Ирландиялық әлеуметтік белсенді және Вивекананда шәкірті: Нivedita әпке

Кіріспе

Ирландиялық әлеуметтік белсенді және Свами Вивекананданың шәкірті Ниведита апа (туған күні Маргарет Элизабет Нобл; 28 қазан 1867 – 13 қазан 1911) – ирландиялық мұғалім, автор, әлеуметтік белсенді, мектеп негізін қалаушы және Свами Вивекананданың шәкірті. Ол балалық шағы мен ерте жасын Ирландияда өткізді. Ол Уэльстегі бір жігітке тұрмысқа шығуға келісім берген еді, бірақ ол келісімге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Ниведита 1895 жылы Лондонда Свами Вивеканандамен кездесіп, 1898 жылы Үндістанның Калькутта қаласына (қазіргі Колкатта) сапар шекті. Свами Вивекананда оған 1898 жылдың 25 наурызында Брахмачарья антына қабылдағанда Ниведита ("Құдайға арналған" деген мағынаны білдіреді) деген есім берді. 1898 жылдың қараша айында ол Солтүстік Калькуттаның Багбазар ауданында қыздар мектебін ашты. Ол тіпті ең қарапайым білім алу мүмкіндігінен айырылған қыздарды оқытқысы келді. 1899 жылы Калькуттада оба эпидемиясы кезінде Ниведита кедей науқастарға күтім жасап, оларға көмек көрсетті. Ниведита жаңадан құрылған Рамакришна миссиясымен тығыз байланыста болды. Үндістан ұлтшылдығы саласына белсенді үлес қосқандықтан, ол сол кездегі президент Свами Брахмананда басшылығымен Рамакришна миссиясының қызметінен жұрт алдында бас тартуға мәжбүр болды. Бұл Үндістандағы британдық биліктің қуғын-сүргінінен сақтану үшін жасалды. Ол Рамакришнаның әйелі Сарада Девимен, Рамакришна миссиясының маңызды ықпал етуші тұлғаларының бірімен, сондай-ақ Свами Вивекананданың барлық ағайынды шәкірттерімен жақын қарым-қатынаста болды. Ол 1911 жылдың 13 қазанында Дарджилингте қайтыс болды. Оның қабір тасында: "Мұнда өз өмірін Үндістанға толығымен арнаған Ниведита апа жатыр" деп жазылған.

