Кіріспе

Құс түрі – Шарптың ұзын тырнағы (Macronyx sharpei) – ұзын тырнақтар (Motacillidae) туысына жататын, сонымен қатар торғайлар мен құйрыққұйрықтарды да қамтитын, өтетін құс. Ол Кенияға ғана тән. Ұзындығы 16–17 см, үстіңгі жағы қызғылт сары және қызыл түсті жолақтармен күшті өрнектелген, астыңғы жағы сары, ал ұшып келе жатқанда сыртқы құйрық қауырсындары ақ болады. Бұл құстың саны қауіпті жағдайда, шамамен 20 000-нан кем деп есептеледі. Оның далалық мекені егістік алқаптармен және ағаш отырғызылған жерлермен алмастырылуда. Бұл құстың жалпы және латынша атауы британдық зоолог Ричард Боудлер Шарптың құрметіне берілген.

Таксономия

Шарптың ұзын тырнағын ағылшын орнитологы Фредерик Джон Джексон 1904 жылы Кенияның Мау платосы аймағынан жиналған үлгілер негізінде сипаттады. Ол Macronyx sharpei есімді екі атауын берді. Ортақ атауы да, түрлік епітеті де ағылшын орнитологы және мұражай кураторы Ричард Боудлер Шарптың құрметіне аталған. Шарптың ұзын тырнағы – мотациллидтер тұқымдасына жатады, оған пипиттер мен вагтаилдер де кіреді. Кейбір орнитологтар сары кеуделі пипитті жеке Hemimacronyx тұқымдасына жатқызады. Бұл екі түр тығыз байланысты және бір супертүрді құрайды. Бұл тұқым, Tmetothylacus тұқымдасындағы алтын пипит және ұзын тырнақтармен бірге, Anthus тұқымдасындағы нағыз пипиттер мен вагтаилдерден бөлек, Африкаға тән клад құрайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Шарптың ұзын тырнағы Кенияның батыс және орталық таулы аймақтарында таралған. Оның таралу аймағы шектеулі, Кения тауының солтүстік беткейлерінде, Абердар тауларының оңтүстік беткейлерінде, Рифт аңғары төңірегіндегі Гишу, Мау және Кинангоп үстірттерінде, сондай-ақ Эльгон тауының Кения беткейлерінде (болжам бойынша, Уганда беткейлерінде де) кездеседі. Бұл түрдің табиғи мекені – ашық, ағашсыз, қысқа және көбінесе тораңғы шөптер өсетін дала. Ол теңіз деңгейінен жоғары биіктікте таралған, бірақ көбінесе төменгі биіктіктерде кездеседі. Шарптың ұзын тырнағы сары тамақты ұзын тырнақтан жоғарырақ биіктікте кездеседі, екі түрдің таралған аймақтары арасында көп ортақ емес. Әдетте көшпейді, бірақ оның мекені құрғап қалғанда қысқа қашықтыққа жылжуы мүмкін.

Тамақ және тамақтандыру

Шарптың ұзын тырнағы жәндіктермен, әсіресе шегірткелер мен қоңыздармен қоректенеді. Сондай-ақ, басқа да омыртқасыздарды жейді. Оның таралған жерлерінде, ерекше шөптесін жайылымдарда жем алу қарқыны жоғары. Бұл түр көбінесе жалғыз немесе жұп болып, кейде шағын отбасылық топтарда азықтанады.

Өсіру

Шарптың ұзын тырнағы - аумағын қорғайтын, моногамды және жалғыз өршіл құс. Оның көбелек шағы жаңбыр маусымында немесе одан кейін, наурыздан маусымға дейін, қыркүйектен қазанға дейін және желтоқсанда болады. Көбелек шағында құс жоғары көтеріліп, ән шырқайды, төмен түскенде әні жылдамдайды. Ұясы - құрғақ шөптен мұқият тоқу арқылы жасалған, тамырлармен қапталған, шөп түбінде немесе бұтаның, өсімдіктің астында, жерге жақын орналасқан тостаған тәрізді болады. Екі-үш жұмыртқа туады.