Кіріспе
осы атаумен аталған түпнұсқа темір жол
Англиядағы темір жол компаниясы
Шығыс Ланкашир темір жолы 1844 жылдан 1859 жылға дейін Англияның Ланкашир тарихи округінде жұмыс істеді. Ол Клифтоннан Бьюри арқылы Роутенсталлға дейінгі темір жол ретінде басталып, өмір бойында Ливерпуль, Манчестер, Салфорд, Престон, Бёрнли және Блэкберн сияқты қалаларды байланыстыратын күрделі желіге өсті. Жылдам даму кезеңінде компания бірнеше бәсекелестерін, соның ішінде Престонға қол жеткізу үшін сатып алынған Блэкберн және Престон темір жолын сатып алды. Ол Солтүстік Одақ темір жолы сияқты компаниялардың бәсекелестігіне тап болды және 1849 жылы Ланкашир және Йоркшир темір жолымен елеулі қақтығысқа түсті. Бірнеше жылдық талқылардан кейін 1859 жылы Шығыс Ланкашир темір жолы Ланкашир және Йоркшир темір жолымен біріктірілді. Желінің бір бөлігі бүгінге дейін қолданылуда, ал Бьюри мен Роутенсталл арасындағы бастапқы желінің бөлігі қазір мұражайлық темір жол ретінде жұмыс істейді.
Манчестер және Болтон темір жолы
1830 жылы Манчестер-Болтон және Бьюри каналы компаниясы Солфордтан Болтон мен Бьюриге дейінгі каналының бағытымен темір жол салуды қолға алды. Парламент актісі арқылы темір жол компаниясы болуға мүмкіндік алғаннан кейін, олар Манчестерден Болтонға дейінгі желіні салды, бірақ бастапқы жоспардан сәл өзгеше бағытта. Бұл негізінен каналды шахталық тасымалдау үшін сақтап қалу мақсатында жасалды, өйткені канал толтырылып, темір жолмен ауыстырылғанда бұл мүмкін болмас еді. Жаңа бағыт үшін жаңа заң қажет болды, бірақ компания инженерінің қарсылығына байланысты, Бьюриге қосылыс ешқашан салынбады, себебі ол 1:100 қабаттылығы бар туннельді қажет ететін еді, сол кезде бұл қиын және қымбат мәселе болып саналды. Сондықтан жаңа темір жол Манчестер және Болтон темір жолы деп аталды.
Манчестер, Бьюри және Россендейл темір жолы
1843 жылдың 14 қыркүйегінде Джон Гранди, Томас Ригли және Джон Робинсон Кей сияқты жергілікті кәсіпкерлер тобы Бьюридегі қоғамдық үйдің бірінде Бьюри және Россендейл аудандарына теміржол қатынасын құру мәселесін талқылау үшін жиналды. Олар ұсынған теміржол, Манчестер және Лидс теміржолының (M&LR) ұсынысынан артық мүмкіндіктерді ұсынды, оның Бьюридегі жоспарланған қатынасы Кастлтоннан басталатын Хейвуд тармағы арқылы жасалатын еді. Осылайша, Манчестер, Бьюри және Россендейл теміржол компаниясы (MB&RR) құрылды, оның мақсаты Бьюриден Клифтонға дейін теміржол салу болды, онда ол Манчестер және Болтон теміржолымен қосылатын еді. Компания сонымен қатар желіні солтүстікке қарай Равенсталлға дейін ұзарту идеясын ұсынды. Желі 1846 жылы мақұлданды, бірақ бұл қатынас MB&RR жобасына әсер етпеді. Жұмыс кіші мердігерлерге тапсырылды және тез басталды; 1844 жылдың шілдесінде «Манчестер Guardian» газеті жұмыстарға жағымды баға берді. Алайда, 1845 жылы жұмысшылардың жетіспеуі (сол кездегі теміржол құрылысының ауқымын көрсетеді) кейбір адамдарды сенбі күні жұмыс істеуге мәжбүр етті, нәтижесінде кейбіреулері демалыс күнін бұзды деген айып тағылды. Туындаған қиындықтар бастапқы мердігерлерді жұмыстан босатуға себеп болды, олардың орнын Джон Уэринг иеленді. Содан кейін желі солтүстік-шығысқа қарай Рэдклифф көпірі мен Уитсинс стансасы арқылы өтіп, Бьюри Болтон көшесіндегі стансаға жетті. Бьюриден ол Саммерсит, Рамсботом, Стаббинс арқылы өтіп, ақырында Роутенсталлға дейін созылды. Теміржол үнемі көтеріліп, көпқұлақтар, туннельдер, кескіндер мен төбелерден өтті, олардың бірі – Рамсботомнан Стаббинске дейінгі шамамен бір шақырымдық бөлігі едәуір болды. Қазіргі Клифтон виадугы Ирвелл өзенін және Манчестер-Болтон және Бьюри каналын кесіп өту үшін салынды. Оның ең үлкен құрылымы 29 метрге жетеді. 