Кіріспе

Ресейлік украин тарихшысы Владимир Антонович (т. Владимир Бонифатьевич Антонович; Влоджимиж Антонович; Владимир Бонифатьевич Антонович, т. Владимир Бонифатьевич Антонович; 18 қаңтар 1834 [е.с. 6 қаңтар 1834] – 21 наурыз 1908 [е.с. 8 наурыз 1908]) – көрнекті украин тарихшысы, архивист және археолог, Ресей империясындағы украин ұлттық қайта жаралу қозғалысының ең белгілі қайраткерлерінің бірі. Антонович Киевтің Санкт-Владимир император университетінде Ресей тарихынан ұзақ жылдар бойы профессор болды және Санкт-Петербург императорлық ғылым академиясының корреспондент мүшесі болды. Оның негізгі еңбегі – Оңтүстік-Батыс Ресей мұрағаттарының сегіз томдық жинағы.

Ерте өмір

Антонович 1834 жылдың 18 қаңтарында (ескі стиль бойынша 6 қаңтар) Махнивка ауылында (қазіргі Украинаның Винница облысы) жерсіз, кедей мұғалімдер отбасында, поляк ақсүйектерінен тараған болып дүниеге келді. Антонович анасы арқылы князьдік Любомирский әулетіне тегі бар екенін айтқан. Замандасы Франциск Равита Гавронскидің сөзіне сүйенсек, Антонович әртүрлі жағдайларда әкесі Болеслав Антонович атындағы поляк немесе Янош Дидай есімді венгр саяхатшы болғанын мәлімдеген. Киев университеті тарихын зерттеуші Виктор Короткий соңғысы Антоновичтің биологиялық әкесі деп санайды. Оның анасы Моника Гурска тәрбиеші болған. Związek Trojnicki ("Үштік одақ"), Ресейдің 18 ғасырда бағындырған үш поляк аймағының құрметіне аталған: Волынь, Поділля және Киев аймағы. Одақтың мақсаты – жекебасшылықты жоюды насихаттау, шаруаларды Польша тәуелсіздігін қолдауға ынталандыру, сондай-ақ мүшелерін жоспарланған жалпыұлттық көтеріліске дайындау болды. Осы қатысуының нәтижесінде Антонович "шаруашылдыққа құштарлардың" (немесе "қызылдардың") көрнекті өкіліне айналды – бұл жас суретшілер мен либералдық ойшылдардың шаруаларды "ұлттың ядросы" деп есептейтін еркін тобы еді. Алайда, қаңтар көтерілісі басталғанда, одақ екіге бөлінді. Антонович буржуазия мен шляхтаға қатысты сыншыл болды, төменгі таптардың жағына шығып, одақтан шығып, Киев қауымдастығы (Київська громада) деп аталатын украиндық қоғамды құрды. Антонович пен оның университет әріптестері арасындағы қайшылық поляк тілі мәселесіне байланысты одан әрі ушықты. Көптеген демократиялық қоғамдар патшаға жүгініп, поляк тілін оқу тілінің мәртебесіне көтеруді сұрағанда, Антонович бұл жоспарларға қарсы болды. Бұл қайшылық Антоновичтің бір жағынан Украинаны қолдау тұрғысынан, екінші жағынан әріптестерімен арадағы антагонизмді күшейтті, сондықтан ол кейбіреулер үшін "қарсыласып кеткен" деп есептелді. 1861 жылы ол өзінің атын украиндерге тән нұсқасына өзгертті және Киевтің маңындағы шаруалар арасында кең таралған православие дініне көшті, бұл жергілікті элитаның католицизмінен өзгеше болды. Сондай-ақ ол Варвара Ивановна Михельсқа үйленді және 1-ші Киев гимназиясында латын тілін оқытуды бастады. Дмитро Бахалий, Михайло Грушевский, Митрофан Довнар-Запольский және Иван Линниченко.

Жеке өмір

Оның әйелі Катерина Антонович Мельник (2 желтоқсан 1859 – 12 қаңтар 1942) – украиналық тарихшы және археолог, Хорол қаласынан (қазіргі Полтава облысы). 1880 жылдары ол Шумск (қазіргі Тернополь облысы) маңындағы археологиялық қазба жұмыстарына қатысып, 1885 жылы аймақ бойынша саяхат жасағанда Тернополь қаласына барды. 1919 жылдан бастап Катерина Украина Ұлттық ғылым академиясында жұмыс істеді. Владимир Антонович – бұрынғы украин министрі (және Прагадағы мәдениет тарихшысы) Дмитрий Антоновичтің әкесі, сондай-ақ тарихшылар Михайло Антонович пен Марко Антоновичтің, және Канаданың Виннипег қаласындағы Манитоба университетінің профессоры Марина Рудницкаяның әкесі. Марина Рудницкая – украин-канад тіл білімі маманы Ярослав Рудницкийдің әйелі.