Кіріспе

Америкалық экспортталған әскери жүк көлігі

Studebaker US6 (G630) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Studebaker Corporation және REO Motor Car Company компаниялары өндірген 2 1/2 тонналық 6×6 және 5 тонналық 6×4 жүк көліктерінің сериясы. Негізгі жүк көлігі кез келген ауа райында және кез келген жерде жүк тасымалдау үшін жасалған. Олардың көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың Lend-Lease бағдарламасы арқылы Кеңес Одағына экспортталды, себебі бәсекелес GMC 6×6 CCKW моделі Батыс майдан жағдайларына көбірек сай екенін көрсетті.

Жобалау және әзірлеу

1939–1940 жылдары АҚШ армиясының қару-жарақ корпусы кез келген ауа райында жолдан тыс жүре алатын тактикалық 6×6 жүк көліктерін әзірледі. Studebaker, Yellow Coach (GM компаниясы) және International Harvester компаниялары ұсынған жобалар қабылданды және 1941 жылы өндіріске түсті. Барлығы 219 882 2 1/2 тонналық 6×6 жүк көліктері және 13 түрдегі ұқсас 6×4 нұсқалары салынды. Studebaker – негізгі өндіруші, ол Индиана штатының Оңтүстік Бенд қаласындағы зауытында 197 678 данасын, ал Reo 1944 жылдан бастап Мичиган штатының Лансинг қаласындағы зауытында қосалқы келісімшарт бойынша 22 204 данасын өндірді. Reo жүк көліктері Studebaker-лермен бірдей, бірақ Reo ұзын шассиі және алдына орнатылған лебёдкасыз тек жүк тасымалдауға арналған үлгілерді ғана құрастырды, бұл US6 U9 деп аталады. Екі өндірушінің де өндірісі 1945 жылы аяқталды.

Қызмет

US6 негізінен Lend-Lease бағдарламасы аясында экспортқа арналған. КСРО ең ірі шетелдік операторға айналды. Бірінші Studebaker US6 жүк машиналары 1941 жылдың күзінде КСРО-ға жеткізілді. Қызыл Армия 1942 жылдың шілдесінен 1943 жылдың мамырына дейін 11 дана 6×6 US6 жүк көлігін сынақтан өткізді. Сынақ қорытындылары пайдалы жүктің көлемін ұлғайтуға бағытталды. 1945 жылы жүк көтеру қабілеті төмендетілді, бірақ жақсартылған жолдарда олар ең көп 6 тоннаға дейін жүк тасымалдай алды. Бұл жүк машиналары соғыс кезінде Кеңес әскерлері үшін маңызды рөл атқарды, мысалы, артиллериялық құралдарды және танкке қарсы зеңбіректерді буксирлеуге, сондай-ақ әскерлерді ұзақ қашықтыққа тасымалдауға қолданылды. Олардың беріктігімен, сенімділігімен және нашар сапалы отынмен жұмыс істеу қабілетімен танымал болды. Кеңес Қызыл Армиясы оларды "Катюша" реактивтік зеңбіректерді орнату үшін қолайлы платформа деп тапты, бірақ бұл олардың басты мақсаты емес еді. Совет әскерлері бұл жүк машиналарына "Студер" деп лақап қойды, тіпті оның маңыздылығын Иосиф Сталин да мойындады. Ол Studebaker компаниясына жеке алғыс хат жіберіп, КСРО қажеттіліктері үшін US6-ның жоғары сапасы үшін алғысын білдірді. Studebaker US6 жүк машиналары АҚШ әскері тарапынан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бирмадағы Ледо жолын және Солтүстік Америкадағы Алкан тас жолын салуға да пайдаланылды.

Қозғалтқыш пен трансмиссия

US6 Hercules JXD қозғалтқышын қолданды, L тәрізді тізбектегі 6 цилиндрлі бензиндік қозғалтқыш 2800 айналымда қуатты және 1150 айналымда моментті дамытты. 5.82:1 сығымдалу қатынасы бар консервативті және өте сенімді қозғалтқыш, ол 68 октанды бензинмен жұмыс істей алатын. Осы қозғалтқыш M3 Scout Car және кейіннен M8 Greyhound және M20 бронеавтомобильдерінде де қолданылды (соңғысы M8 Greyhound-тың атыс мұнарасы жоқ нұсқасы). Warner T 93 5 жылдамдықты қоробкасында өте төмен бірінші беріліс, тікелей төртінші және үдемелі бесінші беріліс болды. Винт (радиатордың алдында орналасқан) және/немесе дөңгелекті жүк көтергіштерді іске қосу үшін қуат алатын құрылғы орнатылуы мүмкін. Timken T 79 бөлу қоробшасы жоғары және төмен диапазондарға, бейтарап положению және алдыңғы осьті қосу немесе ажырату мүмкіндігіне ие болды. Алдыңғы оське (6×4 жүк машиналарында қолданылмайды) бір шығыс білік, ал артқы оське екі шығыс білік орнатылды, әр артқы оське біреуден. Алдыңғы және артқы осьтер 6.6:1 қатынасы бар Timken бөлінетін типті болды. Алдыңғы осьте шарлы тұрақты жылдамдық буындары, ал артқы екі осьте толық жүзбелі конструкция қолданылды.

