Кіріспе

Сербиялық баскетболшы және жаттықтырушы

Александар "Саша" Дьорджевич немесе Сале Дьорджевич (Англияланған: Саша Дьорджевич; , ; 1967 жылдың 26 тамызында туған) – сербиялық кәсіби баскетбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы. Қазіргі уақытта Қытайдың ұлттық құрамасының бас бапкері қызметін атқарады. Ойыншылық мансабында 1,88 м (6'2") 90 кг (198 фунт) салмақты, ұйымдастырушы қорғаушы ретінде танымал болған. Кәсіби клубтық карьерасы барысында Дьорджевич, командаласы Саша Даниловичпен бірге, 1992 жылы «Партизан Белградты» тұңғыш рет Еуролига титулына жеткізді, сонымен қатар «Финал төрттігінің» үздік құрамына іріктеліп, марапат алды. 1994 және 1995 жылдары екі рет «Жылдың еуропалық ойыншысы» (Mister Europa Player of the Year) атағын жеңіп алды. Сондай-ақ, Югославия СФР және кейіннен Югославия ФР ұлттық құрамалары сапында барлығы 108 ойынға қатысты. Ойыншы ретінде 1991 жылғы Еуробаскетте, 1995 жылғы Еуробаскетте, 1997 жылғы Еуробаскетте (онда ең құнды ойыншы атанды) алтын медаль жеңіп алды, сондай-ақ 1998 жылғы FIBA әлем чемпионатында жеңіске жетті. 1995 жылы Дьорджевич Югославия ФР-ның үздік спортшысы үшін «Алтын белгі» сыйлығымен марапатталды, ал Югославия Олимпиада комитеті оны «Жыл спортшысы» деп жариялады. 2008 жылы Дьорджевич 50 ең үздік Еуролига ойыншысының бірі деп танылды. Дьорджевич ең көп танылғандығы – ойыншылық карьерасында оның орындаған екі маңызды жеңіс добы. Ол 1992 жылғы Еуролига финалында және 1997 жылғы Еуробаскетте ФР Югославия мен Хорватия арасындағы матчта жеңіс добын соқты. Ол жазғы Олимпиада ойындары, FIBA Әлем кубогы және FIBA Еуробаскетте ойыншы және бас бапкер ретінде медаль жеңген жалғыз адам.

Ерте өмір

1967 жылы спорттық отбасында дүниеге келген Александрдың ата-анасы – зейнеткер баскетболшы Братислав, сондай-ақ Бата деп те аталады, және анасы Милияна бастауыш мектепте дене тәрбиесі пәнінің мұғалімдері болып жұмыс істеген. Әкесі бір уақытта баскетбол жаттықтырушысы болып та қызмет етті, бұл қызмет 1971 жылғы жазда KK Crvena zvezda бас бапкері болып тағайындалғаннан кейін айқын кәсіби мансапқа айналды, содан кейін команданы Югославия лигасының чемпионы атандырды. Бұл жеңіс драматикалық бейтарап алаңда өткен, Jugoplastika Split командасымен бір ойыннан тұратын плей-оффта қосымша уақытқа дейін созылды. Отбасы Жаңа Белградта тұрды, онда жас Александр, сондай-ақ Саша баскетболға ерте жасынан бастап бойында сіңірді. Дьорджевич Селтистің скауты HR ұсынысымен лагерьге қатысты, маусым басталмас бұрын Брайан Шоудың Virtus Roma клубынан оралуына байланысты іріктеу процесінің соңына дейін жетті, бірақ кейін құрамадан шығарылды. Дьорджевичтің клубтық мансабы ең көп 1991–92 жылғы FIBA Еуропа лигасының (Еуролига) 1992 жылғы финалындағы, Испанияның Montigalà Joventut клубына қарсы өткен ойындағы соңғы секундтағы үш ұпайлық шешуші лақтыруымен есте қалады. Ол 1992 жылғы Еуролиганың үздік төрт ойыншысының құрамына енді. 1992 жылы "Партизан" белградтық клубымен Еуропаның ең беделді клубтық титулын, Еуролига чемпионы атағын жеңуден басқа, Дьорджевич сол кездегі Еуропаның үшінші маңызды жарысы – ФИБА Корач кубогының 1988–89 жылғы маусымдағы жеңімпазы атанды. Ол сонымен қатар клуб сапында екі рет Югославияның бірінші федералды лигасының чемпионы (1986–87 және 1991–92) және екі рет Югославия кубогының иегері (1989 және 1992) болды.

