Кіріспе

Doctor Who телесериалындағы ойдан шығарылған кейіпкер

Джозефин "Джо" Грант, кейін Джо Джонс – ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан британдық ғылыми фантастикалық телесериал Doctor Who-дағы ойдан шығарылған кейіпкер. Джоны Барри Леттс пен Терренс Дикс Доктордың сегізінші маусымының (1971) бірінші эпизодында сериалдың басты кейіпкері Доктордың үшінші түрінде (Джон Пертуи) жаңа серігі ретінде таныстырды. Доктордың бұрынғы серігі Лиз Шоу (Кэролин Джон), ғалым және интеллектуал болғаннан кейін, түсірілім тобы көрерменнің орнына, тәжірибесі аз серікті енгізуді көздеді. Джо 15 оқиғада (77 эпизодта) пайда болды. Сериалдың сюжеті бойынша Джо Біріккен Ұлттар Ұйымының барлау тобының кішігірім азаматы, Жерді шетелдік қауіптерден қорғайтын халықаралық ұйым, бастапқыда Жерде қалып қойған Докторға көмекші ретінде тағайындалады. Ол уақыт машинасы ТАРДИС-ті қайта пайдаланғаннан кейін, онымен бірге уақыт пен кеңістікте саяхаттайды. Джо 1973 жылғы "Жасыл өлім" телесериалында адам профессорына ғашық болғандықтан Доктордың серігі болуын тоқтатады. Телевизияда ол Доктормен отыз жеті жылдан кейін 2010 жылғы "Сара Джейннің оқиғалары" сериалында кездеседі. Маннинг пен Пертуидің тығыз жұмыс қарым-қатынасы болды; Маннинг бұл Джо мен Үшінші Доктордың серіктестігінің табысына үлкен үлес қосты деп есептейді. Оның кейіпкері әйелді прогрессивті тұрғыдан бейнелемегені үшін сынға ұшырағанымен, Маннинг феминизм сол кезде маңызды мәселе емес екенін және Джоның ақыл-ойынан басқа да адалдығы сияқты артықшылықтары болғанын айтты. Кейіпкердің сериалдан кетуі Doctor Who-ның 1963–1989 жылдар аралығындағы ең эмоционалдық сәттерінің бірі деп саналады; Рассел Т. Дэвис 2010 жылы "Сара Джейннің оқиғалары" үшін кейіпкерді қайта енгізген кезде осы кетуге адал болуға қысым сезінді.