Ерте өмір

Маргарет Элизабет Нобл 1867 жылдың 28 қазанында Ирландияның Тайрон графтығындағы Дунганнон қаласында Мэри Изабель мен Сэмюэл Ричмонд Нобл отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің әжесінің құрметіне аталды. Оның әкесі пастор болғандықтан, адамзатқа қызмет ету – Құдайға қызмет ету деп үйреткен. Ноблдардың алты баласы болды, олардың ішінде Маргарет (ең үлкені), Мэй және Ричмонд ғана тірі қалды. Маргарет бір жасқа толғанда, Сэмюэл Манчестер қаласына (Англия) көшіп барды. Жас Маргарет Ирландияда анасының әкесі Хамильтонмен бірге тұрды. Төрт жасында ол ата-анасымен бірге Девонширдегі Грейт Торрингтонға көшіп келді. Маргарет конгрегационалист шіркеуінің мүшесі басқаратын Галифакс колледжінде білім алды. Осы колледждің директоры оған жеке құрбандыққа баруды үйретті. Маргарет білім беру саласындағы оқуын жалғастырды. Ол швейцариялық білім реформаторы Иоганн Генрих Песталоцци және неміс Фридрих Фрёбельдің идеяларымен танысты. Песталоцци де, Фрёбель де мектепке дейінгі білім берудің маңыздылығын атап өтті. Олардың пікірінше, білім беру баланың дене шынықтыру, ойын, байқау, еліктеу және құрылыс қабілетін қанағаттандырудан және дамытудан басталуы керек. Англиядағы бір топ мұғалімдер осы жаңа әдіске қызығушылық танытып, оны іске асыруға тырысты. Осылайша «Жаңа білім» идеясы қолдау тапты және Маргарет та оған қосылды. Көп ұзамай ол жексенбілік клубта және Ливерпуль ғылым клубында сүйікті жазушы және спикер атанды. 1891 жылы Маргарет Уимблдонға қоныс аударды және Лондонға жаңа мектеп ашуға көмектесті. Бұл жаңа тәжірибе оған зор қуаныш сыйлады. Бір жылдан кейін, 1892 жылы Маргарет Кингслигейтте өз дербес мектебін ашты. Оның мектебінде ешқандай шектеулер мен формалды оқыту әдістері болған жоқ. Балалар ойын арқылы білім алды. Осы уақытта Маргарет өнер сыншысы болуды мектебінің ұстаздарының бірі, белгілі өнер шебері және өнер білімінің реформаторы Эбенезер Куктан үйренді. Бұл жерде әдебиет, этика, саясат және басқа да тақырыптар бойынша пікірталастар өтті. Шындықты іздеген Маргарет табиғат ғылымдарын зерттеуге кірісті. Кейін ол 1902 жылы Бомбей қаласындағы индус әйелдер клубында сөйлеген баяндамасында былай деді: «Жеті жыл бойы тербелісте болғаннан кейін, табиғат ғылымдарын зерттеу арқылы мен іздеген ақиқатты таба аламын деген ойға келдім. Сөйтіп, мен осы әлемнің қалай жаратылғанын және ондағы барлық нәрсені зерттеуге кірістім. Мен табиғат заңдарында кеміндегісінде тұжырымдылық бар екенін анықтадым, бірақ бұл христиан дінінің нанымдарын одан да беймәлім етуде. Содан кейін мен Будданың өмірбаянын кездестірдім, және оның ішінде Мәсіх баласынан бірнеше ғасыр бұрын өмір сүрген, бірақ оның құрбандықтары да одан кем емес бала бар екенін білдім. Бұл сүйкімді бала Гаутама маған қатты әсер етті, мен келесі үш жыл бойы Будда дінін зерттеуге кірістім және ол уағыздаған құтқару христиан дінінің уағыздауларына қарағанда шындыққа сәйкес екеніне көз жеткіздім. Бір күні, суық түстен кейін, Свами Вивекананда Лондондағы аристократиялық отбасының қонақ бөлмесінде Веданта философиясын түсіндіріп отырды. Маргареттің досы леди Изабель Маргессон Маргареттің «Раскин мектебінің» оқытушы құрамындағы Эбенезер Кукты осы кездесуге шақырды. Маргарет онымен бірге барып, қызығушылықпен және күрделілікпен қарады. Маргарет бұл кеш оның өмірін толығымен өзгертетінін білген жоқ. Ол Гаутама Будданың ілімдеріне қызығушылық таныта бастады, ал Свами Вивеканандамен болған әңгімелері оған тыныштық пен береке сыйлады. Ол былай деп жазды: «Свами Вивекананданың сөздері, шөлдегендерге тіршілік суындай болды. Көптеген жылдар бойы Еуропаның зиялы қауымында дінге қатысты күмән мен үмітсіздік күшейіп келе жатқанын біз сезіндік. Христиан дінінің догмаларына сену біз үшін мүмкін болмады, және біздің дініміздің догматикалық қабығын шындықтың ядросынан ажырату үшін қазіргідей ешқандай құралдарымыз болмады. Веданта оларға интеллектуалды растауды және олардың сенімсіз сезімдерін философиялық тұрғыдан білдірді. Вивекананданың қағидалары мен ілімдері оған әсер етті, бұл оның өмірінде айқын өзгерістерге әкелді. Оның жан-дүниесіндегі отты және құштарлықты көріп, Свами Вивекананда оның Үндістандағы болашақ рөлін болжады. 1898 жылдың 25 наурызы Ниведитаның (Маргарет) өміріндегі ең қасиетті және ұмытылмас күн болды. Сол күні оның гуруы оны Құдайға және Үндістанға бағыштады. Вивекананда Үндістанды кеңінен аралап, Британдық Үндістандағы жағдайды бірінші қолынан білді. Оның пікірінше, білім – қазіргі Үндістан қоғамын, әсіресе әйелдерді мазалаған барлық жамандықтарға ем болатын. Маргарет үнді әйелдерін білім беру рөліне таңдалды. Маргаретке жазған хатында Вивекананда: «Ашық айтайын, сіздің Үндістан үшін жұмыста зор болашаққа ие екеніңізге мен сенімдімін. Бізге адам емес, әйел керек, әсіресе үнді әйелдері үшін жұмыс істейтін нағыз арлан».

