Кіріспе

Индустриялық қоғам көбірек рефлексивті желілік қоғамға немесе ақпараттық қоғамға трансформацияланды. Екінші заманауилық – неміс социологы Ульрих Бек енгізген ұғым, ол заманауилықтан кейінгі кезеңді білдіреді. Егер заманауилық ауыл шаруашылығы қоғамын индустриялық қоғамның пайдасына ыдыратса, екінші заманауилық индустриялық қоғамды жаңа және көбірек рефлексивті желілік қоғамға немесе ақпараттық қоғамға трансформациялайды.

Тәуекел қоғамы

Екінші заманауилық – барлық тіршілік нысандарына – өсімдіктерге, жануарларға және адамдарға – қауіп төндіретін, заманауилықтың адам тапшылығы мәселесін шешудегі табыстарының нәтижесінде туындаған қауіптердің жаңа сезімімен ерекшеленеді. Бұрын табиғи және әлеуметтік қауіптерден қорғауға көмектесетіндей болған жүйелер, енді олардың жұмыс істеуінің қосалқы өнімі ретінде жаһандық масштабта жаңа, адам жасаған қауіптерді тудыратыны анықталды. Осылайша, мұндай жүйелер мәселенің өзінің бір бөлігіне айналады, шешіміне емес. Қазіргі заманғы жаңару мен ақпараттық технологиялардың дамуы киберқылмыс сияқты жаңа әлеуметтік қауіптерді тудырады (He 2012, 69), ал ғылыми жетістіктер клондау немесе генетикалық модификация сияқты салаларды ашады, онда шешімдер ұзақ мерзімді салдарларын толық бағалау мүмкіндігі болмай қабылданады. Осы рефлексивті жаңғырудың тудырған жаңа қиындықтарын мойындап, Бек ұлттық мүдделерді тек ұлттық деңгейде тиімді ілгерілету мүмкін болмайтын әлемнің қиындықтарын еңсеру үшін жаңа "космополиттік саясатты" ұсынды.

Білім қоғамы

Екінші заманауилық сонымен қатар, әртүрлі білім түрлерінің көбейіп, сан алуандануымен сипатталатын, «білім қоғамы» деп аталатын құбылыспен де байланысты. Ол ерекше білімге тәуелді тәуекелдермен – ақпараттық әлемнің өзі тудырған белгісіздіктермен сипатталады.

Қарсылық

Екінші заманауилыққа қарсы тұрудың түрлі нысандары пайда болды, соның ішінде, мысалы, Еуроскептицизм. Бек әл-Қаиданы екінші заманауилықтың қосалқы өнімі және оған қарсылық ретінде қарастырады, бұл тек ақпараттық технологияларды пайдалануда ғана емес, сонымен қатар оның синкретистік идеологиясында да көрінеді.