Теледидар

Джо алғаш рет 1971 жылы "Автондардың терроры" сериалында пайда болады, ол Докторға (Джон Пертуи) Лиз Шоудың (Кэролин Джон) орнын басуға тағайындалды. Оның UNIT-ке тағайындалуына себеп – оның ағасы, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер, "бірнеше байланыстарды пайдаланған". Бригадир Летбридж Стюарт (Николас Кортни) оны Докторға жібереді, ол бастапқыда оның ғалым емес екенін білгенде көңілі толады, бірақ оған айтуға жүрегі дарымайды, сондықтан қабылдайды. Жо – көңілді, шалқар және кейде ойшаң сары шашты қыз, ол тез арада UNIT мүшелеріне, әсіресе капитан Майк Йейтске (Ричард Франклин) және сержант Бентонға (Джон Левин) ұнайды. Үшінші Доктор да оған ерекше жақын болады, ол оған адал, тіпті өлім қаупі төнген жағдайда да оның қасынан кетпейді. Уақыт иелері Үшінші Доктордың уақыт пен кеңістікте саяхаттау қабілетін қалпына келтіргеннен кейін, қауіптің мол болуы заңды. Жо Доктормен бірге саяхаттаудың қауіп-қатерлері мен тамашалығына батылдықпен және жігермен қарсы тұрады. Доктор мен UNIT-пен бірге ол кісі өлтіретін нарцисс гүлдері, уақытты жейтін монстрлар және ренегат Уақыт Иесі (Роджер Дельгадо) сияқты қауіптерге тап болады. Ол кішірейтіліп, гипнозға түсіріліп, уақыт арқылы лақтырылады, жасы тамып, алып құрттар мен ежелгі дæмондармен қорқытылады. Уақыт өте келе Жо өзін сенімді және есейген сезінеді, Докторға қарсы тұруға жеткілікті тәуелсіздікке ие болады, ол соңғы сериалында, 1973 жылғы мамыр-маусым айларындағы "Жасыл өлімде" жасайды. Сол оқиғалар барысында Жо профессор Клиффорд Джонсқа (Стюарт Беван) ғашық болады, ол Нобель сыйлығын алған, жас ғалым және экологиялық қозғалыстың жетекшісі. Соңында ол Джонсқа үйленуге және Амазонкаға оның өсімдіктерді зерттеуіне қатысуға келіседі, бұл жаңалықты Доктор мақтаныш пен қайғымен қабылдайды. Джо Грант (қазір Джо Джонс) 2010 жылы "Дәрігердің өлімі" атты төртінші серияның екі эпизодында оралады, ол өзінің ізбасары Сара Джейн Смитпен (Элизабет Слэден) алғаш рет кездеседі, содан кейін он бірінші Доктормен (Мэт Смит) танысады. Екеуі де Докторға арналған естелік қызметке қатысады, бірақ кейіннен шетелдіктердің Джо мен Сара Джейннің естеліктерін пайдаланып ТАРДИС-ті ұрлау үшін оның өлімін жасағандарын біледі. Джо әлі де үйленген, жеті баласы мен он екі немересі бар, және немересі Сантьягомен (Финн Джонс) саяхаттайды; ол Сара Джейннің өзі кеткеннен кейін бірнеше Доктормен кездескенін қызғанады, бірақ өзі әлемді аралап, гуманитарлық және экологиялық мақсаттарды ілгерілету арқылы толыққанды өмір сүрген. Соңында, Жо мен Сара Джейннің Доктормен өткізген уақыттары туралы естеліктері шетелдіктердің ТАРДИС-ті ұрлау жоспарын жеңеді. Оны Лондонға қайтарғаннан кейін Доктор Джоға "Уақыт соңы" оқиғалары кезінде оны жасырын түрде барғанын, он бірінші Доктор болып қайта жаралғанға дейін барлық бұрынғы серіктерін тексергенін айтады. Мэннинг 2022 жылы "Доктордың күші" фильмінде Джо рөлін камео ретінде қайта ойнайды, бұл Доктор туралы тәжірибелерін бөлісетін бұрынғы серіктердің қолдау тобының бір бөлігі ретінде.

Басқа медиа

Жетінші Доктор «Канды қызу» атты Virgin New Adventures романында, Үшінші Доктор өлтірілген және Силурийлер Жерді жаулап алған балама уақыт сызығында Джоның басқа нұсқасына кездеседі («Доктор Кім және Силурийлер»). Орта жастағы Джо Пол Леонардтың «Геноцид» романында көрсетіледі, онда ол және Джонстың Мэтью есімді ұлы бар, олар ажырасқан, ал Джо Сегізінші Доктормен және оның қазіргі серігі Саманта Джонспен бірлесіп, адамзатты тарихтан жою жоспарына қарсы тұрады. Сонымен қатар, «Доктор Ху» журналының UNIT бағытталған арнайы санындағы мәтіндік әңгімелер, ғаламдық мақалалар сияқты жазылған, Джо, оның күйеуі Клиффорд және олардың сегіз жасар қызы Кэтидің «қазір» Солтүстік Уэльсте тұратынын және ол Парламентке Жасыл партиядан кандидат ретінде түсетінін көрсетеді. Джоның «Геноцидтегі» кейіпкері 1997–98 жылдары BBC-нің бірнеше бейнежазбаларына енгізілген Doctor Who сериясының трейлерінде көрсетілді. Трейлерде Джоны бейнелеу үшін «Frontier in Space» фильмінен үзінді қолданылды. Ол «Бір кезде ешқашан» романында Сегіздік Кеңес сияқты қазіргі жамандықтар ұрлаған бірнеше серіктердің бірі ретінде шақырылады, олар Доктордың достарының болашақ уақыт сызығынан энергияны тартып алып, өмірлерін жалғастырады. Романда оның ұрлануы және Доктор Кеңесті жеңгеннен кейін Жерге оралуы бейнеленген. Мэннинг Доктор Худың сегізінші, тоғызыншы және оныншы маусымдарының Blu-ray шығарылымдарына арналған үш «жариялау трейлерінде» Джо рөлін қайта ойнады, олар серияның ресми YouTube арнасында жарияланды. Әр трейлерде Джо қазіргі заманда көрсетіледі, ол әр маусымның әйгілі монстрымен кездеседі: 10-шы маусым трейлеріндегі «Жасыл өлімнен» алып құрттар, 8-ші маусым трейлеріндегі «Автондар» және 9-шы маусым трейлеріндегі «Теңіз шайтандары». Стюарт Беван 8-ші және 10-шы маусым трейлерлерінде Клиффорд рөлінде қайта оралады; алайда, Беванның 2022 жылы қайтыс болғаннан кейін, Мэннинг 9-шы маусым трейлерінде жалғыз қалады, онда Джо күйеуінің қазасына қайғырады.