Margaret Elizabeth Noble was born on 28 October 1867 in the town of Dungannon in County Tyrone, Ireland to Mary Isabel and Samuel Richmond Noble; she was named for her paternal grandmother. Her father, who was a pastor, taught that service to mankind is the true service to God. The Nobles had six children of whom only Margaret (the eldest), May, and Richmond survived. When Margaret was one year old, Samuel moved to Manchester, England; there he enrolled as a theological student of the Wesleyan Church. Young Margaret stayed with her maternal grandfather, Hamilton, in Ireland. When she was four years old, she returned to live with her parents at Great Torrington in Devonshire. Margaret was educated at Halifax College, run by a member of the Congregationalist Church. The headmistress of this college taught her about personal sacrifice. Margaret resumed her studies in the field of education. She became acquainted with the ideas of the Swiss education reformer Johann Heinrich Pestalozzi and with the German Friedrich Fröbel. Both Pestalozzi and Froebel emphasized the importance of preschool education. They opined that education should begin by gratifying and cultivating the normal aptitude of the child for exercise, play, observation, imitation, and construction. A group of teachers in England was attracted to this novel method of teaching, and they tried to put it into practice. Thus, the 'New Education' was advocated and Margaret, too, became a part of it. Soon, she became a favourite writer and speaker at the Sunday Club and the Liverpool Science Club. In 1891, Margaret settled in Wimbledon and helped, a Mrs. de Leeuw, to start a new school in London. The new experiment in teaching gave her great joy. After a year, in 1892, Margaret started her own independent school at Kingsleygate. At her school, there were no restrictive set methods and formal learning. Children learned through play. At this time, Margaret learned to be a critic of art from one of her staff teachers, Ebenezer Cooke, a well known art master and reformer of art education. Discussions were held here on literature, ethics, politics, and other similar subjects. Search for truth made Margaret take up the study of natural science. Later, in a lecture delivered at the Hindu Ladies' Social Club in Bombay in 1902, she said:

During the seven years of wavering it occurred to me that in the study of natural science I should surely find the Truth I was seeking. So I began ardently to study how this world was created and all things in it and I discovered that in the laws of Nature at least there was consistency, but it made the doctrines of the Christian religion seem all the more inconsistent. Just then I happened to get a life of Buddha and in it I found that here also was a child who lived ever so many centuries before the Child Christ, but whose sacrifices were no less self abnegating than those of the other. This dear child Gautama took a strong hold on me and for the next three years I plunged into the study of the religion of Buddha, and became more and more convinced that the salvation he preached was decidedly more consistent with the Truth than the preachings of the Christian religion. On a cold afternoon, Swami Vivekananda was explaining Vedanta philosophy in the drawing room of an aristocratic family in London. Lady Isabel Margesson, a friend of Margaret, invited Ebenezer Cooke, who was part of the teaching staff at Margaret's 'Ruskin School', to this meeting. Margaret went with him, with much curiosity and interest. Margaret did not know this evening would change her life completely. She started taking interest in the teachings of Gautama Buddha, and her discussions with Swami Vivekananda were an alternate source of peace and benediction. She wrote:
To not a few of us, the words of Swami Vivekananda came as living water to men perishing of thirst. Many of us had been conscious for years past of that growing uncertainty and despair with regard to Religion, which has beset the intellectual life of Europe for half a century. Belief in the dogmas of Christianity had become impossible to us, and we had no means, such as we now hold, by which to separate the doctrinal shell from the kernel of reality in our faith. To these the Vedanta has given intellectual confirmation and philosophical expression of their own mistrusted intuitions. Vivekananda's principles and teachings influenced her and this brought about a visible change in her. Seeing the fire and passion in her, Swami Vivekananda could foresee her future role in India. 25 March 1898, was the holiest and most unforgettable day of Nivedita's (Margaret) life. That was the day on which her guru dedicated her to God and to the service of India. Vivekananda had toured the Indian subcontinent extensively, acquiring first hand knowledge of the conditions prevailing in British India. In his opinion, education was the panacea for all evils plaguing contemporary Indian society, especially that of Indian women. Margaret was chosen for the role of educating Indian women. In his letter to Margaret, Vivekananda wrote, "Let me tell you frankly that I am now convinced that you have a great future in the work for India. What was wanted was not a man but a woman, a real lioness, to work for the Indians, women especially."