Олимпиа Милано (1992-1994)

1992 жылы Đorđević "Партизан Белградтан" жоғары деңгейдегі итальян лигасына қатысқан "Олимпия Миланоға" ауысты. Ол 1992–93 және 1993–94 маусымдары аралығында клубта екі маусым ойнады. "Олимпия Милано" сапында ол 1992–93 маусымында сол кезде Еуропаның үшінші ең маңызды жарысы болған ФИБА Корач кубогын жеңіп алды. Ол финалдық ойындардың ең көп ұпай жинаған авторы атанды.

Fortitudo Bologna (1994-1996) - "Боллонияның қорғанысы"

1994 жылы Đorđević итальян лигасының Fortitudo Bologna клубына көшті. Ол 1994–95 және 1995–96 маусымдарында клуб сапында өнер көрсетті.

Портленд Трейл Блейзерс (1996)

1996 жылы Атлантада өткен жазғы Олимпиада ойындарынан кейін Джорджевич 1996–1997 маусымда Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Портленд Трейл Блейзерс» командасымен ойнады. Ол 1996 жылғы 29 қарашада NBA-дағы дебютін жасады, «Голден Стэйт Уорриорс» командасымен 119–93 есебімен өткен ойында 2 ұпай мен бір ребоунд жинады. Оның соңғы NBA ойыны 15 желтоқсанда болды. Ойынға шығу уақытының жеткіліксіздігіне наразы болған ол 1996 жылдың желтоқсан айының соңында 8 ойында ойнап, ойын сайын 3,1 ұпай жинағаннан кейін құрамнан шығарылды.

ФК Барселона Баскет (19961999)

1996 жылы НБА-да «Портленд Трейл Блейзерс» командасымен ойнағаннан кейін, Дьорджевич Испанияның басты лигасы – ACB лигасының «Барселона» клубымен келісімшарт жасасты. Ол клубта үш маусым (1996–97, 1997–98 және 1998–99) ойнады. «Барселонамен» ол 1998–99 маусымда Еуропалық үшінші деңгейдегі FIBA Korać кубогын жеңіп алды және финалда ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Сонымен қатар, ол клуб құрамында 1996–97 және 1998–99 маусымдарында екі рет Испанияның ACB лигасының чемпионы болды.

"Реал Мадрид" (1999-2002)

1999 жылы Дьорджевич испандық ACB лигасының клубы «Реал Мадридке» қосылды. «Реал Мадрид» сапында ол 1999–2000 жылғы Испания лигасының чемпионы атанды, бұл жеңісті «ФК Барселона» аренасында тойлады. Чемпиондық атағын алаңда тойлап жатқанда, бұрынғы командаласы Начо Родригес оны итеріп, «Саша қарсыластың алаңында мұндай іс істеуге болмайтынын білуі керек» деді. Ол клуб сапында 2000–2001 және 2001–2002 маусымдарын да өткізді.

Скаволини Песаро (2003-2004)

Бір маусым үзілістен кейін, Дьорджевич Италияға қайтып келді және 2003–04 маусымында «Скаволини Пезаро» клубымен келісімшарт жасады. «Скаволини» сапында Дьорджевич 2004 жылғы Италия кубогының финалына өтті, бірақ онда олардың командасы «Бенетон Тревизо» клубына есе жіберді. Ол 2004–05 маусымының басында да «Пезаро» үшін өнер көрсетті.

