Кіріспе

Грей против Сандерса, 372 U. S. 368 (1963) – АҚШ Жоғарғы Сотының американдық сайлау жүйесінде тең өкілдік мәселесін қараған ісі. Бұл істе «бір адам – бір дауыс» принципі қалыптастырылды, ол АҚШ сенаторы мен штаттық лауазымдарға үміткерлерді іріктеу үшін өткізілетін демократиялық алғашқы сайлаудағы дауыстарды санауда қолданылды, бұл практикалық тұрғыдан сайлауға балама болды.

Өмірбаян

Джеймс О’Хир Сандерс, бизнесмен және Джорджия штатының Фултон округінің сайлаушысы, округтік бірлік жүйесінің заңдылығына шағымдану үшін сотқа арыз түсірді. Демократиялық партияның штаттық атқару комитетінің төрағасы Джеймс Грей, арыз демократиялық партияның алғашқы сайлауына қатысты болғандықтан, сотталушылардың бірі болды, бұл сайлаулар әдетте Джорджиядағы лауазым иелерін анықтауға бағытталған. Сандерс округтік бірлік жүйесінің кішкентай округтерге тең емес және артықшылықты дауыс беру құқығын бергенін айтты. Джорджия халқының үштен бірін құрайтын ауылдық округтер, округтік бірлік дауысының көп бөлігін құрады. Фултон округі сол кезде Джорджия халқының 14,11%-ын құрады, бірақ 410 бірлік дауыстың тек 1,46%-ына (6 бірлік дауысы) ие болды. Эколс округі, Джорджия, сол кездегі Джорджиядағы ең кішкентай округ, 1876 адамды немесе штат халқының 0,05%-ын және бірлік жүйесінің 0,48%-ын (1 бірлік дауысы) қамтыды. Жүйе Фултон округінің халқының оннан бір бөлігіне пропорционалды дауыс берді, ал Эколс округіне округ халқынан 10 есе көп дауыс берді. Жоғарғы сот бұл іс бойынша кассациялық сотқа қабылданды, бұрынғы округтік жүйеге қатысты шағымдарды тыңдаудан бас тартқан болатын.

Сот шешімі

8-1 дауыспен сот округтік бірлік жүйесін күштен шығарды. Сот судьясы Уильям О. Дуглас көпшілік пікірін жазып: «Саяси теңдік тұжырымы тек бір нәрсені білдіруі мүмкін – бір адам, бір дауыс», деді. Сот, бір сайлаудағы сайлаушыларды түрлі топтарға бөлудің 14-ші түзетуде қарастырылған тең қорғау құқығын бұзу екенін анықтады. Әділет судьясы Джон Маршалл Харлан II бұл шешіммен келіспей, істі қайта қарау үшін қайтаруды ұсынды, бұл жағдайда заң шығару округтеріне қойылатын конституциялық талаптар зерттелер еді.

Салдары

Грузия округтік бірлік жүйесін теңестіруге өзгерістер енгізе алатын еді, бірақ штат алғашқы сайлауда көпшілік дауыс беру жүйесіне көшуді жөн көрді.