Папуа Жаңа Гвинеяның ең биік тауы – Вильгельм шыңы. Біріккен үш провинцияда орналасқан, Kuman тілінде Kombugl'o Dimbin деп аталады. Океаниядағы биік тау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильгельм тауы (Wilhelmsberg) – Папуа-Жаңа Гвинеядағы ең биік тау. Ол Бисмарк жотасының бір бөлігі және шыңы үш провинция – Чимбу, Дживака және Мадангтың – қиылысқан жері. Жергілікті куман тілінде бұл тау Ендуа Комбуглу немесе Комбуглу Димбин деп аталады. Тау Папуа-Жаңа Гвинея және Индонезияның Папуа провинциясын қамтитын Жаңа Гвинея аралында орналасқан. Одан биік шыңдар – Индонезиялық Папуадағы Пунчак Джая және басқа да бірнеше шыңдар. Вильгельм тауы Океаниядағы (Австралия мен Жаңа Зеландияны қоса) ең биік тау болып есептелуі мүмкін. Сондықтан, "Жеті шың" тізіміне кейде Вильгельм тауы да енгізіледі.
Highest mountain in Papua New Guinea
Mount Wilhelm (Wilhelmsberg) is the highest mountain in Papua New Guinea at It is part of the Bismarck Range and the peak is the point where three provinces, Chimbu, Jiwaka and Madang, meet. The peak is also known as Enduwa Kombuglu, or Kombugl'o Dimbin, in the local Kuman language. The mountain is on the island of New Guinea, which incorporates Papua New Guinea and the Indonesian province of Papua. It is surpassed by Puncak Jaya, , and several other peaks in Indonesian Papua. Mount Wilhelm may be considered the highest mountain in Oceania (including Australia and New Zealand). A Seven Summits list may therefore sometimes include Mount Wilhelm.
Ашылу
Вильгельм тауы 1888 жылы неміс газетінің тілшісі Хьюго Цёлер Мадангтың оңтүстік-шығысындағы Финистер тау жотасына көтерілген кезде оған атау берілді. Ол Бисмарк жотасын неміс канцлері Отто фон Бисмарктің құрметіне, ал жотаның ең биік төрт шыңын оның және оның балаларының есімдерімен атады: Оттоберг, Гербертберг, Мариенберг және Вильгельмберг. Цёлерге Оттоберг ең биік шың сияқты көрінген, бірақ кейін оның биіктігі 3536 метр (11600 фут) екені анықталды, ал алыстағы Вильгельмберг одан әлдеқайда биік болды. Бірінші рет тіркелген шағылысу 1938 жылдың тамызында үкіметтік патрульдік офицері Ли Виал және оның екі жаңагинеялық серігі, "Манги масталары" "Намба Ван Баре Куакава" (Куглькан) және "Генд" ("Мондия Найгл") жасады.
Mount Wilhelm received its name in 1888 when a German newspaper correspondent, Hugo Zöller, climbed the Finisterre Range, south east of Madang, and named the Bismarck Range after the German Chancellor, Otto von Bismarck, and the four highest peaks of the range after him and his children: Ottoberg, Herbertberg, Marienberg and Wilhelmberg. Ottoberg seemed to Zöller to be the highest of the range, but it was later discovered to be only 11600 feet (3536 m) and the distant Wilhelmberg was much taller. It was not until August 1938 when Leigh Vial, a government patrol officer, and two Niu Ginians, his "Mangi mastas", "Namba Wan Bare Kuakawa" (Kugl'kane) and "Gend" ("Mondia Nigle"), made the first recorded ascent.
Екінші дүниежүзілік соғыстағы бомбалаушы апаты
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1944 жылдың 22 мамырында таңертеңгі сағаттарда "Андер Экспоз" деп аталған американдық F-7A (өзгертілген B-24 Либератор) ұшағы, тым төмен ұшып бара жатқанда тауға құлады. Ұшақ Лаэ қаласына жақын Наджаб әуе базасынан ұшып, Голландиялық Жаңа Гвинеядағы Падайдори аралын фотосуретке түсіру мақсатындағы барлау миссиясына жіберілген еді. Шамамен сағат 04:00-де ұшақ Вильгельм тауына екі көлдің үстінен 3962 метр (13000 фут) биіктікте құлады. Ұшақтағы барлық экипаж мүшелері қаза тапты, ал ұшақтың көп бөлігі ең биік көлге құлады, бірақ кейбір бөліктері әлі де көрініп тұр. Құлау орнында ұшақтан басқа қалдықтар жоқ, себебі барлық денелер табылды.
During the Second World War in the early hours of May 22, 1944, an American F 7A (a converted B 24 Liberator) named "Under Exposed" crashed into the mountain while it was flying too low. The aircraft left from Nadzab airbase, close to Lae, and had been assigned for a reconnaissance mission to photograph Padaidori Island in Dutch New Guinea. Around 0400 the plane crashed into Wilhelm at about 13000 feet (3962 m) above the twin lakes. All of the crew were killed, and most of the wreckage landed in the highest lake although some can still be seen. The only remains at the site are from the plane, as all of the bodies have been recovered.
