Кіріспе
Chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 470613300
| ImageFile = Трибутил фосфаты құрылымдық формула V1.svg
| ImageFileL2 = Трибутил фосфаты 3D vdW.png
| ImageNameL2 = Трибутил фосфатының кеңейтілген (Spacefill) моделі
| ImageFileR2 = Трибутил фосфатының 3D шарлы (AHRLS 2012) моделі.png
| ImageNameR2 = Трибутил фосфатының шарлы-таяқшалы моделі
| PIN = Трибутил фосфаты
| OtherNames =
| Section1 =
| Section2 =
| Section3 = Chembox Қауіптері
| ExternalSDS = Сыртқы қауіпсіздік деректер кестесі (MSDS)
| NFPA H = 2
| NFPA R = 1
| NFPA F = 1
| NFPA S =
| HPhrases =
| PPhrases =
| GHS ref =
| FlashPtC = 146.1
| AutoignitionPtC =
| PEL = 5 мг/м³ (TWA)
| IDLH = 30 ppm
| LD50 = 1189 мг/кг (тышқан, ауызбен) 3000 мг/кг (егеуқұйрық, ауызбен)
POCl₃ + 3 C₄H₉OH → PO(OC₄H₉)₃ + 3 HCl
Дүниежүзіндегі өндіріс көлемі 3000–5000 тоннаға бағаланады. Ол кейбір металдармен тұрақты гидрофобтық кешендер құрайды; бұл кешендер органикалық еріткіштерде, сондай-ақ суперкритикалық CO₂-де жақсы ериді. TBP өнеркәсіпте ұшақтардың гидравликалық сұйықтығының, тежегіш сұйықтығының құрамында және сирек кездесетін металдарды кендерінен алу және тазарту үшін еріткіш ретінде кеңінен қолданылады. TBP бояулар, синтетикалық шайырлар, желімдер (әсіресе фанера үшін), гербицидтер және фунгицидтер концентраттарында да еріткіш ретінде қолданылады. Оның иісі болмағандықтан, ол жуғыш заттардағы көбіктікке қарсы агент, сондай-ақ түрлі эмульсияларда, бояуларда және желімдерде қолданылады. Этиленгликоль боракс антифриз ерітінділерінде де көбікті жоюшы ретінде қолданылады. Майға негізделген майлау материалдарына TBP қосылғанда май қабығының беріктігі артады. Ол сұйықтықтарды месерлеуде де қолданылады, онда олардың ылғалдану қасиеттерін жақсартады. Оны жылу алмасу ортасы ретінде де пайдалануға болады. TBP гербицидтер, сумен сұйылтылған бояулар және бояу негіздері сияқты кейбір тұтыну тауарларында қолданылады.
| Verifiedfields = changed
| verifiedrevid = 470613300
| ImageFile = Tributyl phosphate Structural Formula V1. svg
| ImageFileL2 = Tributyl phosphate 3D vdW. png
| ImageNameL2 = Spacefill model of Tributyl phosphate
| ImageFileR2 = Tributyl phosphate 3D balls by AHRLS 2012. png
| ImageNameR2 = Ball and stick model of Tributyl phosphate
| PIN = Tributyl phosphate
| OtherNames =
| Section1 =
| Section2 =
| Section3 = Chembox Hazards
| ExternalSDS = External MSDS
| NFPA H = 2
| NFPA R = 1
| NFPA F = 1
| NFPA S =
| HPhrases =
| PPhrases =
| GHS ref =
| FlashPtC = 146.1
| AutoignitionPtC =
| PEL = TWA 5 mg/m3
| IDLH = 30 ppm
| LD50 = 1189 mg/kg (mouse, oral)3000 mg/kg (rat, oral)
POCl3 + 3 C4H9OH → PO(OC4H9)3 + 3 HCl
Production is estimated at 3,000–5,000 tonnes worldwide. It forms stable hydrophobic complexes with some metals; these complexes are soluble in organic solvents as well as supercritical CO2. The major uses of TBP in industry are as a component of aircraft hydraulic fluid, brake fluid, and as a solvent for extraction and purification of rare earth metals from their ores. TBP finds its use as a solvent in inks, synthetic resins, gums, adhesives (namely for veneer plywood), and herbicide and fungicide concentrates. As it has no odour, it is used as an anti foaming agent in detergent solutions, and in various emulsions, paints, and adhesives. It is also found as a de foamer in ethylene glycol borax antifreeze solutions. In oil based lubricants addition of TBP increases the oil film strength. It is used also in mercerizing liquids, where it improves their wetting properties. It can be used as a heat exchange medium. TBP is used in some consumer products such as herbicides and water thinned paints and tinting bases.
Ядролық химия
Трибутилфосфат ди(2-этилгексил)фосфор қышқылымен бірге уранды еріткішпен бөліп алу үшін, табиғи кендерді тазарту процесінің бір бөлігі ретінде қолданылады. Ол сондай-ақ PUREX процесінің құрамында ядролық отынды қайта өңдеуде пайдаланылады. Уран, плутоний және торийді азот қышқылында ерітілген пайдаланылған уран ядролық отын шыбықтарынан сұйық-сұйық экстракциялау (еріткішпен бөліп алу) үшін керосин немесе додекандағы трибутилфосфаттың 15–40% (әдетте 30% шамасында) ерітіндісі қолданылады.
Қауіптер
ТБП керосинінің шоғырланған азот қышқылымен жанасуы қауіпті және жарылғыш қызыл майдың түзілуіне әкеледі.