Кіріспе

Германияның солшыл саяси партиясы Еңбек және әлеуметтік әділдік – Сайлау альтернативасы (Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative, WASG) 2005 жылы биліктегі Қызыл-жасыл коалициялық үкіметке көңілі толмаған белсенділер құрған солшыл саяси партия болды. 2007 жылдың 16 маусымында WASG Демократиялық социализм партиясымен (PDS) бірігіп, «Сол» (Die Linke) партиясын құрды. Бірігу кезінде WASG партиясының мүшелерінің саны шамамен 11 600 адамды құрады. Партия алғаш рет 2005 жылы Германияның ең халқы көп және басқарушы Германияның Социал-демократиялық партиясының (СДПГ) бекінісі болып табылатын Солтүстік Рейн-Вестфалия штатының сайлауына қатысты, оның алдымен пастор Юрген Клуте тұрды. Партия басқарушы орташыл солшыл саяси партиялар мен орташыл оңшыл оппозиция көрсеткен «неолибералдық консенсус» деп санайтын нәрсеге қарсы күресті. Оның басты мәселелері әлеуметтік жәрдемақыны қысқартуға және байларға артықшылықты салық салуға қарсылық білдіру болды. Партия құрылған алғашқы айларда көптеген жаңалықтарда жарияланды және 2005 жылдың 6-8 мамыр аралығында алғашқы ұлттық құрылтайын өткізді. СДПГ-нің сол қанатындағы бұрынғы маңызды тұлға Оскар Лафонтейн 2005 жылдың 18 маусымында жаңа партияға ресми түрде қосылып, 2005 жылдың 18 қыркүйегінде өткен жалпы сайлауда Солтүстік Рейн-Вестфалиядан алдыңғы қатардағы үміткер болды. PDS-пен бірігу үшін қажетті қадамдар жеткілікті жылдам атқарылмағандықтан, ол PDS тізіміндегі WASG мүшелерімен сайлау альянсын құруды ұсынды, және WASG мен PDS басшылығы 2005 жылдың 10 маусымында осы ұсынысқа принцип бойынша келісті. Бұл тізім «Сол партиясы. PDS» деп аталды, және бұл мақсатта PDS бұл атауды формальды түрде жаңа атауы ретінде қабылдады, себебі атауды өзгерту салыстырмалы түрде оңай болды. Күтілген бірігу кейіннен ресмиландырылды, WASG және «Сол партиясы. PDS» 2007 жылдың 16 маусымында «Сол» (Die Linke) немесе жай ғана «Сол партиясы» (PDSсыз) деп аталатын партияға бірікті.

Бағдарламалық бағыт

Партияның жетекші тұлғаларының бірі, экономист Аксель Трост мүше болған Экономикалық саясат жөніндегі Баламалы жұмыс тобының меморандумдары бағдарламалық бағыттың жобасына зор әсер етті. Бағдарлама ішкі сұранысты нығайтатын және әлеуметтік әділеттілікке бағытталған саясатты жақтады; бағдарламаның бір бөлігі – салық салу жүйесін қайтадан прогрессивтік ету. Бірінші кезекте, 1999 жылдан бастап SPD-Green коалициялық федералдық үкіметі енгізген ірі корпорациялар мен жоғары табысқа ие адамдарға берілген салық жеңілдіктері жойылуы керек, сондай-ақ 1997 жылы тоқтатылған жылжымайтын мүлік салығы қайтадан енгізілуі керек. Бағдарлама жобасы 2005 жылғы көктемге дейін талқылануға тиіс.