Шасси

US6 үш арқалық біліктері бар сатылы рамаға ие болды, алдыңғы жартылай эллипстік жапырақты серіппелерде, артқы тандемдік тоқсан эллипстік жапырақты серіппелермен және бекіткіш қолдармен жабдықталған. Екі дөңгелек базасы болды: қысқасы – жартылай тиеу машиналарын, самосвалдарды және қысқа жүк үлгілерін пайдалану үшін, ал ұзыны – танкерлерде, ұзын жүк үлгілерінде және U9 шасси-кабинасында қолданылды. Барлық үлгілерде 7.50 20" дөңгелектері және екі еселенген артқы дөңгелектері болды. Тек жолға арналған 6x4 модельдерінің жүк көтергіштігі 6x6 модельдерінің жолдан тыс жүк көтергіштігінен екі есе жоғары болды.

Кэб

US6 Studebaker-дің азаматтық жүк көлігінің кабинасының дизайнын мұра етті, бірақ ол әскери қолдануға бейімделді. Studebaker жүк машиналары UA-ның соғысқа жұмылдырылған басқа 2 1/2 тонналық 6×6 жүк машиналарынан ерекшеленді, себебі әр есікте желдеткіш терезелері болды. Бұл желдеткіш терезелер есік қуысына түсетін негізгі терезеден бөлек болды және кабинаны желдетуге көмектесу үшін сыртқа ашылатын болды. Studebaker сонымен қатар GMC CCKW (кейінгі үлгілерде) қолданылған ашық типті әскери жүк көлігінің кабинасын жасады, бірақ олардың басты тапсырыс берушісі, КСРО, әдетте суық болатын климаты үшін жабық кабинаны артық көрді. Studebaker-дің ашық типті жүк көлігінің кабинасы американдық стандартқа айналғанмен, бұрынғы үлгіден бар болғаны 10 000 дана шығарылғаннан кейін жабық типті кабинасы бар US6-ның өндірісі қайта басталды.

Модельдер

U1 және U2 жүк көліктерінің (алдыңғы жағында орнатылған лебёдкасы бар) дөңгелек аралығы қысқа болды және қосалқы дөңгелек кабинаның артына орнатылды, осылайша жүк платформасының ұзындығы 2,74 метрді құрады. Бұл «жетекші көлік» стиліндегі кузовтар сәтті болмады, себебі US6 көбінесе жүк тасымалдауға арналған еді. U3/U4 және 6×4 U7/U8 жүк көліктерінің дөңгелек аралығы ұзартылған, бұл қосалқы дөңгелекті 3,66 метрлік жүк платформасының астына орнатуға мүмкіндік берді. 3,66 метрлік жүк платформасы бар 197 000 жүк көлігі салынды. U5 жанармай танкысінің дөңгелек аралығы ұзын, ал екі бөліктен тұратын танк жүк платформасына орнатылған. Жанармай танкылері лебёдкамен жабдықталмаған. 6×4 U6 жартылай тіркемесі US6 жүк көлігі сериясындағы жалғыз жартылай тіркеме нұсқасы болды. Жартылай тіркемелердің жолдан тыс өту қабілеті шектеулі болғандықтан, U6 жақсартылған жолдарда 5 тонналық жүк көтеруге бағаланды. Осы себепті оларда алдыңғы жағында лебёдка болған жоқ. U9 жүк көлігінің дөңгелек аралығы ұзын және алдыңғы жағында орнатылған лебёдкасы болмады. Советтік «Катюша» көп ракеталық атқыш жүйесі олардың жүк платформаларына орнатылуы мүмкін еді. U10/U11 (соңғы тип) және U12/U13 (жанама тип) самосвалдарының дөңгелек аралығы қысқа болды. Екі типте де самосвал кузовы жүк машинасының артқы жағындағы қосалқы рамаға орнатылған, ал соңғы типтегі самосвалдың гидравликалық цилиндрі рычагтар арқылы шассиге бекітілген, ал жанама типтегі самосвалдың гидравликалық цилиндрі тікелей жүк машинасының кузовына орнатылған.

Өлшемі

Үлгі Дөңгелектер аралығы Ұзындығы Ені Биіктігі Бос салмағы U1 Жүк (U2 с винчем) Қысқа 6.10 м 2.13 м 2.44 м U3 Жүк (ұзын) (U4 с винчем) Ұзын 8.23 м 2.13 м 2.44 м U5 Танкер Ұзын 6.10 м 2.13 м 2.13 м U6 Трактор Қысқа (6×4) 5.18 м 2.13 м 2.13 м U7 Жүк (ұзын) (U8 с винчем) Ұзын (6×4) 8.23 м 2.13 м 2.44 м U9 Кабина/шасси Ұзын 2.13 м 2.13 м U10 Артқы құйма (U11 с винчем) Қысқа 5.49 м 2.13 м 2.13 м U12 Жандық құйма (U13 с винчем) Қысқа 5.49 м 2.13 м 2.13 м

Мұра

Кейбір Studebaker US6 жүк көліктері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағына жеткізіліп, 1945 жылдан кейін қызметтен шығарылды. Олардың кабиналары мен сыртқы бөліктері алынып, 1946 жылы жаппай өндіріске енгізілген GAZ 51 жүк көлігінің прототиптерінде қолданылды. Studebaker US6 конструкциясы соғыстан кейінгі ZIS 151 жүк көлігінің құрылысына зор әсер етті, ол кейін ZIL 157 жүк көлігіне айналды, ол 1994 жылға дейін өндірісте болды. Studebaker US6 жүк көлігі сол кездегі советтік операторлары үшін легендарлық көлікке айналды және сенімділігі мен икемділігі үшін сарбаздар оны "Жолдардың патшасы" деп атады. Ол әлі күнге дейін ресейлік көлік коллекционерлері мен клубтарында танымал. АҚШ-та бұл жүк көліктері КСРО-ға арналған "Ленд-Лизинг" бағдарламасының символы ретінде қарастырылады.