Олимпиа Миланоға оралу (2005)

2005 жылғы 25 ақпанда Дьорджевич қайтадан "Олимпия Милано" клубымен келісімшарт жасасты. Клуб 2004–05 жылғы Италия лигасының финалына өтті, онда "Фортитудо Болонья" клубына 3:1 есебімен жеңіліске ұшырады. 2004–05 маусымы – Дьорджевичтің кәсіби клубтық карьерасының соңғы маусымы болды.

Зейнеткерлікке шығу ойыны

2005 жылғы 3 шілдеде Đorđević өзінің құрметіне өткізілген көрсету ойынынан кейін кәсіби баскетболдан ресми түрде қанағаттанды. Ойын Сербия жанкүйерлерінің алдында Белградта өтті. Оның көптеген бұрынғы командаластары мен ең қиын қарсыластары сол ойында қатысты.

Югославияның жастар құрамасы

Дьорджевич Югославия СФР жастар құрамаларының мүшесі болды. Югославияның 18 жасқа дейінгі құрама командасымен бірге 1986 жылы FIBA Еуропаның 18 жасқа дейінгі чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. Югославияның 19 жасқа дейінгі құрама командасының құрамында 1987 жылы FIBA 19 жасқа дейінгі әлем чемпионатында алтын медаль иеленді.

Югославияның СФР ұлттық құрамасы

Жоржевич сондай-ақ Югославияның үлкендер құрамасының құрамында болды. Югославия құрамасымен ол 1987 жылғы Еуробаскетте қола жүлде алды. Сонымен қатар, ол 1991 жылғы Еуробаскетте алтын жүлде жеңіп алды.

FR Югославия ұлттық құрамасы

Жоржевич сонымен қатар Югославияның ұлттық құрамасының аға буын командасының мүшесі болды. Югославия құрамасымен ол 1995 жылғы Еуробаскетте алтын медальді жеңіп алды, онда ол Еуробаскет финалындағы ең жақсы жекелеген ойыншылардың бірі болды. 1995 жылғы Еуробаскет финалында Литваға қарсы өткен ойында ол 41 ұпай жинап, 12 үш ұпайлық лақтырудың 9-ын дәл орындады. Ол сондай-ақ 1996 жылғы жазғы Олимпиадада күміс медаль жеңіп алды. Дьорджевич 1997 жылғы Еуробаскетте тағы бір алтын медальді жеңіп алды. Ол турнир барысында Хорватияға қарсы өткен шешуші ойында жеңіс голын соқты. Соңында, Дьорджевич 1998 жылғы FIBA әлем чемпионатында тағы бір алтын медальді жеңіп алды.

Олимпиа Милано (2006-2007)

2005 жылы кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шықты. 2006 жылғы 25 қаңтарда баскетбол жаттықтырушысы ретінде жаңа мансабын бастады, ол Италияның Lega Basket Serie A және Еуропаның басты жарысы EuroLeague командасы, Armani Jeans Milano-ның бас бапкері болып тағайындалды. 2006–07 жылғы Италия лигасы маусымының соңында ол бұл қызметтен кетті.

Бенетон Тревизо (20112012)

Жоржевичтің келесі бас бапкерлік қызметі Италияның "Серия А" лигасының "Бенетон Тревизо" клубында болды. Ол 2011–12 маусымда клубты жаттықтырды. Сол маусымда клуб 2011–12 жылғы Италия чемпионатында және Еуропаның екінші деңгейдегі жарысы – 2011–12 жылғы Еурокубокте бақ сынасты.

Афиналық Панатинаикос (20152016)

2015 жылдың 20 маусымында Дьорджевич Панатинаикос клубының бас жаттықтырушысы болу үшін екі жылдық келісімшартқа қол қойды, бұл клуб Грек баскетбол лигасы мен Еуролигада бағытталған. Панатинаикос сапында ол 2016 жылғы Грек кубогын жеңіп алды. 2016 жылдың 20 сәуірінде Панатинаикос Дьорджевичтің келісімшартын тоқтату туралы хабарлады.