Үндістанға саяхат

С. Вивекананданың шақыруына жауап ретінде Маргарет достары мен отбасын, оның ішінде анасын тастап, Үндістанға сапар шекті. Момбаса, Маргаретті Үндістанға жеткізген кеме, 1898 жылғы 28 қаңтарда Калькуттаға жетті. 22 ақпанда Маргарет Рамакришна садхана жасаған Дакшинешвар ғибадатханасына барды. Свами Вивекананда Маргаретті Брахмачарья (өмір бойы бойжетулік) антына ресми түрде бекітті және оған "Ниведита" деген есім берді, яғни "толыққанды арналған". Свами Вивекананда оған: "Бұға барып, Будданың аянды көруден бұрын бес жүз рет дүниеге келіп, өзгелер үшін өмірін қиған Оның жолын ұста" деді. Свами Вивекананда Ниведитаны индус брахмачариниі ретінде тәрбиелеуге тырысты. Ол оның ой-өрісі мен іс-қимылы индус сияқты болуын қалады. Ол Ниведитаны индус әйелдеріне барып, олардың өмір салтын тамашалауға шақырды. Ол оған: "Сіз ойларыңызды, қажеттіліктеріңізді, ұғымдарыңызды және әдеттеріңізді индуизмге бейімдеуге бел бууыңыз керек. Сіздің ішкі және сыртқы өміріңіз дәстүрлі брахман брахмачариниінің өміріне сай болуы тиіс. Егер осыны жеткілікті күшпен қаласаңыз, жолы табылады. Бірақ сіз өзіңіздің өткеніңізді ұмытып, оны ұмытуға көмектесуіңіз керек. Тіпті оның естелігін де жоғалту керек."

Саяхат

Ниведита Свами Вивекананда, Жозефин МакЛеод және Сара Буллмен бірге Үндістанның көптеген жерлеріне, соның ішінде Кашмирге саяхаттады. Бұл оған үнді халқымен, мәдениетімен және тарихымен байланысуға көмектесті. Ол сондай-ақ өз мақсатына қолдау табу және хабардар ету үшін АҚШ-қа барды. 1898 жылдың 11 мамырында ол Свами Вивекананда, Сара Булл, Жозефина МакЛеод және Свами Туриянандамен бірге Гималайға сапарға шықты. Наиниталдан олар Алмораға жол тартты. 1898 жылдың 5 маусымында ол өзінің досы Нелл Хаммондқа "Ой, Нелл, Нелл, Үндістан шын мәнінде қасиетті жер!" деп хат жазды. Алморада ол медитация өнерін алғаш рет үйренді. Ол осы тәжірибе туралы былай деп жазды: "Адамның санасы өзінің ауырлық орталығын қайтадан өзгертуі керек, ашық және мүддесіз сана жағдайы шындықты қабылдайды". Ол сонымен қатар Свами Сварупанандадан бенгал тілін үйрене бастады. Алморадан олар Кашмир аңғарына барды, онда қайықта тұрды. 1898 жылдың жазында Ниведита Свами Вивеканандамен бірге Амарнатхқа сапар шекті. Кейін 1899 жылы ол Свами Вивеканандамен бірге АҚШ-қа сапар шегіп, Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Риджли Манорда қалды. Кейіннен ол өзінің гуруымен болған саяхаттары мен тәжірибелерін "Мен көрген Гуру" және "Свами Вивеканандамен жасаған саяхаттар туралы жазбалар" атты кітабында қалдырды. Ол көбінесе Свами Вивекананданы "Патша" деп атап, өзін оның рухани қызы (бенгал тілінде Манасканья) деп санады.