1845 жылғы заңға сәйкес, B&PR 1846 жылдың 3 тамызында MB&RR-ге қосылды, бұл оған Ливерпуль портына тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етті. LO&PR желісі Уолтон-он-Хиллдегі Ливерпуль және Бьюри теміржолымен қиылысып, B&PR қиылысына дейін созылатын еді. Бұл заң LO&PR-ге қосымша желілер салуға рұқсат берді, ал ELR Престонға қатынас құруға мүмкіндік беретін қосымша заңдарды алды. NUR станциясындағы ELR үшін трафик басымдықтары мен шаралар туралы келіспеушіліктер туындады. ELR жаңа станса және Риббль өзенін кесіп өтетін жеке желі ұсынды, бірақ бұл ұсыныс даулы болды; Престон қалалық әкімдігі ұсынылған желіге қарсы петиция жазды, жобаны жүзеге асыру үшін қажетті төсек жердің келтіретін зиянды растаған бірқатар куәгерлерді ұсынды. Қалалық әкімдіктің бірнеше мүшесі бәсекелес Флитвуд, Престон және Вест Райдинг қосылыс теміржолының акционерлері болды, ал петицияны ұсынған адам бәсекелес Манчестер және Лидс теміржолының директорының інісі болды. Ақырында ELR өтінімін жеңіп алды, бірақ төсегін ландшафттауға (кейіннен Авенхэм және Миллер парктерін бөліп тұратын сызыққа айналды), теміржолдың астынан өтетін вагондар мен жаяу жүргіншілер үшін әшекейлік арка салуға және өзен виадугында жаяу жүргіншілер көпірін салуға міндеттелді. Осы арада, бұрынғы MB&RR желісі Клифтоннан Роутенсталлға дейін 1846 жылдың 25 қыркүйегінде ашылды. Екі күн бұрын теміржолдың бас инспекторы Чарльз Пасли жобаға қанағаттанғандығын хабарлады. 1846 жылдың қарашасында компания Бакли Уэллстен (Бьюриден оңтүстікке қарай) Уайтфилд және Престич арқылы Виктория станциясына дейін жаңа желіге арналған ұсыныстарды ұсынды. Жоспар бастапқы жоспарлау кезеңдерінен әрі дамымады; Уайтфилд және Престич 1879 жылы өздерінің теміржол станцияларын алды. Екі жыл ішінде ELR компаниясы 14 миль (23 км) теміржол салуға рұқсат алған компаниядан 50 миль (80 км) теміржол салуға өкілетті компанияға айналды. 1848 жылдың наурызында Раутенсталл мен Ньючерч арасындағы желі аяқталды, содан кейін маусым айында Блэкберн мен Аккрингтон арасындағы байланыс (5,25 миль (8 км)), ал тамыз айында Стаббинс тоғысуы Аккрингтон бөліміне дейін аяқталды. Желі шығысқа қарай Бёрнлиге дейін ұзартылды (5,5 миль (9 км)) және (3 миль (5 км)). Желі NUR станциясының шығыс жағында салынған жаңа платформаларға ұшты, оларды ELR басқарды және өздерінің жеке билет сату залы мен кіреберісі болды. Жаңа платформалар іс жүзінде бөлек станция болды. 1852 жылдың қазанында Ньючерч пен Баккуп арасындағы байланыс, ал 1858 жылдың наурызында Ормскирктен Рейнфорд Скельмерсдейлге дейінгі байланыс орнатылды. 1882 жылы Тоттингтонға үш мильдік желі ашылды. 1913 жылы электрлендірілді, бірақ 1951 жылы бумен жұмыс істеуге қайта оралды. 1952 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылды, ал 1963 жылы жүк тасымалы тоқтатылды және қазір серуендеуге арналған жол ретінде пайдаланылуда.