Мюнхен батыры (2016-2018 жж.)

2016 жылдың 1 тамызында Джорджевич Германияның Бундеслига командасы «Бавария» Мюнхенмен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Еуропалық ауқымды жарыстарда «Бавария» Еуропаның екінші деңгейдегі жарыстарының бірі – 2016–17 жылғы Еурокубокқа қатысып, ширек финалда «Уникаха» командасынан жеңілді. «Бавария» 2016–17 жылғы баскетбол Бундеслигасының тұрақты маусымын 28–4 есебімен 3-ші орында аяқтады және жартылай финалдық плей-офф сериясында «Брозе Бамберг» командасынан 3–0 есебімен жеңіліп, шығарылды. «Бавария» 2017 жылғы Германия кубогының финалында «Брозе Бамбергке» 74–71 есебімен ұтылып, екінші орынды иеленді. 2017 жылдың жазында командаға белгілі орталық ойыншы Майк Зирбес қосылды. «Бавария» 2017–18 жылғы Германия лигасы маусымын жетекші орында бастады. 2018 жылдың ақпанында «Бавария» «Альба Берлин» клубын 80–75 есебімен жеңіп, Германия кубогын жеңіп алды. 2018 жылдың 29 наурызында Джорджевич 2017–18 жылғы Еурокубоктың жартылай финалында жеңілгеннен кейін «Бавария» клубынан босатылды. Сол маусымда «Бавария» 2017–18 жылғы баскетбол Бундеслигасының тұрақты маусымында 23–2 есебімен бірінші орынды иеленді. Ол сондай-ақ команда басшылығы (әсіресе бас менеджер Марко Пешич) мен оның жаттықтырушылар құрамы арасында келіспеушіліктер болғанын айтты, себебі команда басшылығына жаттықтыру шешімдеріне үлкен әсер етуге рұқсат бермеген. 13 наурызда «Виртус Болонья» командасының алғашқы ойынында Джорджевич команданы «Ле-Манс Сарт» клубына қарсы 81–58 есебімен жеңіске жеткізді. «Виртус Болонья» Антверпенде өткен 2019 жылғы Баскетбол Чемпиондар лигасының финалдық төрттікке өтті, онда 5 мамырда «Иберостар Тенерифе» клубын 73–61 есебімен жеңіп, чемпионатты ұтты. Кевин Пунтер турнирдің ең құнды ойыншысы атанды. 2019 жылғы BCL чемпионаты команда тарихындағы бесінші еуропалық титул болды және он жылдан бері жеңіске жеткен алғашқы рет еді. 13 шілдеде «Виртус» 2016 жылғы Евролига чемпионы және бұрынғы НБА ойыншысы Милош Теодосичпен үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Командаға сондай-ақ Винс Хантер, Фрэнк Гейнс, Кайл Уимс, Джулиан Гэмбл, Стефан Маркович және Джанпаоло Риччи қосылды. 2020 жылдың 7 сәуірінде, бір айдан астам уақытқа тоқтатылғаннан кейін, Италияның баскетбол федерациясы Италияны қатты соққан коронавирус пандемиясының салдарынан 2019–20 маусымын ресми түрде аяқтады. «Виртус» маусымды 18 жеңіс және 2 жеңіліспен бірінші орында аяқтады, бірақ титул берілмеді. 2020 жылдың 7 желтоқсанында маусым басталғаннан кейін 10 ойын өткен соң Джорджевич күтпеген жерден Болониядан және оның жаттықтырушы көмекшісі Горан Бжедовтан босатылды. Алайда, келесі күні, иелікпен ұзақ созылған жанжалдан кейін Джорджевич жаттықтырушы болып бекітілді. 2021 жылдың сәуірінде, 19–2 есебімен жеңіске қарамастан, «Виртус» Еурокубоктың жартылай финалында «УНИКС Казань» клубынан жеңілді. Алайда, маусым сәтті аяқталды. «Виртус» төртінші финалда «Баскет Тревизо» және жартылай финалда «Нью Баскет Бриндизи» командаларын 3–0 есебімен жеңіп, 11 маусымда ұлттық финалда өзінің тарихи қарсыласы «Олимпия Милано» клубын 4–0 есебімен жеңіп, 16-шы ұлттық титулын жеңіп алды және жиырма жылдан кейін бірінші рет жеңіске жетті. 10–0 есебімен жеңіске жеткен Джорджевич клуб тарихында плей-оффтағы ең жақсы көрсеткішті жаттықтырушы болды. 15 маусымда, жеңіске жеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң, Джорджевич екі жылдық келісімшартының аяқталуына байланысты клубтың меншік иелерімен маусымда туындаған шиеленістерге байланысты бас жаттықтырушы лауазымына қайта тағайындалмады.