Тарихқа дейінгі кезең/Ассоциация WASG

Партия 2004 жылғы 3 шілдеде құрылған "Wahlalternative Arbeit und soziale Gerechtigkeit e. V." қауымдастығынан туындады. Өзінің ішінде қауымдастық "Інициатива Arbeit und soziale Gerechtigkeit" (негізінен Бавария кәсіподақтарының өкілдері) және "Wahlalternative" ("Сайлау Альтернативасы", Солтүстік және Батыс Германияда құрылған) топтарының бірігуінен пайда болды. Екі топ та "Агенда 2010" бағдарламасында баяндалған үкімет саясатына, оны тым неолибералды деп есептейтін "Қызыл-жасыл" коалициясына қарсылық ретінде құрылған. "Wahlalternative" алғашқы жиыны 2004 жылғы 5 наурызда Германия кәсіподақтары конфедерациясының (DGB) Берлиндегі бас кеңсесінде өтті. 2004 жылғы 11 қыркүйекте қауымдастықта 4056 мүше болды, ал 2004 жылғы Рождествоға дейін бұл көрсеткіш 6000-нан асты. Мемлекеттердің біріндегі алғашқы ұйым 2004 жылғы 17 шілдеде Саар жерінде құрылды; Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы алғашқы конвент 2004 жылғы 17 қазанда өтті, және партияның қаржылық жағдайы белгісіз болғанына қарамастан, сол штаттың 2005 жылғы өңірлік сайлауына қатысу туралы шешім қабылданды. Партияның "туған жері" – WAsG e. V. қауымдастығы партиямен бірге әрі қарай жұмыс істей берді; оның болашақ мақсаты әлі анықталған жоқ. Ол басқа неміс саяси партияларындағы сияқты саяси қорларға айналдырылуы мүмкін.

Жаңалықтар

Жаңадан құрылған партия бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті, себебі жаңа солшыл партияның құрылуы SPD-да жарылысқа алып келуі мүмкін еді. Мұндай оқиғаның алдын алушысы ретінде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның тәуелсіз социал-демократиялық партиясының (USPD) бөлінуі, 1970 жылдардың соңында Жасылдардың (бұл партия SPD-дан наразы болған мүшелер тарапынан құрылмаған) құрылуы және 1980 жылдардың басында Карл Хайнц Хансен мен Манфред Коппик құрған Демократиялық социалистер (DS) партиясы болды.

Қор

WAsG e. V. қауымдастығының Нюрнбергтегі федералды жиналысы (2004 жылдың 20 және 21 қарашасы) партия құру туралы шешім қабылдады, бұл уақытша басшылық мүшелері тарапынан әлдеқашан болжамды нәтиже ретінде жоққа шығарылмаған еді. 2004 жылдың желтоқсанында мүшелер арасында өткен ереуілге байланысты партия 2005 жылдың 22 қаңтарында Геттинген қаласында ресми түрде құрылды. Партияның атауы «Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative» (ASG деген қысқартылуы кейін сот процесі нәтижесінде WASG-ге өзгертілді) деп белгіленді.

Ішкі қақтығыстар

Жаңа партияның саяси бағыты туралы оның мүшелері арасында көп пікір таласы болды. Бір бөлігі оны таза солшыл, социалистік идеологиялық партия ретінде қалыптастыруды қаласа, көптеген басқалары, әсіресе кәсіподақ өкілдері мен бұрынғы СДПК мүшелері, социалдық консерваторлар мен күшті әлеуметтік мемлекетті қолдайтын діндарлар үшін де орын болуын көздеді. Бұл пікір қақтығысы 2005 жылдың ақпан айында (партия құрылғаннан кейін көп ұзамай) шиеленісті, алайда барлық тарапты қанағаттандыратын келісім арқылы реттелді. Келісімге сәйкес, партия әлеуметтік мемлекеттік бағытты қатаң сақтауға тиіс, бірақ социалистік көзқарасты ұстанатын мүшелерін партиядан шығаруға болмайды.

Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы аймақтық сайлау

Партия 2005 жылғы 22 мамырда Германияның ең көп халқы бар Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы аймақтық сайлауға қатысуға шешім қабылдады. Барлық аймақтық округтерде сайлауға қатысу құқығы қамтамасыз етілді, ал Херне қаласының пасторы Юрген Клюте 40 адамнан тұратын тізім бойынша жетекші үміткер болды. Бұл аймақтық сайлауда WASG дауыс бергендердің 2,2%-ын алды (шамамен 182 000 дауыс).

ASG қысқартуына қарсы іс-қимыл

Дюссельдорф аудандық сотының шешімімен, бұл саяси партия "ASG" деген қысқартуды ресми түрде қолдануға құқығын жоғалтты. Оған Arbeitsgemeinschaft Sozialpädagogik und Gesellschaftsbild (ASG) тарапынан сот процесі ашылған еді. Соның салдарынан "WASG" деген қысқарту ресми емес жолмен қабылданды, сонымен қатар, жаңа қысқартуға сәйкес партия атауындағы сөздердің реті де ресми емес түрде өзгертілді.