Доктор кім (1971 73)

Алғашқы сериясы үшін продюсер Барри Леттс негізінен алдыңғы өндіріс тобынан қалған әңгімелермен жұмыс істеді. Келесі серияға оның және сценарий редакторы Терренс Дикстің көзқарасын бағалау кезінде, олар экспозиция және көрерменнің өзін тануы үшін Доктордың көмекшісін ауыстыру қажеттігін анықтады. Бұрынғы серігі Лиз Шоу Доктормен тең дәрежеде сөйлесе алатын, дарынды ғалым ретінде ойластырылған еді; оның орнына жас және қарапайым адам келеді, ол «Дәрігер, бұл не туралы?» деп сұрай алады. Алғашқы хатта Грант «Ғалым емес, бірақ не болып жатқанын түсіну үшін жеткілікті білімге ие». Басқа дереккөздер, соның ішінде Барри Леттс, кейіпкерді «экзотикалық», қатал және тартымды ету туралы бастапқы идея болғанын айтты, бірақ академиялық жағынан дарынды емес, Докторға (Пертвидің) әкелік бейнесін сомдауға мүмкіндік беру үшін. Леттс пен Дикс Джо Грантты «әдемі қуыршақ» стереотипінен асырып түсу үшін таңдауға ниеттенді, тек тұрып, айқайлай алатын. Олар жас актриса Кэти Мэннингті таңдады, оның тұлғасы шатасқан кастингтен де әсерлі болды. Рөлге Ютта Стенсгаард, Шакира Бакш, Дженни МакКраккен, Шерил Холл және Габриэль Дрейк те үміткер болды. Letts Terror of the Autons DVD-сіне берген түсініктемесінде Рула Ленска мен Ануска Хемпель де рөлге кастингтен өткенін айтты. Сол DVD-де Пертуидің өзі Мэннингті BBC телеорталығының вестибюлінде көріп, кім екенін білмегенін айтады. Ол Леттске «рөлге өте қолайлы актрисаны» көргенін айтты, бірақ Леттс кім туралы сөз қозғап жатқанын білмеді. Леттс Мэннингті таңдап, оны шоу жұлдызымен таныстырғанда, Пертуи қуанып: «Мен сендерге ол осы рөлге арналған қыз дедім» деді. Дженни МакКраккен мен Шерил Холл екеуі де «Монстрлар карнавалының арнайы басылымы» DVD-сінде Джо рөліне алты актрисаның соңғы тізіміне кіргенін, бірақ Мэннингке ұтылғанын түсіндірді. Барри Леттс оларды екеуін де «Монстрлар карнавалына» кастингтен өткізді, бұл олардың кастинг нәтижесінің тікелей салдары болды. Бұрынғы серіктері сияқты, Мэннингтің кейіпкері заманауи киімдермен және көзқарастармен киіндірілді, бұл ғылыми-фантастикалық серияның көрермендері үшін анықтамалық нүктелерді қамтамасыз етті, олар күнделікті оқиғаларды қоса алмады. Пертуидің Докторы сияқты, Джо Грант «әрекетке бағытталған» кейіпкер болды, актриса өзінің кейбір трюктерін орындады, өйткені оның кішкентай бойы еркек каскадермен оңай алмастырыла алмады, бірақ кейіпкер кез келген стереотиптерді толық бұзды ма деген мәселе даулы. Оның сыртқы келбеті туралы ойларында Мэннинг феминизм «мен өмір сүрген дәуірде талқыланбағанын» және Джо бейнесінде алаңдаушылық тудырмағанын айтты. Ол Джоның Доктордың интеллектуалды сенімділігіне керемет контраст жасағанын сезінді; ол бір сәтте жағдайды басқара алады, ал келесі сәтте ақылсыздық танытады, бұл оны «барлығы үшін қызықты» етті. Мэннинг «академиялық білім оның күшті жағы болмаса да, адалдығы» екенін айтты, кейіпкер «UNIT тобының кез келген мүшесі үшін тозақтан өтетінін» мәлімдеді.