Фенербахче Беко (2021-2022)

2021 жылдың 31 шілдесінде Дьорджевич Баскетбол Суперлигасының «Фенербахче Беко» командасымен келісімшарт жасасты. 2021–22 жылғы Түркия лигасында 2022 жылғы Еуролига чемпионы «Анадолу Эфес» командасымен өткен жеңімпаздықтан кейін, ол 2022 жылдың 17 маусымында клубты тастап кетті.

Сербия ұлттық құрамасы (20132019)

2013 жылдың 25 желтоқсанында Дьорджевич Сербия ұлттық баскетбол құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. Сербия құрамасымен ол 2014 жылғы FIBA әлем чемпионатында күміс жүлде еншісіне түсті. 2015 жылдың маусым айында ол Сербия баскетбол федерациясымен 2019 жылға дейін бас бапкер ретінде жұмыс істеу туралы келісімге келді. Сербия құрамасын басқарған екінші ірі турнир 2015 жылғы Еуробаскет болды. Турнирдің топтық кезеңінде Сербия ең қиын топта (B тобы) 5–0 есебімен жеңіске жетті, содан кейін 1/8 финалда Финляндияны және ширек финалда Чехияны жеңіп, жартылай финалға өтті. Бірақ жартылай финалда Сербия Литвадан 67–64 есебімен жеңілді, ал қола медаль үшін өткен ойында Францияға 81–68 есебімен ұтылып қалды. 2016 жылдың 21 тамызында ол Сербия ұлттық құрамасын 2016 жылғы жазғы Олимпиадада күміс жүлде жеңіп алуға жетектеді. 2017 жылғы Еуробаскетте Сербия финалда Словенияға есе жіберіп, күміс жүлде иегері атанды. 2019 жылғы FIBA әлем чемпионатында Сербия ширек финалда Аргентинаға жеңілді. Сайыпқы ойындарда Сербия АҚШ және Чехия құрамаларын жеңіп, турнирді 5-орында аяқтады. Чехиямен өткен ойыннан кейін Дьорджевич Сербияның ересектер құрамасының бас бапкері лауазымынан қалатынын мәлімдеді.

Қытай ұлттық құрамасы (2022 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2022 жылдың 16 қарашасында Дьорджевич Қытай ұлттық баскетбол құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. Дьорджевич 2023 жылдың тамызында өтетін FIBA әлем чемпионатында Қытай құрамасын жаттықтырады.

Жеке өмір

Дьорджевич ЮНИСЕФ-тің Сербиядағы ұлттық елшілерінің бірі, Эмир Кустурица, Ана Иванович, Елена Янкович және Новак Джоковичпен бірге. Ол сондай-ақ "Жетінші топ" атты гуманитарлық ұйымның негізін қалаушылардың бірі, сонымен қатар Белград марафонының президенті. Дьорджевич EuroLeague TV телеарнасында спорт комментаторы ретінде де жұмыс істеген.