In November 1846 the company submitted proposals for a new line from Buckley Wells (south of Bury) through Whitefield and Prestwich, to a new terminus at Victoria Station. The plan did not progress any further than the initial planning stages; Whitefield and Prestwich eventually got their own railway stations in 1879. In two years the ELR grew from a company authorised to build 14 mile (23 km) of railway into one with the authority to build 50 mile (80 km) of railway. By March 1848 the line between Rawtenstall and Newchurch was complete, followed in June by the Blackburn to Accrington connection (5.25 mile (8 km)), and, in August, the Stubbins junction to Accrington section. The line was extended east to Burnley (5.5 mile (9 km)) and the (3 mile (5 km)) The line ran into new platforms built on the east side of the NUR's station, which were managed and staffed by the ELR, and which had their own booking hall and entrance. The new platforms were effectively a separate station. More lines followed with a connection between Newchurch and Bacup by October 1852, and the Ormskirk to Rainford Skelmersdale Branch in March 1858. A three mile long line to Tottington opened in 1882 from a junction with the original MB&BR line. It was electrified in 1913 before reverting to steam in 1951. It closed to passengers in 1952 and goods in 1963 and has since been reclaimed as a walkway.
Клифтон тоғысуы
1846 жылы Манчестер мен Болтон теміржолы (ELR Манчестерге қатынау үшін пайдаланған желісі) Манчестер мен Лидс теміржолына қарасты, ал келесі жылы Ланкашир және Йоркшир теміржолының (L&YR) бөлігі болды. ELR-дің кеңеюі және жаңа бағыттардың ашылуы, оның ішінде Манчестер мен Лидс арасындағы балама бағыт, L&YR-де белгілі бір алаңдаушылық тудырды, бірақ екі компания бастапқыда бірлесіп жұмыс істеуге қол жеткізді. Шамамен үш жылдан кейін ELR желісін пайдалану үшін жол ақысын жинау мәселесі бойынша дау туды. ELR пойыздарын L&YR желісіне жіберіп, кейін жолаушылар санына байланысты жол ақысын жариялауға үйренген, бірақ 1849 жылдың наурыз айында L&YR ELR пойыздарының Клифтон станциясында тоқтауын талап етті, осылайша олардың қызметкерлері жолаушылар саны мен билеттерін тексеруге мүмкіндік алатын еді. ELR, L&YR өздерінің қозғалысына кедергі келтіруге тырысып жатыр деп айыптады, әсіресе олар жақында Брэдфордқа қосылып, L&YR-мен бәсекелесе бастады. Олар L&YR-дің өздерінің есептеріне және қызметкерлерінің тапсырған есептеріне қол жеткізгенін мәлімдеді. 1849 жылдың 12 наурыз күні таңертең Бьюри және Пендлтон қалаларынан келген полицияның қатысуына қарамастан, L&YR Клифтон бұрылысында ELR желісіне үлкен ағаш бөлігін қойып, оны толығымен жапты. Екі компанияның қызметкерлері оқиға орнына келді, ал көптеген адамдар оқиғаның дамуын бақылау үшін жиналды. L&YR сондай-ақ бұрылыстан өткен пойызды тоқтатып, қалаға қарайтын жолды жапты. Оның локомотиві оңтүстік-шығысқа, Манчестерге қарай бағытталды, саяхатын жалғастырғысы келетін ELR жолаушыларына қол жетімді болды. Бьюриден ELR пойзы келді және тоқтады. L&YR қызметкерлері ELR жолаушыларынан билеттерді алуға тырысты, бірақ ELR олардың Ringley Road станциясында билеттерді алғандықтан бас тартты. Содан кейін ELR қызметкерлері ағаш бөлігін алып тастады және L&YR пойызын жолдан ығыстыру үшін өз пойызын алға жылжытты. L&YR мұны күткен болатын және Манчестерден келген L&YR пойызынан локомотивті Манчестерге қарай бара жатқан пойызының алдына қойды. ELR кейін L&YR төменгі жолын тасқа толы пойызымен жапты, оны L&YR пойызының тікелей қасында орналастырды. Желі шамамен орташа күнге дейін толығымен жабық қалды, екі компанияның және Блэкберн мен Дарвен теміржолының пойыздары кедергінің екі жағына жиналды. L&YR пойызын кері қайтарғаннан кейін жағдай шешілді. Хаккинг L&YR-дің Клифтон станциясындағы қарауылшысынан барлық ELR пойыздары Клифтон бұрылысында тоқтауы керек, осылайша L&YR қызметкерлері билеттерді жинай алады, және барлық ELR жүк пойыздары бұрылыста шот-фактураларды ұсынуы керек деп сұраған хат алғанын айтты. Ол