Кіріспе

Вильгельм тауы (Wilhelmsberg) – Папуа-Жаңа Гвинеядағы ең биік тау. Ол Бисмарк жотасының бір бөлігі және шыңы үш провинция – Чимбу, Дживака және Мадангтың – қиылысқан жері. Жергілікті куман тілінде бұл тау Ендуа Комбуглу немесе Комбуглу Димбин деп аталады. Тау Папуа-Жаңа Гвинея және Индонезияның Папуа провинциясын қамтитын Жаңа Гвинея аралында орналасқан. Одан биік шыңдар – Индонезиялық Папуадағы Пунчак Джая және басқа да бірнеше шыңдар. Вильгельм тауы Океаниядағы (Австралия мен Жаңа Зеландияны қоса) ең биік тау болып есептелуі мүмкін. Сондықтан, "Жеті шың" тізіміне кейде Вильгельм тауы да енгізіледі.

Ашылу

Вильгельм тауы 1888 жылы неміс газетінің тілшісі Хьюго Цёлер Мадангтың оңтүстік-шығысындағы Финистер тау жотасына көтерілген кезде оған атау берілді. Ол Бисмарк жотасын неміс канцлері Отто фон Бисмарктің құрметіне, ал жотаның ең биік төрт шыңын оның және оның балаларының есімдерімен атады: Оттоберг, Гербертберг, Мариенберг және Вильгельмберг. Цёлерге Оттоберг ең биік шың сияқты көрінген, бірақ кейін оның биіктігі 3536 метр (11600 фут) екені анықталды, ал алыстағы Вильгельмберг одан әлдеқайда биік болды. Бірінші рет тіркелген шағылысу 1938 жылдың тамызында үкіметтік патрульдік офицері Ли Виал және оның екі жаңагинеялық серігі, "Манги масталары" "Намба Ван Баре Куакава" (Куглькан) және "Генд" ("Мондия Найгл") жасады.

Екінші дүниежүзілік соғыстағы бомбалаушы апаты

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1944 жылдың 22 мамырында таңертеңгі сағаттарда "Андер Экспоз" деп аталған американдық F-7A (өзгертілген B-24 Либератор) ұшағы, тым төмен ұшып бара жатқанда тауға құлады. Ұшақ Лаэ қаласына жақын Наджаб әуе базасынан ұшып, Голландиялық Жаңа Гвинеядағы Падайдори аралын фотосуретке түсіру мақсатындағы барлау миссиясына жіберілген еді. Шамамен сағат 04:00-де ұшақ Вильгельм тауына екі көлдің үстінен 3962 метр (13000 фут) биіктікте құлады. Ұшақтағы барлық экипаж мүшелері қаза тапты, ал ұшақтың көп бөлігі ең биік көлге құлады, бірақ кейбір бөліктері әлі де көрініп тұр. Құлау орнында ұшақтан басқа қалдықтар жоқ, себебі барлық денелер табылды.

Өлім-жітім

Тауға көтерілу кезінде бірнеше адам қаза тапты. 1971 жылы желтоқсанда австралиялық сарбаз Кристофер Доннан тік беткейден құлап қаза тапты. Оның соңғы рет көрінген жерінде тақта орнатылған. 1995 жылдың тамызында израильдік саяхатшы білезігін бұрап, тобы алға жылжығанда қалып қойды. Кейіннен ол жолдан адасып, таң алдындағы қараңғыда жарға құлап кетті. Оның денесі шамамен бір аптадан кейін табылды. 2005 жылдың 30 шілдесінде 58 жастағы Боб Мартин, Air Niugini компаниясының маркетинг менеджері, таудың шамасынан жоғары жүрек талмасынан көз жұмды. 2001 жылы Муайна орта мектебінің оқушысы Вильгельм тауының іргесінде, Пиундеде қайтыс болды. Кейіннен оның астмамен ауыратыны анықталды. 2007 жылы Кристофер Доннан тақтасынан оңтүстікке қарай бірнеше метр жерде, Оңтүстік Таулы аймақтың Тари қаласынан келген тағы бір жергілікті Папуа-Жаңа Гвинеялық адам көз жұмды. Жергілікті дереккөздер марқұмның ескерту туралы хабардар болмағанын және тек спорттық костюм, футболка және Dunlop кепшік кигенін мәлімдеді. Ол құлаған тау жыныстары мен сынықтармен жабылған, Кристофер Доннан бөлігінің оңтүстік ұшының түбінде тас үйіндісі пайда болды.

Көтерілу

Вильгельм тауы Папуа – Жаңа Гвинеядағы ең жеңіл шабуға болатын тау. Тауға көтерілушілерге екі түрлі бағытқа мүмкіндік бар. Ең көп қолданылатын бағыт Симбу провинциясындағы Кундиява қаласынан келетін жолдың соңындағы Кеглсюгль ауылынан басталады. Батыс Жоғарғы Жерлер провинциясындағы Амбуллуа ауылынан басталатын бағыт көтерілу және шабу үшін қиынрақ. Кеглсюгль бағыты таудың жаңбырлы орман аймақтарынан өтіп, содан кейін альпілік шалғынды далалар мен мұздық аңғар арқылы Пиунде және Аунде егіз көлдеріне жетеді. Пиундеде екі павильон бар, олардың бірі Австралия Ұлттық Университетінің ескі мониторинг станциясы, ал екіншісі "А рамасы" павильоны. Бұл техникалық жағынан қиын шабу болмаса да, жауынды ауа-райында кейбір бөліктері қауіпті болуы мүмкін. Шабу әдетте түнде басталады, көтерілу және одан кейінгі түсу 9-ден 24 сағатқа дейін уақыт алады. Таңда шыңға жету, жақсы ауа-райының болу мүмкіндігін арттырады. Амбуллуадан басқа бағыт, әлдеқайда қиын төрт күндік жаяу жол.