Сара Джейннің оқиғалары (2010)

2010 жылдың сәуірінде баспасөз хабарламасында кейіпкер «Доктор Кто» сериалының төртінші маусымының бір эпизодында қайта оралатындығы жарияланды, сонымен қатар Мэтт Смит (Он бірінші Доктор) тақырыптық рөлде қатысатын болды. «Сара Джейн Әңгімелері» сериалында Сара Джейн Смит рөлін ойнаған Элизабет Слэден актрисаны ұзақ жылдардан бері таныстығынан «Мэннингпен жұмыс істегеніне қуанғанын» айтты. Мэннинг «Доктор Кто» сериалында ойнауға шақырылғанына таң қалды, бірақ қатты қуанды; Джо рөлін қайта ойнау ол «ешқашан ойламаған» нәрсе еді. «Доктор Кто» 2005–2010 жылдардың атқарушы продюсері және «Сара Джейн Әңгімелері» сериалының авторы Рассел Т. Дэвис кейін «Доктор Кто» журналына берген сұхбатында Джоның оралуы «эпизодтық қана емес», сонымен қатар «толыққанды» болатынын мәлімдеді. Дэвис Джоның бастапқы бейнесіне адал болуға тырысты. SFX журналына берген сұхбатында ол «Доктор Кто» әлеміндегі оқиғаны жоспарлау кезінде шоудың ескі эпизодаларын «алғаш рет» көріп отырғанын айтты. Ол Мэннингтің «Доктор Кто» сериалындағы соңғы рөлі болған «Жасыл өлім» эпизодындағы «Барри Леттс пен Терренс Дикстің жасаған кереметтігін сақтағысы келді». Мэннинг «барлығының қалай қайта жанданғанын көріп таң қалды» және Дэвис «Жоның жылдар бойы қалай дамығанын көрсетуде тамаша жұмыс жасады» деп ойлады. Ол Джоның әлі де «жас және әсерлі қыз» екенін, бірақ «өмір тәжірибесімен және есейгендігімен сабырлы» екенін сезінді. Дэвис кейіпкерге «бақыт, қаһармандық, махаббат және қуаныш перспективасы» қалдырылғанын айтты және оған қол сұну дұрыс емес екенін білдірді.

Тардис туралы әңгімелер (2023)

Естелік Тардисіне тартылған Джо, ол "Сара Джейн Әңгімелері" сериалында танысқан Клайд Лангермен (Даниел Энтони) қайта кездеседі. Олар Доктормен өткізген уақыты мен "Үш дәрігер" оқиғаларын талқылайды, сондай-ақ Джоның Үшінші Доктормен болған достығын Клайдтың Сара Джейн Смитпен болған достығымен салыстырады. Эпизод соңында Стюарт Беванның дауысы (экранда көрінбейді) Джоның қайтыс болған күйеуі Клифф енді оның қасында екенін білдіреді.

