Кіріспе

Италиялық футурист суретші және композитор (1885–1947)

Луиджи Карло Филиппо Руссоло (30 сәуір 1885 – 4 ақпан 1947) – итальяндық футурист суретші, композитор, тәжірибелік музыкалық аспаптар жасаушы және 1913 жылғы «Шыбыс өнері» манифестінің авторы. Руссоло 1901 жылы Портограуро семинариясында орта білімін аяқтағаннан кейін Миланға көшіп, өнерге қызығушылық таныта бастады. Ол 1913–14 жылдары шулы музыка концерттерін өткізген және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе 1921 жылы Парижде, шулы музыканың алғашқы тәжірибелік композиторларының бірі деп есептеледі. Ол «Интонарумори» деп аталатын шу тудыратын құрылғыларды жобалап және құрастырды.

Өмірбаян

Луиджи Руссоло, мүмкін, алғашқы шу өнерінің авторы болған. Оның 1913 жылғы "Шыбыстар өнері" (L'Arte dei Rumori) манифесінде индустриалдық революция заманауи адамдарға күрделі дыбыстарды қадірлеуге үлкен қабілет бергені айтылған. Руссоло дәстүрлі мелодиялық музыканы шектеулі деп санады және шулы музыканы оның болашақ алмастырғышы деп есептеді. Руссоло "Интонарумори" деп аталатын шу тудыратын құрылғыларды жобалап, құрастырды және олармен өнер көрсету үшін шу оркестрін құрды. Руссолоның өзі болжағандай, оның 1917 жылғы "Gran Concerto Futuristico" қойылымы көрермендердің күшті наразылығы мен зорлық-зомбылығына ұшырады. Оның ешбір дыбыс шығаратын аспабы сақталған жоқ: кейбіреулері Екінші дүниежүзілік соғыста жойылды, ал қалғандары жоғалып кетті. Содан бері аспаптардың көшірмелері жасалып, орындалды. (Intonarumori бетіне қараңыз.) Руссолоның туындылары қазіргі шулы музыкаға көп ұқсамаса да, оның пионерлік еңбектерін осы санаттағы түрлі жанрлардың дамуындағы маңызды кезең деп елемеуге болмайды. Көптеген суретшілер қазір Руссолоның манифесімен таныс.

Фашизммен байланысы

Руссоло, көптеген футурист суретшілер сияқты, көбінесе итальян фашизмімен байланыстырылады. Фашистік манифестің (1919) бір авторы болған футурист суретші және ақын Ф. Т. Маринеттимен байланысынан басқа, Руссоло өзінің туындыларын Муссолини үкіметі ұйымдастырған көрмелерде көрсетті. Оның өмірбаяушысы Лучано Чесса, кейбір зерттеушілер Руссолоның фашизммен байланысын тарихтан жоюға тырысқанын, бірақ оның 1933 жылы Италияға қайта оралуы және сонан кейінгі жазбалары Муссолини режимін қабылдағанын және оған адал болғанын көрсеткенін айтады.

Антонио Руссоломен ынтымақтастық

Италиялық футурист композитор Антонио Руссоло, Луиджидің інісі, түпнұсқа Intonarumori-ді пайдаланған екі шығарманың жазбасын жасады. 1921 жылы жасалған фонограф жазбасында "Corale" және "Serenata" атты шығармалар кірді, олар дәстүрлі оркестрлік музыканы шу машиналарының дыбысымен үйлестірді. Бұл Луиджи Руссолоның шулы музыкасының замандас жазбаларының арасындағы жалғыз сақталған нұсқасы. Руссоло мен Филиппо Томасо Маринетти 1914 жылдың сәуір айында Intonarumori-ді қолданып, футурист музыкасының алғашқы концертін өткізді, бұл көтеріліске әкелді. Концерт бағдарламасына төрт Шу желісі кірді.