Свами Вивекананданың өлімі

Ниведита әпке Свами Вивекананданы соңғы рет 1902 жылғы 2 шілдеде Белур маңында көрді. Сол күні Вивекананда эккадаши оразасын ұстап отырды. Бірақ шәкірттері тамақтанғанда, ол оларға қуанышпен қызмет етті. Тамақтанғаннан кейін Вивекананда Ниведитаның қолына су құйып, сүлгімен сүрді. Ниведита «Мен көргендей ұстаз» еңбегінде осылай деп жазды: «Свамиджи, осыны сіз маған істеуіңіз керек, емес мен сізге!» – деп ол табиғи түрде қарсылық білдірді. Бірақ оның жауабы өте қадірлі болды: «Иса Мәсіх өзінің шәкірттерінің аяқтарын жуды!» «Бірақ бұл соңғы рет болды!» деген ой еріксіз еріп келді, бірақ ол сөздерді айта алмады. Бұл жақсы болды, себебі осы жерде де соңғы сәт келді. Свами Вивекананда 1902 жылғы 4 шілдеде сағат 21:10-да қайтыс болды. Сол түні Ниведита Шри Рамакришнаның екінші рет денесінен айрылып бара жатқанын түсінде көрді. Ертесі күні Белур маңынан Свами Сарадананда Ниведитаға хат жіберіп, Вивекананданың қазасы туралы хабарлады. Сол сәтте Ниведитаның көзі алды босқандай болды. Ол дереу Математикаға жүгіріп, шамамен сағат 7-де жетіп, Вивекананданың бөлмесіне кірді. Онде ол Свамидің денесі еденге жатқанын көрді. Ниведита Вивекананданың басына отырып, оның денесін қол жеңбірегімен сағат 14:00-ге дейін желпиді, содан кейін оны аулаға апаратын террасаға түсірді.

Бағбазардағы қыздар мектебі

Ниведита негізгі білімнен де айырылған қыздар үшін мектеп ашуды жоспарлап отырды. Ол қыздар мектебі құру үшін қаржы жинау мақсатында Англия мен Американы лекциялық турмен аралап шықты. Мектепті Сарада Деви, Свами Вивекананда мен Рамакришнаның басқа да шәкірттерінің қатысуымен салтанатты түрде ашты. Сарада Деви мектепке батасын беріп, дұға етті: "Құдай Ананың мектепке және оның қыздарына құрметі тисін, ал мектептен білім алған қыздар үлгілі қыздар болып өссін". Ол сондай-ақ күнделікті шаруаларды ұйымдастырып, жұмысты тексерді және профилактикалық шаралар бойынша жазбаша нұсқауларды жеке өзі жеткізді. Ол бенгал қауымдастығының көптеген зиялылары мен суретшілерімен, соның ішінде Рабиндранат Тагор, Жағадиш Чандра Бос, Абала Бос және Абаниндранат Тагормен достық қарым-қатынаста болды. Кейіннен ол Үндістанның тәуелсіздігі үшін күреске белсенді түрде араласты. Шри Ауробиндо да оның достарының бірі еді. Оның батыстық елде туғандығы және Свами Вивекананданың шәкірті болуы, үндістер үшін қиын болуы мүмкін көптеген істерді істеуге оған мүмкіндік берді. Мысалы, ол жалпыүндістандық ұлтшылдықты насихаттады.