өз хатында L&YR талаптарының мақсаты Манчестерге және одан әрі Йоркширге ELR трафигінің ағынына кедергі келтіру екеніне тоқтады. Ақырында, мәселе сотта шешілді, ELR әр теміржолда жүріп өткен қашықтыққа пропорционалды төлем жасады. Сот сондай-ақ L&YR-дің пайдасына шешім шығарды, бастапқы келісім желіні бөлісуге қатысты емес екенін мәлімдеді. L&YR-ге өтемақы сомасы екі компанияның қалауынша қалды. Осылайша екі компания арасындағы қарым-қатынас толығымен жақсы болған жоқ. 1853 жылы ELR Клифтоннан Солфордқа дейінгі жаңа желіге қатысты қосымша ұсыныстар жасады, бірақ 1854 жылы екі компания арасындағы келісім екі компанияның да Клифтон-Джанкшен-Солфорд желісіне бірлесіп иелік етуін білдірді. Бірігу 1850-ші жылдардың басынан бері талқыланып келді және 1859 жылы парламент актісі бойынша ELR L&YR-ге қосылды. Бірақ Бьюри мен Равенсталл арасындағы желі 1972 жылға дейін жолаушыларға, ал 1980 жылға дейін жүк тасымалына қызмет көрсетуді жалғастырды. Бұл бөлігін қазір Шығыс Ланкашир теміржолы пайдаланады, ол 1987 жылы ашылған заманауи мұралық теміржол. Клифтон мен Рэдклифф арасындағы жол енді Ирвелл мүсіндер жолының бір бөлігін құрайды. Стаббинстен Аккрингтонға дейінгі байланыс 1966 жылы жабылды. Престон мен Бамбер көпірі арасындағы Риббль арқылы өтетін ELR желісі 1968 жылы жолаушылар үшін, ал төрт жылдан кейін жүк тасымалы үшін жабылды. Шығыс Ланкаширдің 10-13 платформалары Батлер көшесіндегі тауарлық сараймен бірге бұзылды. Престон мен Колн арасындағы желі Шығыс Ланкашир желісі ретінде сақталды, оны Northern компаниясы басқарады. Скельмерсдейл бөлімшесі 1956 жылы жолаушылар үшін, ал жеті жылдан кейін барлық көліктер үшін жабылды, бірақ желі Скельмерсдейлге дейін қайта ашу ұсынысы бар. Ливерпуль мен Ормскирк арасындағы қызметтерді қазір Merseyrail басқарады.
Локомотивтер
ELR түрлі локомотивтерді пайдаланды. Оның алғашқы тапсырыстарының бірі – Фентон, Крейвен және Компаниядан он екі Ұзын қазандық 2-2-2 локомотиві (кем дегенде біреуі темір жолдың ашылуында қолданылды). Walker, Richard & Brother төрт 2-2-2 локомотивін – Medusa, Hecate, Diomed және Lynx-ті жеткізді. Барлығы кейіннен 2-4-0 танк локомотивтері ретінде қайта жаңартылды. 1847 жылы R және W Hawthorn компаниясы екі 0-4-2 локомотивін жеткізді, олар 1868 жылы 2-4-0 локомотивтері ретінде қайта жаңартылды. 1845 жылы MB&RR Haigh Foundry компаниясынан төрт 0-6-0 және Fenton, Craven and Company компаниясынан бесінші локомотивті тапсырды. 1848 жылы Haigh тағы бір локомотив құрастырды. 1851 жылдың 19 қазанында Клифтон тұйықтауында жолаушылар пойзы тұйықтағы бұрылыстан өте жатып рельстен шығып, бірнеше жолаушыны жарақаттады, ал кейбіреулері ауыр жарақат алды. 1866 жылдың қыркүйегінде Блэкберннен пойыздан секіріп түскен адам қаза тапты. 1876 жылдың қарашасында Лосток-Холл теміржол станциясында өлімге әкелмейтін соқтығысу болды. Құлайтын ауа райы да мәселе болды; 1867 жылдың қаңтарында Хогтон қаласында жолдағы қарға байланысты пойыздар бірнеше сағатқа кешіктірілді, ал 1877 жылдың 30 қаңтарында қатты дауыл Престон теміржол станциясының шатырын толығымен қиратты.
Walker, Richard & Brother supplied four 2 2 2 locomotives, Medusa, Hecate, Diomed and Lynx. All were later rebuilt as a 2 4 0 tank engine. In 1847, two 0 4 2s were supplied by R and W Hawthorn, rebuilt in 1868 as 2 4 0s. In 1845 the MB&RR ordered four 0 6 0s from the Haigh Foundry, and a fifth engine from Fenton, Craven and Company. Another engine was built by Haigh in 1848. A serious accident occurred at Clifton Junction on 19 October 1851 when a passenger train derailed passing the points on the junction, injuring several passengers, some seriously. In September 1866 a man died after jumping from the train from Blackburn. A non fatal collision occurred at Lostock Hall railway station in November 1876. Inclement weather was also a problem; in January 1867 trains were delayed for several hours at Hoghton due to snow on the line, and on 30 January 1877 a heavy storm blew the roof completely away from Preston railway station.