Вортицизм және «Blast» журналы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Вортицистік журнал "Бласт" – Ұлыбританиядағы вортицистік қозғалыстың аз ғана уақытқа жарық көрген әдеби журналы. Екі нөмірі жарық көрді: біріншісі 1914 жылдың 2 шілдесінде (күнтізбе бойынша 1914 жылдың 20 маусымы, бірақ шығарылымы кейінді) және Эзра Паунд "ұлы қызғылт мұқабалы туынды" деп атаған жарқын қызғылт түсті мұқабасымен; ал екіншісі бір жыл өткен соң, 1915 жылдың 15 шілдесінде. Екі нөмірдің де негізгі авторы – Уиндэм Льюис. Бұл журнал Англиядағы модернистік өнер қозғалысының символы болып саналады және соғысқа дейінгі 20 ғасыр модернизмінің маңызды мәтіні ретінде танылады. Журналдың бастапқы құны 2/6 болған.

Өмірбаян

Италиялық футурист Филиппо Томасо Маринетти 1910 жылы Лондонға, жаңа итальяндық авангардты қолдау үшін Еуропа бойынша жарияланған лекциялар сериясының бөлігі ретінде келгенде, Лицей клубындағы баяндамасында өзінің тыңдаушыларын "традиционализмнің құрбандары және оның ортағасырлық шектеулері" деп атады, бұл жиналған авангардты қоздырды. Екі жыл ішінде Лондонның Саквилл галереясында өткен футуристік өнер көрмесі футуризмді кең қауымның назарына түсірді, ал баспасөз бұл терминді қазіргі заманғы өнердегі болашаққа бағытталған барлық ағымдарды атау үшін қолдана бастады. Бастапқыда Маринеттидің күш-қуатынан ынтызар болған Уиндэм Льюис, Лондон авангардының көптеген өкілдері сияқты, итальянның мақтандығына наразы болды. Соңғы қарсылық "Blast" (кейіннен "Blast 1" деп аталды) журналының жарық көруімен болды, оны Льюис "әртүрлі антифутуристер" тобынан жинаған суретшілер жазып, суреттеді. 1914 жылғы сәуірде Джеймс Джойске жазған хатында Паунд журналды беймаз түрде сипаттады: "Льюис жаңа футурист, кубист, Imagiste Quarterly журналын шығарады, мен анық айта алмаймын, көбінесе суретшілер журналы, мен өлеңдерін жазамын" деді және Маринеттиді ашық қынжырлады.

Манифест

Манифест – бұл, ең алдымен, «Бақытқа шаруа» немесе «Қарғысқа шаруа» деп аталатын нәрселердің ұзақ тізімі. Ол былай басталады:

«Әрекет пен реакциядан асып түсіп, өз орнымызды нығайтамыз. Біз таңдалған әлемнің қарама-қарсы тұжырымдамаларынан бастаймыз. Екі шектен арадағы жасөспірімдік қаһарлы құрылымды орнатамыз. Екі жақтан да өзімізді босатамыз. Бір жағынан, содан кейін екінші жағынан күресеміз, бірақ әрқашан бір мақсат үшін – ол ешбір жаққа да, екі жаққа да емес, біздің мүддеміз. Жалдамалылар әрқашан ең жақсы әскер болды. Біз – қазіргі заманның примитивті жалғамалы әскеріміз. Біздің ісіміз ешкімдікі емес. Біз «Күлкіні» өзіне қарсы қоямыз. Бейбіт маймылдар арасында азамат соғысын қоздырамыз. Бізге тек трагедиядай күрескен күлкі ғана керек. Бізге тек трагедия ғана қажет, егер ол қолын құрсағына ұстағандай, бүйірдегі бұлшықтарын ширыштырып, іштен бомбадай күлкіні шығара алса. «Қарғысқа шаруа» немесе «Бақытқа шаруа» деп белгіленгендер жаңадан пайда болған Вортицистердің оларды қалай көретініне байланысты болды. Олардың арасында Роджер Фрай мен Блумсбери тобының қарсыласы болған авангардтың көшбасшылары, сондай-ақ өткеннің әдеби көшбасшылары бар еді. Осылайша «Путни тазартуы» Алджернон Суинберн зейнетке шығып, құрметке ие болған орын үшін осылай аталды. «Бақытқа шаруа» деп санатылатындардың арасында теңізшілер бар, өйткені олар «бір элементті екіншісімен алмастырады» (22-бет) және «табиғат анаға аз төлем үшін шабуыл жасап, мақсатсыз және кері өсуді қырып тастайтын» шаштараз (25-бет). Генри Тонкс, Слейдтің көркемсурет профессоры, «Бақытқа шаруа» да, «Қарғысқа шаруа» да болудың ерекше құрметіне ие болды. Бірінші басылымда Якоб Эпштейн, Эдвард Уодсворт, Льюис және басқалардың Вортицистік стильдегі көптеген суреттері де болды. Ағылшын баспасөзі «Бласт» мақаласына әсер етпеді, әдеби еңбектері жайсыз, ал суреттері мен типографиясы футуристік стильдің әлсіз еліктеуі деп танылды. Харольд Монроға хат жазып, Маринетти жағымсыз пікірлерді футуризмнің «жеңісі» ретінде қабылдағанын, бірақ «біздің ортақ жауымыз – өткенге байланыстылыққа» қарсы күресте Вортицистермен ынтымақтастық жасамағанына өкініш білдірді. 1915 жылдың 20 шілдесінде жарық көрген екінші басылымда Эзра Паундтың қысқа пьесасы және Т. С. Элиоттың «Прелюдиялар» және «Желді түндік рапсодия» өлеңдері жарияланды. Гаудье Бжесканың «Вортекс» (Траншеялардан жазылған) атты тағы бір мақаласы вихрелі эстетиканы одан әрі сипаттады. Ол Гаудье Бжеска Бірінші дүниежүзілік соғыста соғысып жатқан кезде, ол жерде қаза болғанға дейін бірнеше апта бұрын жазылған.