Үндістанның ұлтшылдығына үлес

Ниведита жемісті жазушы болды және Үндістанды кеңінен аралап, дәрістер оқыды, әсіресе үнді мәдениеті мен діндері туралы. Ол Үндістан жастарын Свами Вивекананданың идеалдарымен елдің игілігі үшін адал еңбек етуге шақырды. Үндістанға келмес бұрын Ниведита Үндістандағы отаршылдық үкіметтің жалғасуына жағымды көзқарас білдірді, бұл сол кездегі Еуропалықтар арасында кең таралған пікір еді. Алайда, Үндістанда болған кезде Ниведита отаршылдықтан көңілі толып, жаңадан пайда болған тәуелсіздік қозғалысын қолдауға кірісті, соның нәтижесінде Үндістанның гүлденуі үшін тәуелсіздікке қол жеткізу қажеттігіне келді. 1902 жылдың ақпанында заңгер (және болашақта тәуелсіздік қозғалысының басшысы) Мохандас Карамчанд Ганди Калькуттада Ниведитамен кездесті. Вивекананданың қайтысынан кейін, жаңа құрылған Рамакришна миссиясының саяси қызметіне байланысты туындаған қиындықтарды жақсы білген ол, одан ашық түрде алшақтады. Дегенмен, өмірінің соңына дейін Свами Вивекананданың аға шәкірттері – Свами Брахмананда, Бабурам Махарадж (Свами Премананда) және Свами Сараданандамен тығыз қарым-қатынаста болды. Олар оған қайырымдылық және білім беру ісінде жан-жақты көмектесті, ал ол қасиетті ана, Сарадха Девиге өте жақын болды. Ниведита бастапқыда Жапонияның Окакурасымен және Тагорлар отбасына туыс Сарала Гошалмен жұмыс істеді. Кейін ол өздігінен жұмыс істей бастады және Бенгалияның көптеген жас революционерлерімен, соның ішінде құпия ұйым – Анушилан Самитімен тікелей байланыс орнатты. Ол лекциялары арқылы көптеген жастарды Үндістан тәуелсіздігі жолында күресуге шабыттандырды. 1905 жылы Калькутта университетінде сөйлеген сөзінен кейін ол Лорд Керзонды сынады, ол сол жерде шындыққа батыстың моральдық кодекстерінде шығысқа қарағанда жоғары орын берілгенін айтқан еді. Ниведита өз зерттеулерін жүргізіп, оларды жариялады, Керзонның «Алыс Шығыс мәселелері» кітабында оның жасы және некесі туралы Корея Сыртқы істер министріне жалған мәлімдемелер жасағанын мақтан тұтқанын көрсетті. Бұл мәлімдеме «Амрита Базар Патрика» және «The Statesman» газеттерінде жарияланғаннан кейін қызу пікір-таластарға себеп болды және Керзонды кешірім сұрауға мәжбүр етті. 1905 жылы Лорд Керзонның басшылығымен отаршылдық үкімет Бенгалияны бөлуді бастады, бұл Үндістан тәуелсіздік қозғалысындағы маңызды бетбұрыс болды. Ниведита қозғалысты ұйымдастыруда белсенді рөл атқарды. Ол қаржылық және логистикалық қолдау көрсетті, сондай-ақ үкіметтік мекемелерден ақпарат алу және тәуелсіздік күресушілерін ескерту үшін байланыстарын пайдаланды. Ол Абаниндранат Тагор, Ананда Кумарасвами және Э. Б. Хавелл сияқты үнді суретшілерімен кездесіп, оларға таза үнді өнер мектебін дамытуға көмектесті. Ол Калькутта өнер мектебінің талантты студенттерін Нандал Бос, Асит Кумар Халдар және Сурендранатх Гангопадьяй сияқты ежелгі үнді өнерінің ұмытылған жолдарымен жүруге шабыттандырып, бағыт берді. Ол 1906 жылы онымен қысқа ғана кездескен танымал тамил ақыны Субрамания Бхаратиге үлкен әсер етті. Ниведита Бхаратиге елдегі әйелдердің бостандығы үшін жұмыс істеуге ықпал етті, ол өмірінің соңына дейін осы мақсатқа адалдығын сақтады. Ниведита сондай-ақ Үндістан үшін ұлттық туды жасады, оның символы – қызыл түс фондағы найзағай. Ниведита студенттерінің санасына ұлтшылдық рухты сіңіру үшін барлық күнделікті іс-әрекеттерінде барынша тырысты. Ол мектебінде «Ванде Матарам» әнін дұға ретінде оқуды енгізді. Ниведита Энни Бесантқа қолдау көрсетті және ертедегі ұлтшыл қозғалыстың маңызды тұлғаларының бірі Ауробиндо Гошпен (кейін Шри Ауробиндомен) жақын болды. Ол Ауробиндоның ұлттық газеті «Карма Йогиннің» редакторы болды. Келесі үзінді Ниведитаның «Карма Йогин» журналындағы редакторлық мақаласынан алынған, ол Үндістанға деген оның терең құрметін көрсетеді:

Nivedita became a prolific writer and toured India extensively to deliver lectures, especially on Indian culture and religions. She appealed to the youth of India to work selflessly for the cause of their country along the ideals of Swami Vivekananda. Before coming to India, Nivedita expressed a positive view towards continued colonial rule in India, a prevailing sentiment amongst her contemporaries in Europe. However, during the course of her time in India, Nivedita grew disillusioned with colonial rule and grew to support the nascent independence movement, concluding that it was necessary for India to gain independence to prosper. In February 1902, lawyer (and future leader of the independence movement) Mohandas Karamchand Gandhi visited Nivedita in Calcutta. After Vivekananda's death, being acutely aware of the inconvenience of the newly formed Ramakrishna Mission on account of her political activities, she publicly dissociated herself from it. However, until her last days, she had a very cordial relationship with the brother disciples of Swami Vivekananda like Swami Brahmananda, Baburam Maharaj (Swami Premananda) and Swami Saradananda, who helped her in her charitable and educational activities in every possible way; she was very close to the holy mother, Sarada Devi. Nivedita had initially worked with Okakura of Japan and Sarala Ghoshal who was related to the Tagore family. She later started working on her own and maintained a direct relationship with many of the young revolutionaries of Bengal, including those of Anushilan Samity, a secret organization. She inspired many youths in taking up the cause of Indian independence through her lectures. She also attacked Lord Curzon after his speech at the University of Calcutta in 1905 where he mentioned that truth was given a higher place in the moral codes of the West, than in the East. Nivedita undertook her own research and made it public that in the book Problems of The Far East by Curzon, he had proudly described how he had given false statements about his age and marriage to the President of the Korean Foreign Office to win his favour. This statement when published in newspapers like Amrita Bazar Patrika and The Statesman caused a furore and forced Curzon to apologize. In 1905, the colonial government, under the direction of Lord Curzon, initiated the partition of Bengal which proved to be a major turning point in the Indian independence movement. Nivedita played a pioneering role in organizing the movement. She provided financial and logistical support and leveraged her contacts to get information from government agencies and forewarn independence activists. She met Indian artists like Abanindranath Tagore, Ananda Coomaraswamy and E. B. Havell and inspired them to develop a pure Indian school of art. She always inspired and guided the talented students of the Calcutta Art School to move along the forgotten tracks of ancient Indian art like Nandalal Bose, Asit Kumar Haldar and Surendranath Gangopadhyay. She exerted great influence on the famous Tamil poet, Subramania Bharati, who met her only briefly in 1906. She influenced Bharati to work for the freedom of the women in the country, which he did all through his life. Nivedita had also designed a national flag for India with the thunderbolt as the emblem against a red background. Nivedita tried her utmost to inculcate the nationalist spirit in the minds of her students through all their daily activities. She introduced singing of the song Vande Mataram in her school as a prayer. Nivedita provided guarded support to Annie Besant and was very close to Aurobindo Ghosh (later Sri Aurobindo), one of the major contributors towards the early nationalist movement. She edited Karma Yogin, the nationalist newspaper of Aurobindo. The following piece is from an editorial in Karma Yogin, written by Nivedita, which depicts her intense respect for India:

