № ПрезидентПрезиденттің партиясы Жеңіске жеткен сайлаулар Қызмет еткен жылдар Сенатта Сенат қарсы болғанда Палатада Палата қарсы болғанда Конгресс Конгресс бөлінгенде Конгресс қарсы болғанда 1 Джордж Вашингтон Белгісіз 2 8 8 0 4 4 4 4 0 2 Джон Адамс Федералист 1 4 4 0 4 0 4 0 0 3 Томас Джефферсон Демократиялық-Республикалық 2 8 8 0 8 0 8 0 0 4 Джеймс Мэдисон Демократиялық-Республикалық 2 8 8 0 8 0 8 0 0 5 Джеймс Монро Демократиялық-Республикалық 2 8 8 0 8 0 8 0 0 6 Джон Куинси Адамс Демократиялық-Республикалық Ұлттық Республикалық 1 4 0 4 2 2 0 2 2 7 Эндрю Джексон Демократ 2 8 6 2 8 0 6 2 0 8 Мартин Ван Бюрен Демократ 1 4 4 0 4 0 4 0 0 9 Уильям Гаррисон Уиг 1 0.1 0.1 0 0.1 0 0.1 0 0 10 Джон Тайлер Уиг Тәуелсіз 0 3.9 3.9 0 1.9 2 1.9 2 0 11 Джеймс Полк Демократ 1 4 4 0 2 2 2 2 0 12 Закари Тейлор Уиг 1 1 0 1 0 1 0 0 1 13 Миллард Филлмор Уиг 0 3 0 3 0 3 0 0 3 14 Франклин Пирс Демократ 1 4 4 0 2 2 2 2 0 15 Джеймс Бьюкенен Демократ 1 4 4 0 2 2 2 2 0 16 Авраам Линкольн Республикалық Ұлттық Одақ 2 4.1 4.1 0 4.1 0 4.1 0 0 17 Эндрю Джонсон Демократ Ұлттық Одақ 0 3.9 0 3.9 0 3.9 0 0 3.9 18 Улисс Грант Республикалық 2 8 8 0 6 2 6 2 0 19 Резерфорд Хейс Республикалық 1 4 2 2 0 4 0 2 2 20 Джеймс Гарфилд Республикалық 1 0.5 0 0.5 0.5 0 0 0.5 0 21 Честер Артур Республикалық 0 3.5 3.5 0 1.5 2 1.5 2 0 22 Гровер Кливленд Демократ 1 4 0 4 4 0 0 4 0 23 Бенджамин Гаррисон Республикалық 1 4 4 0 2 2 2 2 0 24 Гровер Кливленд Демократ 1 4 2 2 2 2 2 0 2 25 Уильям Мак-Кинли Республикалық 2 4.5 4.5 0 4.5 0 4.5 0 0 26 Теодор Рузвельт Республикалық 1 7.5 7.5 0 7.5 0 7.5 0 0 27 Уильям Тафт Республикалық 1 4 4 0 2 2 2 2 0 28 Вудро Вильсон Демократ 2 8 6 2 6 2 6 0 2 29 Уоррен Гардинг Республикалық 1 2.4 2.4 0 2.4 0 2.4 0 0 30 Калвин Кулидж Республикалық 1 5.6 5.6 0 5.6 0 5.6 0 0 31 Герберт Гувер Республикалық 1 4 4 0 2 2 2 2 0 32 Франклин Рузвельт Демократ 4 12.2 12.2 0 12.2 0 12.2 0 0 33 Гарри Трумэн Демократ 1 7.8 5.8 2 5.8 2 5.8 0 2 34 Дуайт Эйзенхауэр Республикалық 2 8 2 6 2 6 2 0 6 35 Джон Кеннеди Демократ 1 2.8 2.8 0 2.8 0 2.8 0 0 36 Линдон Джонсон Демократ 1 5.2 5.2 0 5.2 0 5.2 0 0 37 Ричард Никсон Республикалық 2 5.6 0 5.6 0 5.6 0 0 5.6 38 Джеральд Форд Республикалық 0 2.4 0 2.4 0 2.4 0 0 2.4 39 Джимми Картер Демократ 1 4 4 0 4 0 4 0 0 40 Рональд Рейган Республикалық 2 8 6 2 0 8 0 6 2 41 Джордж Буш-старший Республикалық 1 4 0 4 0 4 0 0 4 42 Билл Клинтон Демократ 2 8 2 6 2 6 2 0 6 43 Джордж Буш-младший Республикалық 2 8 4.5 3.5 6 2 4.5 1.5 2 44 Барак Обама Демократ 2 8 6 2 2 6 2 4 2 45 Дональд Трамп Республикалық 1 4 4 0 2 2 2 2 0 46 Джо Байден Демократ 1 3 3 0 2 1 2 1 0