Кіріспе

"Доктор билейді" – 2005 жылғы 28 мамырда BBC One телеарнасында алғаш рет көрсетілген британдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Доктор Ху" қайта жаңғыруының бірінші сериясының оныншы бөлімі. Бұл "Бос бала" эпизодынан кейін екі бөлімдік оқиғаның екінші бөлігі, ол 21 мамырда көрсетілді. Эпизод 1941 жылы Лондонда өтеді. Эпизодта, уақыт саяхатшысы Тоғызыншы Доктор (Кристофер Экклстон), оның серігі Роза Тайлер (Билли Пайпер), алаяқ капитан Джек Харкнесс (Джон Барроуман) және үйсіз әйел Нэнси (Флоренс Хоат) жақын ауруханадағы пациенттер газ маскалары бар тірі өліктерге айнала бастаған кезде құлаған ғарыш кемесін зерттейді. Эпизодта Джек Доктордың серігі болып қосылды. "Бос бала" эпизодымен бірге, ол 2006 жылғы "Ең үздік драмалық қойылым, қысқа форматта" номинациясы бойынша Хьюго сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Тоғызыншы Доктор, Роуз және Джек Лондон ауруханасында Blitz кезінде беттері газ маскаларымен біріккен науқастардың "анасын" сұрауымен қиын жағдайға түседі. Доктор "анасы" болып көрініп, оларды бөлмелеріне қайтуға бұйрық береді, сосын науқастар тарап кетеді. "Эпидемияның" бірінші жағдайы саналатын Джейми де осыған жауап береді, Нэнсиді жалғыз қалдырып. Доктор, Роуз және Джек Джейми емделген аурухана бөлмесін зерттейді және жазбалардан баланың күші артып келе жатқанын, ал оның қабілеттері тоқтатылмас болуы мүмкін екенін біледі. Біраз уақыттан кейін Джейми басқа науқастармен бірге "өз бөлмесіне" оралады. Джек өзін, Докторды және Розаны Джектің ғарыш кемесіне телепорттайды. Доктор кеменің Чула наногендерін қолданып, жараларын емдейді және Джек туралы көбірек біледі. Нэнси Джейми күш алған түні ауруханаға жақын жерде құлаған цилиндрдің орнына қайта оралады, бірақ сол жерде әскерлер оны тұтқындайды. Доктор, Роза және Джек оқиға орнына қайта оралады, күзетшілердің беттері газ маскасын киген адамдарға айналып, инфекцияның ауа арқылы таралып жатқанын көреді. Цилиндрді, Чула медициналық кемесінің қалдықтарын қарап, Доктор болған жағдайды түсінеді: Джектың кемесі сияқты, Чула медициналық кемесі де наногендерді тасымалдаған. Олар кездескен алғашқы адамды, сол түні газ маскасын киіп қайтыс болған Джеймиді сканерлеп, оны барлық адамдар үшін үлгі деп есептеді, оларды газ маскасын киген адамдарға айналдырды. Осы уақытта түрленген адамдар цилиндрге жақындап келеді. Доктор Джеймидің барлық осы адамдарды бақылап, "анасын" іздейтін үлгі екенін, ал Нэнси Джеймидің әпкесі емес, анасы екенін түсінеді. Доктор Нэнсиді Джеймиге өзінің анасы екенін айтуға көндіреді. Нэнси Джеймиді құшағына алады; наногендер Нэнсидің Джеймидің анасы екенін және оның ДНК-сы адамдар үшін дұрыс үлгі екенін анықтайды. Доктор наногендерге бұрынғы өзгерістерін жоюға бұйрық береді және Джеймиді қайта тірілтеді. Неміс бомбасы осы жерге жақындап келеді. Джек кемесіне оралып, оны бомбаны Жерден алысқа жылжыту үшін пайдаланады. Доктор барлығына аймақтан қашуға бұйрық береді және тарихқа жазылғандай медициналық кемені жояды. Джек бомбаны тоқтата алмайды немесе одан қаша алмайды, бірақ Доктор Джекты құтқаруға келеді, ол ТАРДИС-те Доктор мен Розаға қосылады. Роза Доктормен би билейді, ал Джек қадағалап тұрады.