Beyond Action and Reaction we would establish ourselves. We start from opposite statements of a chosen world. Set up violent structure of adolescent clearness between two extremes. We discharge ourselves on both sides. We fight first on one side, then on the other, but always for the SAME cause, which is neither side or both sides and ours. Mercenaries were always the best troops. We are primitive Mercenaries in the Modern World. Our Cause is NO MAN'S. We set Humour at Humour's throat. Stir up Civil War among peaceful apes. We only want Humour if it has fought like Tragedy. We only want Tragedy if it can clench its side muscles like hands on its belly, and bring to the surface a laugh like a bomb. The subjects either 'Blasted' or 'Blessed' depended on how they were seen by the fledgling Vorticists. Among them were the leaders of the rival avant garde grouped about Roger Fry and the Bloomsbury set, as well as the literary leaders of the past. Thus the "Purgatory of Putney" is named for being the place to which Algernon Swinburne had retired into respectability. Among the Blessed are seafarers because "they exchange one element for another" (p. 22) and the hairdresser who "attacks Mother Nature for a small fee [and] trims aimless and retrograde growths" (p. 25). Henry Tonks, the Slade Professor of Fine Art, had the unique honour of being both 'Blessed' and 'Blasted'. The first edition also contained many illustrations in the Vorticist style by Jacob Epstein, Edward Wadsworth, Lewis and others. The English press was unimpressed by Blast, finding the literary contributions dull, and the artwork and typography a pale imitation of the Futurist style. Writing to Harold Monroe, Marinetti said he took the negative reviews as a “victory” for Futurism, but regretted there hadn’t been instead a collaboration with the Vorticists in the fight against “our great common enemy: attachment to the past." The second edition, published on 20 July 1915, contained a short play by Ezra Pound and T. S. Eliot's poems Preludes and Rhapsody on a Windy Night. Another article by Gaudier Brzeska entitled Vortex (written from the Trenches) further described the vorticist aesthetic. It was written whilst Gaudier Brzeska was fighting in the First World War, a few weeks before he was killed there.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Вортицизмнің соңы

Германияға соғыс жарияланғанға дейін «Жарқылдақ» журналы жарық көргеннен кейін 33 күн өткен соң. Бірінші дүниежүзілік соғыс вортицизмді жойды; Гаудье Бржеска да, Т. Э. Хюльме де майданда қаза тапты, ал Бомберг модернизмге деген сенімін жоғалтты. Льюис 1916 жылы Францияда артиллерия офицері ретінде соғысқа шақырылды, кейіннен Канада үкіметінде соғыс суретшісі болып жұмыс істеді. Ол соғыстан кейін авангардты жандандыруға тырысты, досына 1919 жылдың қарашасында «Жарқылдақ» журналының үшінші басылымын шығаруды жоспарлап отырғанын жазды. 1920 жылдың наурыз-сәуір айларында «Х тобы» деп аталатын авангард суретшілерінің көрмесін Heal's галереясында ұйымдастырды. Кейіннен ол «Тайро» атты жаңа журнал жариялады, оның тек екі саны ғана жарық көрді. «Жарқылдақ» журналының келесі саны жарық көрмеді, ал қалған екі жобаның ешқайсысы да оның соғысқа дейінгі күш-жігерінің қарқынына қол жеткізе алмады. Ричард Корк былай деп жазады:
blockquote|Льюис окоптан оралғанда, вортицизм рухын қайта жандандыруға үміттеніп, «Жарқылдақ» журналының үшінші санын жоспарлап, ескі одақтастарымен байланысқа шықты. Бірақ соғысқа дейінгі тәжірибелердің барлық контексі механикаландырылған соғыстың құрылыс күшімен таратылды, бұл бұрынғы вортицистердің көпшілігін одан кейін көбірек бейнелеу бағыттарын ұстануға итермеледі. 1920 жылы Льюис те қозғалыстың өліп қалғанын мойындауға мәжбүр болды. және басқалары. Fundación Juan March Мадридте көрме ұйымдастырды (10 ақпан 2010 жылдан 16 мамыр 2010 жылға дейін), «Уиндам Льюис (1882–1957)», «Жарқылдақ» журналының №1 жартылай факсимильді басылымын (испан тіліне аударылған) және «Афиналық Тимон» басылымын жариялады. Дьюк университетінің Нэшер өнер мұражайында 30 қыркүйек 2010 жылдан 2 қаңтар 2011 жылға дейін «Вортицистер: Лондон мен Нью-Йорктегі бүлікші суретшілер, 1914–18» атты көрме өтті.

Факсимильді басылымдар

1982 жыл. Санта-Роза: Black Sparrow Press. 2009 жыл. Лондон: Thames & Hudson. 2010 жыл. Мадрид: Fundación Juan March. Кевин Пауэр және Пол Эдвардс жазған мәтіндерімен. Испандық тілге аударылып, Йоланда Морато түсіндірмелер қосып дайындаған.