Кіріспе

Жылышқандар түрі
| сурет = Red Slug in Marburg Hessen Germany. jpg
| күйі = LC
| күйі жүйесі = IUCN3.1
| күйі дереккөзі =
| таксон = Arion rufus
| авторы = (Linnaeus, 1758) шоколадты арион және еуропалық қызыл шаян – Arionidae тұқымдасына жататын, дөңгелек денелі жылышқандар түрі.

Сипаттама

Arion туысына жататын шұңғылдардың пневмостомасы (тыныс тесігі) мантияның алдыңғы бөлігінде орналасқан және кеудесіз, дөңгелек артқы жағы болады. Arion rufus – туыстың ең ірі түрлерінің бірі, толық созылғанда 150 мм-ге дейін жетеді. Ересекте оған көптеген кішірек түрлеріне тән бүйірлік жолақтар жоқ, бірақ кейбір түрлерінде бүйірлері артқы жағынан ақшыл келеді. Денесінің түсі көбінесе қызыл, кейде өте жарқын, бірақ қызғылт, сары, қоңыр және сұр түсті түрлері де кездеседі, ал кейбір жекелемелер қара болуы мүмкін. Аяқ шеттері тік жолақты және көбінесе артқы жағынан өзгеше түсті болады. Басы мен сезімтал мүшелері әдетте дененің қалған бөлігінен қараңғырақ болады. Сыр жабысқақ, түссіз немесе апельсин түсті. Сыртқы пішіні бойынша бұл түрді бірнеше басқа түрлерден, соның ішінде A. ater және A. vulgaris түрлерінен анық ажырату қиын, және оны A. flagellus сияқты жақын туыс емес түрлерден, әсіресе Пиреней түбегінде, мұнда одан да көп ұқсас түрлер бар, ажырату өте қиын. Оның сипаттамасы негізінен Еуропаның әр айманынан алынған бұрынғы жарияланған сипаттамаларға сілтемелерден тұрады. Жақында А. rufus-тың лектотипі Линней тікелей айтпаған үлгілердің арасынан таңдалды. Бұл Мартин Листер Англияның Батыс Йоркширдегі Альмондбериден сипаттаған үлгілердің арасында сақталмаған нұсқасы. Arion rufus сыртқы пішіні бойынша Arion ater-ден ажыратуға болмайды. Таксондардың жыныс мүшелерінде анатомиялық айырмашылықтар бар, бірақ олар будандасады, сондықтан оларды, әсіресе британ авторлары, бір түр деп есептейді. Континенттік түрін «rufus» есімінен өзгеше атаумен сипаттаған алғашқы адам болғандықтан, оның аты Arion ruber, Arion rufus ruber немесе Arion ater ruber болуы керек. Скандинавия және Солтүстік Ұлыбританияда оның жақын туысы A. ater түрі кездеседі, бірақ А. rufus соңғы 200 жылда Скандинавияның кейбір аймақтарына еніп кірді. Сонымен қатар, ол Еуропаның шығысына қарай таралу аймағын кеңейтіп, тіпті Шығыс Германияда бұрыннан таныс болуы мүмкін. Arion rufus Солтүстік Америкада да енгізілген түр ретінде белгілі. Қызыл түсті, бірақ, мүмкін, A. ater s. s. -ге жақын түр жақында Түркияда, Босфордың екі жағында табылды.

Тіршілік ету ортасы

Бұл өсімдік бау-бақшалар мен саябақтарда, сондай-ақ шаруашылық қызметінен бұзылған жерлерде, бірақ сонымен қатар орман, шалғын, су көздерінің жағасы, теңіз жағалауы және сортаңды дала сияқты әртүрлі табиғи орталарда кездеседі.

Мінез-құлық

Тыныш күйде А. rufus жарты шар пішінге жиырылады. Қозғалғанда, ол кейде бірнеше минут бойы шайқалады. Бұл бірнеше рет қайталануы мүмкін және кейде сәтті болмайды. Содан кейін жыныс атриялары сыртқа ашылып, денелер арасында ірі, ақ, шар тәрізді масса құру үшін жылдам (1-2 минут) ісінеді. Ұлулар осы күйде 90 минут немесе одан да ұзақ уақыт бойы қалады, осы уақыт ішінде сперматофор жасалып, спермамен толтырылады, және оның бір бөлігі серігіне беріледі, бұл атриялармен жасырылады. Ақырында, бір серіктес белсенділікке көше бастайды, нәтижесінде конфигурация бұрылады, атриялар жиырылады, және жыныс мүшелері ажырасады. Сперматофорлар алушының сперматозоид қабына бекітіліп, донордың эпифалосынан тартылып шығарылады. Жыныс мүшелері толық кері тартылғанда сперматофорлар ішке тартылады.