Өндіріс

Бұл эпизодтың DVD-дегі түсіндірмесінде жазушы Стивен Моффат өте соңғы кезеңге дейін осы әңгіменің наногендері "наниттер" деп аталғанын айтады. Алайда, сценарий редакторы Хелен Рейнор бұл атаудың "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" сериалындағы ұқсас нанотехнологиялық құрылғыларға тым ұқсас екенін атап өтті. Chula кемелері Хэммерсмит қаласындағы Chula, үнді-бангладештік біріктірілген мейрамханасының атымен аталады, онда жазушылар Рассел Т. Дэвис тапсырыс бергеннен кейін маусымдық сценарийлерді талқылап, тойлаған. Эпизодтың кульминациялық көрінісі, шетелдік ұшақтың құлау орнындағы сахна, Уэльстегі Барри аралында түсірілді. Оқиғаның бірнеше көрінісі Барри аралындағы Плимут жолындағы Гламорган доласы теміржол учаскелерінде түсірілді. Керексіз, Джеймидің дауысы таспаға жазылған. Ықшам магниттік таспа жазғыштары Германияда 1930 жылдары ойлап табылды, бірақ бұл технология Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана әлемнің қалған бөлігіне жетті. Осы кезеңде BBC сымды жазуды қолданды, бірақ майлы дискілерді орта ретінде пайдаланатын граммофон жазғыштары көбірек таралған. Стивен Моффат "Доктор билейді" DVD-нің түсіндірмесінде бұл қателікті мойындайды, бірақ әзілмен бригадир Летбридж Стюарттың атасы соғысқа көмектесу үшін Германиядан машинаны ұрлаған болуы мүмкін деп болжайды. Эпизод 6,86 миллион көрерменнің бағалауын алды. Эпизодтың көрермендердің ұнату индексі 85 балға жетті. SFX екі бөлімді оқиғаның "барлығы" бар екенін, әсіресе Моффаттың сценарийін жоғары бағалады. Олар "Доктор билейді" финалын "күлкілі, таң қалдыратын, жүректі жылытатын және өмірге қуат беретін, бірақ әрі кетіп, қантты шмальцке түспейтін" деп атады. Digital Spy-дан Дек Хоган Бароуманды Капитан Джек рөлінде ұнатпады, бірақ екі бөлімді оқиғаны сериалдың ең жақсы эпизодтарының бірі деп атады. Now Playing-ден Арнольд Т. Блумбург "Доктор билейді" эпизодына A бағасын беріп, "бұл осы уақытқа дейін бірінші серияның өндірісі мен сюжетінің ең жақсы нүктесі болуы мүмкін" деп жазды. Ол эпизодтың "көптеген технологиялық терминдерді анықтықпен және дәлдікпен жеткізе білетінін" айтты және диалог пен "керемет" кульминацияны мақтады. 802-бөлмеде бала Докторды, Розаны және Джекті таңғалдыратын көрініс 2005 жылғы BBC телеарнасының "2005 жылдың телемоменттері" бағдарламасының аясында көрермендер тарапынан "2005 жылдың алтын сәті" деп танылды. 2009 жылы Doctor Who Magazine жүргізген сауалнамада екі бөлімді оқиға Doctor Who-ның ең жақсы эпизодтарының бесіншісі деп саналды. The Daily Telegraph бұл оқиғаны 2008 жылы шоудың төртінші үздік оқиғасы деп атады. 2011 жылы алтыншы серияның екінші жартысынан бұрын The Huffington Post "Бассыз бала" және "Доктор билейді" эпизодтарын жаңа көрермендер міндетті түрде көруі тиіс бес маңызды эпизодтың бірі деп атады. "Бассыз бала" және "Доктор билейді" 2006 жылы "Хьюго" сыйлығын үздік драмалық қойылым (қысқа формат) номинациясында жеңіп алды.