Дүниежүзілік тарихтың барлығы үнді зияткерлігінің ешкімнен кем емес екенін көрсетеді. Бұл басқалардың күшіне жетпейтін міндетті орындау арқылы, әлемдегі зияткерлік прогресте бірінші орынға ие болу арқылы дәлелделуі керек. Біздің осыны істеуімізге кедергі келтіретін қандай да бір кемшілік бар ма? Бхаскарачарья мен Шанкарачарьяның отандастары Ньютон мен Дарвиннің отандастарынан төмен бе? Біз оған сенбейміз. Бізге ойлау күшімізбен бізді қарсы тұратын қарсылықтың темір қабырғаларын бұзу және әлемнің зияткерлік билігін иемдену және одан ләззат алу міндеті жүктелген.

Ықпал

Ниведита ағайын Үндістанның ең ықпалды әйел тұлғаларының бірі болып саналады. Оның "Кали, Ана" кітабы Бхарат Матаны суреттеген Абаниндранат Тагорға әсер еткен. 2010 жылы Батыс Бенгалия орта білім беру кеңесінің Колкатадағы Солтүстік қалашықтағы кеңсесі Ниведита апаның есімімен аталды. Оның естелігіне арналған "Ниведита академиясы" Тамил Надудың Ченнай қаласында құрылды. Көптеген мектептер мен колледждер оның есімімен аталыпты. 1968 жылы Үндістан үкіметі оның құрметіне пошта маркасын шығарды. Колкатаның Дакшинешвар маңындағы Ниведита көпірі оның құрметіне аталған. 2015 жылы Калькуттаның Алипур қаласындағы Хастингс үйіндегі жаңа мемлекеттік колледж Ниведита апаның есімімен аталды. 2018 жылы Колкатадағы Баранагор Рамакришна Миссиялық Ашрама жоғары мектебінің жоғары сынып ғимараты Ниведита апаның есімімен "Ниведита Бхаван" деп аталды.

Өмірбаяндары

1952 жылы Рамакришна Миссиясы Ниведита қыздар мектебі алтын мерейтойында Ниведитаның өмірбаянын ағылшын және бенгал тілдерінде шығаруға шешім қабылдады. Бұрын ағылшын және бенгал тілдерінде өмірбаяндар болғанмен, олардың тарихи фактілерге негізделгені аз еді. Ниведита әпке туралы бенгал тіліндегі тарихи еңбекті Шри-Сарада Махаттың Прапражика Муктипрана жазды, ол 1959 жылы жарық көрді. Өмірбаяндарға материалдар Ниведита әпкесінің өзінің еңбектерінен, хаттары мен күнделіктерінен, оның замандастарының естеліктерінен, сондай-ақ онымен бірге жұмыс істегендермен және шәкірттерімен болған сұхбаттардан алынды. Кейін, 1961 жылы Прапражика Атмапрана жазған кітаптың ағылшын тіліндегі нұсқасы «Рамакришна Вивекананданың Ниведитасы» деген атпен жарияланды. Осы уақытқа дейін кітап бірнеше рет қайта жаңартылды. Ниведита әпкесінің хаттары 1960 жылы екі томдық жинақ ретінде жарық көрді. 800-ден астам хат болды, олардың жартысы Джозефин МакЛаудқа арналған. Оның ой-сезімдерімен толы осы хаттар Ниведитаның жан-жақты генийіне жарық түсіреді. 1975 жылы Барбара Фокс Лондонда Ниведита әпкесі туралы «Үйге ұзақ сапар» атты өмірбаянын жариялады. Бұл еңбек Ниведитаның қызметін ағылшын әйелінің көзқарасынан бағалауға тырысады. Ниведита Локмата бенгал тілінде Санкари Прасад Басу тарапынан 1968, 1987 және 1988 жылдары үш томдық жинақ ретінде жарық көрді.