Кіріспе

Моби Дик романына шабыт берген кашалот Моха Дик (1838 жылы қайтыс болған) – 19 ғасырдың басында Тынық мұхитында өмір сүрген, көбінесе Чилидің орталық жағалауындағы Моха аралының жанындағы суларда кездесетін еркек кашалот. Америкалық саяхатшы және жазушы Дж.Н. Рейнольдс 1839 жылы The Knickerbocker журналында "Моха Дик: немесе Тынық мұхитының ақ киті: қолжазба күнделігінен үзінді" атты еңбегін жариялады. Моха Дик альбинос болған және Герман Мелвиллдің 1851 жылғы Моби Дик романына жартылай шабыт берді.

Тарих

Мока Дик, ақыр соңында өлтірілместен бұрын кит аулаушылармен көптеген қақтығыстардан өтті (Рейнольдс есебі бойынша кем дегенде 100). Ол үлкен және күшті, өз күшімен кішкентай кемелерді қиратуға қабілетті болған. Зерттеуші Дж. Н. Рейнольдс Мока Дик туралы бірінші қолданған бақылауларын жинады және "Мока Дик: немесе Тынық мұхитының ақ киті: қолжазба журналынан үзінді" атты еңбегін 1839 жылғы мамырдағы "The Knickerbocker" журналында жариялады. Рейнольдс Мока Дикті "өте үлкен, күшті, жүндей ақ ерегіт кит" деп сипаттады. Рейнольдсқа сәйкес, Мока Диктің басы балықшалармен қапталған, бұл оған қатал көрініс берген. Киттің де ерекше су шашу әдісі болған:

Ол әдеттегідей, суды алға қарай еңкейтіп шашпай, қысқа, құрысумен бірге, есілген дыбыс шығарып үрлемей, мұрынынан жоғары, тік, кеңейтілген көлемде су шашып, белгілі бір және біршама алыс интервалдармен шашқан. Судың шығарылуы мықты бу машинасының қауіпсіздік клапанынан шығатын будың күркірегеніне ұқсас, үздіксіз шу шығарған. Рейнольдс жазғандай, Мока Дик 1838 жылы, кит аулаушылардың жаңа ғана өлтірген бұзауына көмекке келгендей болып көрінген, содан кейін өлтірілді. Оның денесі 70 фут (шамамен 21 метр) ұзындығында болды және 100 баррель мұнай, сонымен қатар эсперт – парфюмерия жасауға қолданылатын, кейде алтыннан да қымбат зат берді. Оның денесінде жиырма арқан болған. Он жылдан кейін "The Knickerbocker" журналы Мұзды мұхитта Мока Дикті тағы да көргенін хабарлап, "Мока Дик тірі!" деген тұжырым жасады.

Мұра

Мока Дик, әрине, теңіздегі жалғыз ақ кит емес еді. Швециялық кит аулаушы 1859 жылы Бразилия жағалауында өте ескі ақ кит аулағанын мәлімдеді. Амос Смолли ақ китті арпунмен ұстап, өз тәжірибесін "Reader's Digest" журналына айтып берді. Ол капитан Маккензидің кит тістерінің тозуына қарап, оның "кем дегенде жүз, мүмкін екі жүз жылға жуық" екенін болжағанын еске алады. Смолли 1956 жылы Джон Хьюстонның "Моби Дик" фильмінің премьерасында қонақ болды, онда ол "Моби Дикті өлтірген адам" деп таныстырылды. 1952 жылы "Time" журналы Перу жағалауында ақ китті арпунмен ұстағаны туралы хабарлаған болатын. 1991 жылдан бері Австралия жанында Мигалу деп аталған ақ дөңгелек кит байқалды. 2012 жылы Норвегия жағалауында "Уиллоу – Ақ кит" деп аталған ақ дөңгелек кит түсірілді. 2006 және 2015 жылдары Жерорта теңізінде Сардиния жанында ақ сперма киттердің байқалғаны тіркелді.