Кіріспе

1914 жылғы Ф. Т. Маринеттидің өлеңі, Филиппо Томасо Маринеттидің өлеңі

"Занг Тумб Тумб" (көбінесе "Занг Тумб Туум" деп аталады) – итальяндық футурист Филиппо Томасо Маринетти жазған дыбыстық және нақты өлең. Ол 1912-1914 жылдар аралығында журналдарда бөліктермен жарияланды, кейін Милан қаласында суретшінің кітабы ретінде басылды. Бұл өлең – "L'Intransigeant" газетінің тілшісі ретінде болған Адрианополь шайқасының куәгері болған оқиғасы. Өлеңде "Parole in libertà" (еркін сөздер; шығармашылық типография) және шайқас кезіндегі атыс пен жарылыстардың дыбыстарын қоса, оқиғаның басқа да поэтикалық бейнелері қолданылған. Бұл туынды қазір модернистік өнердің маңызды жұмысы және Еуропалық авангардтық баспа мәдениетінің дамуына зор әсер еткен туынды ретінде танылады.

Халықаралық жарнамалық турлар

Маринетти өз идеяларын үнемі Еуропаны аралап, оқылымдар өткізіп, сонымен қатар "көтеріліс кештерiн" ұйымдастырды. 1911 жылы Лицей клубында Маринетти ирланд журналисіне итальян армиясына жасалған деп есептеген құлыққа наразылық білдіріп, жекпе-жекке шақырды. Бұл "Дада" журналының алғашқы басылымы болды. Типографияның жаңашыл қолданылуы Балла, Карра, Боччиони, Хьюго Болл, Дада, орыс футуристері, Вортицистер (Уиндхам Льюис сияқты), Гийом Аполлинер, Блез Сендрар, Макс Якоб, Эль Лиссицкий және Ян Цхихольд сияқты көптеген суретшілерге әсер етті. Кейін "нақты поэзия" деп аталған нәрсеге жасалған баса назар 20-шы ғасыр өнерiнiң дамуына берiк және ұзақ мерзiмдi әсер еттi.

"Жалпы алғанда, футуристік "өнер" [сурет] – соқпаққа түскен жол. Оның орнына, футуризм көркем өнердегi басшылықты суретшiлерден дизайнерлерге ауыстырды. Егер кез келген адам плакатқа қызығып, көркем өнерді қанағаттандырмайтын сезiмде болса, ол Маринетти рухын сезiнедi. Шындығында, футуризм көркемдік қозғалыстан гөрі маркетингтiк науқанға көбiрек ұқсады. Олардың бұқаралық ақпарат құралдарына деген құштарлығы мен оларды пайдалануы 20-шы ғасырдағы жарнамаға әсер еттi." – Стивен Бейли.

Қазіргі баға

Christie's 2011 жылы кітаптың бір данасын жақсы жағдайда 10630 еуроға сатты, 2009 жылы тағы бір данасы шамамен 2000 фунт стерлинг (3000 доллар) бағаланды, ал қолжазбасы бар көшірмесі 2008 жылғы мамыр айында Лондонда 2600 фунт стерлингке сатылды. Бұл, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі көп жылдар бойындағы құнына (және атағына) қарама-қарсы келеді; 1979 жыл шамасында Тейт мұражайы бір данасын 65 фунтқа сатып алды, ал 1993 жылы Лондонда 250 фунтқа сатылды. Кітаптың көптеген даналарын Тейт, MOMA, V&A, Британдық кітапхана және Пенн кітапханасы сияқты көптеген қоғамдық жинақтардан табуға болады.

Құрмет көрсету

ZTT Records лейблі және шведтік 80-ші жылдардағы жаңа толқын поп-тобы Zzzang Tumb осы өлеңге құрмет көрсету мақсатымен аталған.