Кіріспе

Колбейнси (; сондай-ақ Колбейнннің аралы, Сейгул-Рок, Мевенклинт, Мевенклип немесе Меуу-Стин деп те аталады) – Гренландия теңізіндегі шағын аралша. Ол Исландияның солтүстік жағалауынан, Гримси аралының солтүстік-батысында орналасқан. Бұл Исландияның ең солтүстік нүктесі және Солтүстік поляр шеңберінен солтүстікке қарай жатыр. Арал Сквафьордтың Колбейнсдалурдан шыққан Колбейнн Сигмундсонның құрметіне аталған. «Сварфдæла сагасы» бойынша, ол сол жерде кемесін сынып, адамдарымен бірге қаза тапқан деседі. Өсімдік жамылғысы жоқ базальттық құрылым Колбейнси жылдам толқын эрозиясына ұшырап, жақын арада жойылуы мүмкін. 1994 жылғы эрозия деңгейінің мәліметтері бұл шамамен 2020 жылы орын алуы мүмкін екенін көрсеткен. 2020 жылдың тамызында ағылшын YouTube блогері Том Скотт аралдың әлі де бар екенін растайтын видео жариялады, төмен су кезінде екі кішкентай тас арал көрінеді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, екі кішкентай тас арал төмен су кезінде көрінеді.

Тарих

Колбейнсидің бастапқы көлемі белгісіз. 1616 жылы алғаш рет өлшенген кезде аралдың ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке және шығыстан батысқа қарай болды. 1903 жылы ол мөлшерінің жартысына дейін азайды. 1985 жылдың тамызында аралдың ені шамамен екендігі тіркелді. Исландия 1975 жылы эксклюзивті экономикалық аймақ (ЭЭА) жариялады. Осы кезде Дания (Гренландия атынан) Колбейнсиді базалық нүкте ретінде пайдалануға қарсылық білдірді, себебі бұл Исландияға Гренландияға тиесілі болуға тиіс теңіз аумағын бақылауға мүмкіндік берер еді. 1989 жылы тікұшақ алаңы салынды. Бірақ 1997 жылы Исландия, Дания және Гренландия (өз құқығымен келісімге қатысушы) арасында келісімге қол жеткізілді, ол аймақтағы ЭЭА шегарасын бекітті, Исландияға даулы аумақтың 30 пайызын, ал Гренландияға қалған 70 пайызын берді. Осы келісімнен кейін Колбейнси ЭЭА шегараларын анықтау үшін маңызды болмай қалды және аралды нығайтуға қосымша күш-жігер жұмсалмады. 2006 жылдың наурыз айында тікұшақтардың Колбейнсиге қона алмайтыны хабарланды. 1989 жылы бетонмен жабылған тікұшақ алаңының жартысы үлкен тас бөлігінен бөлініп қираған екен. 2010 жылы тікұшақ алаңы толығымен құлап кеткені және аралдың қазір екі шағын аралдан тұратыны, олардың арасындағы қашықтық шамамен екені хабарланды. 2020 жылдың тамызында британдық видеоблогер Том Скотт Колбейнсидің әлі де бар екенін растау үшін ұшақ жалдады; екі шағын арал көрініп тұрды. 2021 жылдың сәуірінде Исландияның жағалау күзеті аралға сапар шегіп, оның батыстан шығысқа қарай енін және солтүстіктен оңтүстікке қарай ұзындығын өлшеді.

Геология

1999 жылы Гримсейдің солтүстік-батысындағы Колбейнси жотасының жанында су астындағы жанартаулық атқылау тіркелді. Колбейнси – Атлантикалық мұхитының осы бөлігінің судан көтерілген жалғыз бөлігі. Ол кейінгі Плейстоцен немесе Голоцен дәуірінде қалыптасқан. Судан алынған жанартаулық шыны сынықтары Плейстоценнің соңында, кем дегенде 11 800 радиокөміртекті жыл бұрын су астындағы жанартаулық белсенділік болғанын көрсетеді.