Кеспе қақпақ – ортағасырлық Еуропада кең таралған, қорғау үшін кең қалқанды темір немесе болаттан жасалған бас киім. Тарихы мен ерекшеліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Темір немесе болаттан жасалған кең жиекті қалпақ
Steel helmet in the shape of a brimmed hat
Қалқалы қалпақ, сондай-ақ соғыс қалпағы деп те аталады, темірден немесе болаттан жасалған кең жиекті қалпақ түрі. Оның көптеген дизайндық нұсқалары бар. Барлық нұсқалардың ортақ белгісі – киген адамға қосымша қорғаныс беретін кең жиегі. Ағылшын тіліндегі атауын металл пісіру қазанына (кейтлдің бастапқы мағынасы) ұқсастығынан алған. Қалқалы қалпақ ортағасырлық Еуропаның барлық аймақтарында кең таралған. Неміс тілінде Айзенхут, француз тілінде шапель де фер деп аталған (екеуі де ағылшын тілінде "темір қалпақ" дегенді білдіреді).
A kettle hat, also known as a war hat, is a type of helmet made of iron or steel in the shape of a brimmed hat. There are many design variations. The only common element is a wide brim that afforded extra protection to the wearer. It gained its common English language name from its resemblance to a metal cooking pot (the original meaning of kettle). The kettle hat was common all over Medieval Europe. It was called Eisenhut in German and chapel de fer in French (both names mean "iron hat" in English).
Қасиеттері мен қолданылуы
Каролингтер дәуіріндегі суреттерде осындай қалқандар бейнеленгенімен, олардың қолданылуы көп ұзамай тоқтатылған сияқты. 12 ғасырдың соңында, жабық қалқанның дамуымен бірге, шеті бар қалқан Батыс Еуропада қайта пайда болады. Сондай-ақ, 12 ғасырда византиялық өнерде шеті бар қалқан бейнеленеді және оның византиялық өнім екені жөнінде болжам бар. Алғашқы үлгілері шпагенхельм әдісімен жасалған, ол үшбұрышты пластиналармен толтырылған қаңқадан тұрады, содан кейін шеті қосылған. Кейін қазаншақ сияқты қалқандар бір темірден соғылған. Ол өте қарапайым конструкциялы, басқа қалқан түрлеріне қарағанда аз уақыт пен шеберлік қажет ететін және салыстырмалы түрде арзан болған. Көбінесе жаяу әскерлері киген, бірақ оны атты әскерлер мен тіпті қарулы сарбаздар да қолданған. Кең шеті жоғарыдан келген соққылардан, мысалы, атты әскердің қылыштарынан жақсы қорғады және қамалдарды қоршау кезінде өте пайдалы болды, себебі кең шеті киген адамды жоғарыдан тасталған немесе атылған снарядтардан сақтайтын. Оны пошталық капюшонмен немесе онысыз, кейіннен пошталық мойлықпен немесе пластиналық мойын қорғағышымен киюге болады және ықпал баумен бекітілетін. Бұл қалқанның басқа түрлерге қарағанда бір артықшылығы бар – ол киген адамның көруіне, естуіне немесе тыныс алуына кедергі келтірмейді. Шапақ пішіндес қалқандар тек еуропалық өнертабыс емес. Жапондық асигару сарбаздары джингаса киетін, ол конустық азиялық бас киімнің жапондық түріне ұқсас. Оңтүстік-Шығыс Азияда, әсіресе Бирма, Лаос және Сиам елдерінде әртүрлі қазаншақ қалқандар қолданылған. Бірінші дүниежүзілік соғыста болат қалқандар қайта пайда болғанда, қазаншақ бас киім британдық Броди қалқаны (көбінесе «қалайы бас киім» деп аталған) және француздық Адриан қалқаны ретінде қайта оралды. Бұл қалқандарды Екінші дүниежүзілік соғыста британдықтар мен Достас елдері (Австралия және Канада сияқты) де қолданды. Британдықтар Екінші дүниежүзілік соғыста бас пен мойынды жоғарыдан қорғауға арналған азаматтық қолдануға арналған қалқан шығарды.
Though similar brimmed helmets are depicted in illustrations of the Carolingian period, their use seems to have disappeared soon after. In the late 12th century, alongside the development of the enclosed helmet, the brimmed helmet makes a reappearance in Western Europe. Also in the 12th century the brimmed helmet begins to be depicted in Byzantine art, and it has been suggested that it was a Byzantine development. Early examples were made in the spangenhelm method, of a skull composed of framework filled with separate triangular plates, to which a brim was added. Later kettle hats were raised from a single piece of iron. Of a simple design requiring less time and skill to produce than some other helmet types, it was relatively inexpensive. It was worn most commonly by infantry, however, it was also used by cavalry and even men at arms. The wide brim gave good protection against blows from above, such as from cavalry swords, and was very useful in siege warfare as the wide brim would protect the wearer from projectiles shot or dropped from above. It could be worn with or without a mail coif, or later a mail standard or plate gorget, and was secured by a chin strap. The kettle hat had an advantage over some other types of helmet, in that it did not interfere with the wearer's vision, hearing or breathing. Hat shaped helmets were not just a European invention. Japanese Ashigaru infantrymen wore the jingasa, a helmet shaped like the Japanese form of the conical Asian hat. Southeast Asians especially Burmese, Laotian and Siamese wore various kettle helmets. When steel helmets reappeared in World War I, the kettle hat made its comeback as the British Brodie helmet (often called tin hat), as well as the French Adrian helmet. These kettle helmets were also used in World War II by the British, Commonwealth forces (such as Australia and Canada). The British produced a helmet for civilian use in World War II designed to give more protection to the head and neck from above.