Өлім-жітім
Тауға көтерілу кезінде бірнеше адам қаза тапты. 1971 жылы желтоқсанда австралиялық сарбаз Кристофер Доннан тік беткейден құлап қаза тапты. Оның соңғы рет көрінген жерінде тақта орнатылған. 1995 жылдың тамызында израильдік саяхатшы білезігін бұрап, тобы алға жылжығанда қалып қойды. Кейіннен ол жолдан адасып, таң алдындағы қараңғыда жарға құлап кетті. Оның денесі шамамен бір аптадан кейін табылды. 2005 жылдың 30 шілдесінде 58 жастағы Боб Мартин, Air Niugini компаниясының маркетинг менеджері, таудың шамасынан жоғары жүрек талмасынан көз жұмды. 2001 жылы Муайна орта мектебінің оқушысы Вильгельм тауының іргесінде, Пиундеде қайтыс болды. Кейіннен оның астмамен ауыратыны анықталды. 2007 жылы Кристофер Доннан тақтасынан оңтүстікке қарай бірнеше метр жерде, Оңтүстік Таулы аймақтың Тари қаласынан келген тағы бір жергілікті Папуа-Жаңа Гвинеялық адам көз жұмды. Жергілікті дереккөздер марқұмның ескерту туралы хабардар болмағанын және тек спорттық костюм, футболка және Dunlop кепшік кигенін мәлімдеді. Ол құлаған тау жыныстары мен сынықтармен жабылған, Кристофер Доннан бөлігінің оңтүстік ұшының түбінде тас үйіндісі пайда болды.
A number of people have died trying to climb the mountain. An Australian Army Sergeant, Christopher Donnan, died in December 1971 when he fell down a steep slope. There is a plaque at the point where he was last seen. In August 1995 an Israeli backpacker died after he sprained his ankle and stayed behind while his group continued. He subsequently wandered off the track and fell into a ravine in the pre dawn darkness. His body was found about a week later. On July 30, 2005, 58 year old Bob Martin, a marketing manager at Air Niugini, suffered a heart attack and died near the summit. In 2001, a student from Muaina High School (Muaina High school Mt Wilhelm Expedition) died at Piunde foot of Mount Wilhelm. He was later found to be an asthmatic patient. Another, local Papua New Guinean, from Tari in the Southern Highlands Province, died in 2007 a few meters south of the Christopher Donnan plaque. Local sources revealed that the deceased was unaware of the warning and was wearing only his sporting suit, T shirt and Dunlop shoes. He was covered by debris and fallen rock fragments, forming a talus at the base of the southern tip of the Christopher Donnan section.
Көтерілу
Вильгельм тауы Папуа – Жаңа Гвинеядағы ең жеңіл шабуға болатын тау. Тауға көтерілушілерге екі түрлі бағытқа мүмкіндік бар. Ең көп қолданылатын бағыт Симбу провинциясындағы Кундиява қаласынан келетін жолдың соңындағы Кеглсюгль ауылынан басталады. Батыс Жоғарғы Жерлер провинциясындағы Амбуллуа ауылынан басталатын бағыт көтерілу және шабу үшін қиынрақ. Кеглсюгль бағыты таудың жаңбырлы орман аймақтарынан өтіп, содан кейін альпілік шалғынды далалар мен мұздық аңғар арқылы Пиунде және Аунде егіз көлдеріне жетеді. Пиундеде екі павильон бар, олардың бірі Австралия Ұлттық Университетінің ескі мониторинг станциясы, ал екіншісі "А рамасы" павильоны. Бұл техникалық жағынан қиын шабу болмаса да, жауынды ауа-райында кейбір бөліктері қауіпті болуы мүмкін. Шабу әдетте түнде басталады, көтерілу және одан кейінгі түсу 9-ден 24 сағатқа дейін уақыт алады. Таңда шыңға жету, жақсы ауа-райының болу мүмкіндігін арттырады. Амбуллуадан басқа бағыт, әлдеқайда қиын төрт күндік жаяу жол.
Mount Wilhelm is the most accessible mountain to climb in Papua New Guinea. Climbers have a choice of two different routes to the top. The most common route starts from the village of Keglsugl at the end of the road from Kundiawa in Simbu province. A harder hike and climb starts from the village of Ambullua in Western Highlands province. The Keglsugl route involves climbing up and through a mountain rain forest and then along an alpine grassland glacial valley to the twin lakes of Piunde and Aunde. At Piunde there are two huts, one being an old Australian National University monitoring station and the other an 'A Frame' hut. Though not a technical climb, various sections can be treacherous in wet weather. The climb is usually started during the night; the ascent and subsequent descent can take anywhere from nine to 24 hours. Reaching the peak at dawn allows a better chance of clear weather. The other route from Ambullua is a much more challenging four day hike.