БАҚ-тың әсері мен қабылдануы

2005 жылы жарық көрген «Тардис ішінде: Доктор Ху әлемі» кітабында Джеймс Чапман Джоны «қайта оралған «қызыл тілді» типке», «жақсы ниетті, бірақ апатқа ұшырауға бейім қуыршақ» деп сипаттады. Дегенмен, ол Мэннингтің «тартымды тұлғасы мен «ерекше» сексуалдық тартымдылығы оны ең танымал Доктор Ху серіктерінің біріне айналдырды» деп мәлімдейді. Кейіпкер осы тартымдылығы үшін, әсіресе, «Доктор Ху» журналында Далек реквизитімен суретке түскен жалаңаш фотосуреті арқылы есте қалды, Чапман бұл фотосуреттің «Доктор Ху тарихында оған қосымша мән бергенін» айтады. Британдық технологиялық жаңалықтар мен пікірлер сайты The Register-ден Лестер Хейнс 2007 жылы Кили Миноугтың Астрид Пэт рөлін насихаттау үшін түсірген ұқсас (киімді) фотосуретіне байланысты, оның «ескі жанкүйерлердің жүрегінде Кэти Мэннингтің орнын баса алмайтынын» мәлімдеді. 2010 жылы Radio Times жүргізген онлайн-дауыс беруде 3000-нан астам қатысушының ішінде Джо 48 нұсқаның арасында тоғызыншы орынды иеленді. The Daily Telegraph газетінен Гавин Фуллер Джоны Доктор Ху тарихындағы ең жақсы серіктердің сегізіншісі деп тізімдеп, оны «керемет қарсыласы» және «шынайы адал» деп сипаттады. Ол сондай-ақ, үшінші Доктормен арадағы қарым-қатынастың «алғашқы сериядағы ең жылы Доктор-серік жұбы болғанын, бұл оның кету сахнасында анық көрінетінін» айтты. 2011 жылы Den of Geek сайтынан Марк Харрисон кейіпкердің шығуын үшінші ең ұлы серіктермен қоштасу сахнасы деп атады, оны «Джон Пертуи дәуіріндегі ең эмоционалды» және «ең танымал серіктердің бірі үшін ащы-тұйық шығу» деп сипаттады. SFX-тен Уилл Салмон да Джоның кетуін төртінші ең ұлы қоштасу деп атап, бұл Доктордың Сьюзанды тастағаннан бері «алғаш рет шынайы түрде ренжігенін» көрсетті. Рассел Т. Дэвис Джоның кетуі сияқты эмоционалдық сәттердің Доктор Худың 1963–89 жылғы алғашқы кезеңінде жақсы бейнеленгенін сендірді, олардың «жанкүйерлер үшін есте қаларлық болуының себебі – бүкіл туындыдағы жалғыз эмоционалдық сәттер екендігі». Фрейзер МакАлпин BBC America-ның Anglophenia блогы үшін Джоның серіктес ретіндегі көріністерін қарап, оның «көктегі» үшінші Докторға қарсылық ретінде «қазіргі заманның сүйкімділігіне» ие екенін айтты. Ол Мэннингтің Джоның «шатасқан тәбиғатын әдемі бейнелегенін» және оның кетуі Доктордың туа біткен жалғыздығын көрсеткенін атап өтті. The A.V. Club-тан Кристофер Бахн Джоның «өзінің сүйіктілерінің бірі» екенін, бірақ оның «жағымды және ақымақ сүйкімділігіне» қарамастан, Докторды теңдес адаммен жұптастыру тұрғысынан оның алдыңғы серігі Лиз Шоудан «бір қадам артта қалғанын» айтты. Сара Джейн әңгімелеріндегі Джоның қайтып келуін талқылап, «Доктордың өлімі» эпизодында SFX журналынан Иан Берриман «Дэвис кейіпкерді есіктен кірген сәттен бастап керемет бейнелейді – ол ұялшақ, сөйлей алмайтын, тәтті мінезді» деді. Ол «Оның қайтып келуі өте жақсы» деп ойлады және Джо мен Сара Джейннің арасындағы қарым-қатынасты «керемет» деп бағалады.