Кіріспе

Люксембург Ұлы Герцогтігінің геральдикалық ордені

Эйік жапырағы тәжі ордені (Eichenlaubkronenorden) – Люксембург Ұлы Герцогтігінің ордені.

Тарих

Оактың тәжі ордені 1841 жылы Нидерланды королі болған Ұлы герцог Вильгельм II құрды. Ол кезде Люксембург Ұлы Герцогтығы мен Нидерланд Корольдігі жеке тұлғалық одақта болды, екі ел де екі бөлек және тәуелсіз мемлекет ретінде сақталса да, екеуінің де мемлекет басшысы бір адам болды. Орден заң жүзінде Люксембург құрметі болғанымен, Вильгельм II және оның мұрагері Ұлы герцог Вильгельм III оны голланд үкіметінің бақылауынан тыс, Нассау әулетінің үй ордені ретінде голланд азаматтарын марапаттау үшін жиі пайдаланды. Вильгельм II орденге 30-дан аз адамды қабылдады. Оның мұрагері Вильгельм III осы орденге мүшелік беру құқығын өзінің қалауынша пайдалануды ұнатты және тағайындалған күнінің өзінде 300 орденмен марапаттады. Келесі жылдары тағы да жүздеген орден табысталды. Шындығында, Нидерланд Корольдігінде осы орденнің иегерлері соншалықты көп болды, осылайша орден кеңінен (және бұрыс) голланд құрметі деп есептелді. 1890 жылы, Оранж-Нассау әулетінің жалғыз қалған мүшесі Вильгельмина королева әкесінен кейін Нидерландтың жаңа королевасы болғанда, Оактың тәжі орденіне голланд азаматтары мүше болуы тоқтатылды. Эрнеутер Эрбверейн, екі Нассау әулеті тармағының (Оранж-Нассаудың кіші тармағы және Нассау-Вейльбургтің үлкен тармағы (қазіргі Люксембург Нассау)) арасындағы Салик заңына негізделген үй шарты, Нассау әулетінің еркек мұрагерлері бар болғанда, Люксембург тағына әйелдердің отыруына рұқсат бермеді, сондықтан Люксембург тағына жаңа голланд королевасының неміс туысы, сонымен қатар оның анасының інісі Адольф, Нассау герцогы отырды, ол 73 жасында Люксембургтің Ұлы герцогы болды. Оактың тәжі ордені тек Люксембург құрметі болып қала берді, содан кейін Нидерланды орнына Оранж-Нассау орденін құрды. Ұлы герцог Адольф билікке келгеннен бері орден негізінен Люксембург азаматтарын марапаттау үшін қолданылады, бірақ кейде шетелдіктерге де, әсіресе шетелдік патшалық отбасыларының мүшелеріне немесе люксембургтік тегі бар белгілі шетелдіктерге де мүшелік беріледі. Люксембургтің Ұлы герцогы орденнің Бас шебері болып табылады.

Шығу тегі

1841 жылы Ұлы герцог Вильгельм I тақтан бас тарғаннан кейін, оның мұрагері Вильгельм II Люксембургке елдегі билігін күшейту мақсатында жазбаша, либералдыққа қарсы конституция (Хартия деп аталады) сыйлады. Осы оқиғада ол либералды көзқарасты Люксембургте өзінің үкіметін қолдаған адал жандарды марапаттау үшін «Емен тажы» орденін құрды. Орденнің белгісі, лентасы және (сол кездегі) төрт дәрежелі иерархиясы Ресейдің Санкт-Георгий орденінен үлгі алды. Бұл, әлдебір себепті, Вильгельм II Ресей императоры Павел I-нің қызына үйленгенімен және Ватерлоо шайқасындағы батылдығы үшін Санкт-Георгий орденімен марапатталғандығымен байланысты болуы мүмкін.

Таңба

Орденнің белгісі – ақ эмальмен жабылған алтын тәулік тәрізді крест. Офицерлік дәрежеде кресттің қолдарының арасында жасыл эмальмен жабылған емен бұтағы бар. Орталық дискіде жасыл эмаль фонға "W" (Вильям үшін) әрпінен тұратын тәжді монограмма бейнеленген. Орденнің тақташасы (Ұлы крест үшін) – сегіз қырлы кесілген күміс жұлдыз, ал (Ұлы офицер үшін) – кесілген күміс Мальта кресті. Орталық дискіде жасыл эмаль фонға "W" (Вильям үшін) әрпінен тұратын тәжді монограмма, оны қызыл эмаль сақинамен орап, сақинаның үстінде "Je Maintiendrai" ("Мен сақтаймын", қазір Нидерландының ұлттық ұраны) деген ұран жазылған, ал ұранның сыртында жасыл эмальмен жабылған емен бұтағы бейнеленген. Орден медалі сегізбұрышты пішінде, ал бетінде эмальсыз орден белгісінің мотиві, арт жағында эмальсыз емен бұтағы бейнеленген. Орденнің лентасы – сары-қызыл түсті моар, үстінде үш қою жасыл жолақ бар. Түстердің Люксембург ауылдарының емен ормандары мен рута егістіктерінен шабыттанғаны айтылады.