PDS-пен сайлаудағы одақ

Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы сайлаудағы СДПК-ның күйреген жеңілісінен кейін, федералды канцлер Шредер мүмкіндігінше ерте жалпы сайлау өткізу ниетін жариялады, соның арқасында ресми мерзімді аяқтаудан – 2006 жылғы қыркүйекке дейін – үкіметке сенімсіздік білдіру жөніндегі дауысқа сәтсіздік тудыру арқылы жалғаспауды көздеді. Бұл дауыс 2005 жылдың 1 шілдесінде өтті. Алайда, Германия Федеративтік Конституциялық Соты қарауына түсетін маңызды конституциялық мәселелер туындады. Германия Федеративтік Республикасының Негізгі заңы, Веймар Республикасының сәтсіздігінен алынған сабақтарды ескере отырып, Бундестагтың өзін-өзі немесе саяси өкілдің бастамасымен мерзімінен бұрын таратылуына, өте сирек жағдайларды қоспағанда, жол бермейді. WASG бастапқыда белгіленген сайлау күніне дейін (2006 жылдың қыркүйегі) жеткілікті мүшелікке ие болып, сайлау науқанына жетерлік қаржы жинай алады деп үміттенеді, бірақ енді ол жоспарланған мерзімнен бір жыл бұрын, 2005 жылдың 18 қыркүйегінде өтетін сайлаудың қиындықтарына тап болды. Сауалнамалардың болжауына сәйкес, жаңа партияның сайлау нәтижесі 5% сайлау шегінен кем, шамамен 3% көрінеді. Осы жағдайда, Грегор Гыси басқаратын, идеологиялық жағынан ұқсас Демократиялық социализм партиясымен (ПДС) сайлауалды коалиция құру идеясын Оскар Лафонтен ұсынды. 2005 жылдың 10 маусымында WASG және ПДС басшылары 2005 жылдың қыркүйегінде өтетін федералды сайлауға сайлау альянсын құруға келісті. Келісімге сәйкес, партиялар ешбір округте бір-бірімен бәсекелес болмайды және бірлескен сайлау манифестін қабылдайды. Бұл екі партияға да тиімді болуы тиіс еді, себебі WASG негізінен Батыс Германияда, ал Шығыс Германияның Социалистік бірлік партиясының (SED) заңды мұрагері ПДС Шығыс Германияда күшті болып табылды. Лафонтен, SPD-нің бұрынғы төрағасы, WASG-нің жетекші үміткері болды. Германияның сайлау заңдарының кейбір шектеулеріне байланысты туындаған бастапқы қиындықтардан кейін, ПДС өзін Die Linkspartei (Сол партия) деп қайта атады және сайлау бюллетенінде Die Linkspartei. PDS (Шығыс штаттарында) немесе Die Linkspartei (Батыс штаттарында) деп тіркелді, бұл WASG-нің тілегіне сәйкес болды. WASG үміткерлері осы сайлау тізімдерінде пайда болды. 2005 жылдың 5 шілдесіндегі сауалнамаларға сәйкес, коалиция шығыста ХДС-пен теңескен 30% көрсеткішті, ал жалпыұлттық деңгейде 11% көрсеткішті құрады. Федералды сайлауда Сол партия 8,7% дауыс жинап, Бундестагқа 54 депутатты, оның ішінде WASG-тің 12 депутатын сайлады. Алайда, 2006 жылдың наурызында WASG мен ПДС арасында, енді Сол партия деп аталатын, штаттық сайлау алдында Берлинде және жалпы Шығыста келіспеушіліктер туды, себебі ПДС SPD-мен коалициялық үкіметтерде қатысып, шығындарды қысқартты. WASG Берлин ұлттық партия басшылығының кеңесіне немесе қысымына қарамастан, Берлинде ПДС-ке қарсы жеке тізімдерді тіркеу ниетін жариялады. WASG тізімі 17 қыркүйектегі сайлауда 2,9% дауыс жинады. Бірігу процесі WASG партия мүшелерінің айтарлықтай азаюына әкелді.