Гораций Джон Уилсон: Британияның ықпалды мемлекеттік қызметшісі
Horace Wilson (civil servant)
Гораций Джон Уилсон: британдық мемлекеттік қызметкер, Чемберлен үкіметіндегі маңызды тұлға. 2-ші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңдегі рөлі, өмірбаяны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық үкімет шенеунігі және мемлекеттік қызметкер сэр Хорас Джон Уилсон, (23 тамыз 1882 – 19 мамыр 1972) – Ұлыбритания үкіметіндегі жоғары лауазымды шенеунік. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі бағыныштылық саясаты кезеңінде премьер-министр Невилл Чемберленнің үкіметінде Ішкі мемлекеттік қызметтің басшысы ретінде маңызды рөл атқарды.
British government official and civil servant
Sir Horace John Wilson, (23 August 1882 – 19 May 1972) was a senior British government official who had a key role, as Head of the Home Civil Service, with government of Prime Minister Neville Chamberlain in the appeasement period just prior to the Second World War.
Ерте өмір және мансап
Мебель сатушысы Генри Уилсон мен Элизабет Энн Смиттің ұлы Хорас Джон Уилсон 1882 жылғы 23 тамызда Борнмут қаласында дүниеге келді. Білімі үшін ол қаладағы Курнелла мектебінде оқыды, содан кейін Лондон экономика мектебін бітірді. 1900 жылы Ұлыбритания азаматтық қызметінің ескі Екінші дивизионына қосылып, оның қабілеттері жоғары лауазымды шенеуніктердің назарына ілікті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы Уилсон Өндіріс комитеті мен Арнайы төрелік трибуналының хатшысы болып тағайындалды. Ол тақырыпты терең түсінгендігімен көзге түсті және конференцияда қол жеткізілген келісімдерге үлкен үлес қосты делінді. Канададан оралғаннан кейін ол Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің Ұлы крестінің рыцары атағын алды. Уилсонның мансабында бірнеше ресми наградалар болды. Ол 1918 жылы Британ империясы орденінің командирі, 1920 жылы Бат орденінің серігі, 1924 жылы Бат орденінің рыцары, 1933 жылы Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің Ұлы крестінің рыцары, ал 1937 жылы Бат орденінің Ұлы крестінің рыцары атанды. Ол «Британияда кардинал Вулсиден кейін ешкімде болмаған күшті беделге ие» деп сипатталды. Шындығында, Чемберленнің өмірбаяуын жазған Роберт Селф бұл екеудің «нағыз жақын достардың арасында ғана мүмкін болатын, теңдесі жоқ тығыз қарым-қатынасқа ие болғанын» атап өтті. 1938 жылдың 15 қыркүйегінде премьер-министр Чемберлен Судет аймағының даулы аумағын талқылау үшін Гитлермен келіссөздер жүргізу үшін Германияға сапарлады. Осы миссияда оны Уилсон ертіп жүрді, бұл оның алғашқы дипломатиялық миссиясы болды. Сэр Харольд Николсон бұл екеуді және олардың миссиясын «алғаш рет пабқа кірген екі дін қызметкерінің адалдығы» деп сипаттады. Уилсон 1962 жылы кешірек: «Біздің саясатымыздың мақсаты соғысты кейінге қалдыру немесе бірігіп соғысқа қатысуға дайындалу емес еді. Біздің бағыныштылық саясатымыздың мақсаты – мүлдем соғыстан аулақ болу, барлық уақытқа» деді.
Son of furniture dealer Henry Wilson and Elizabeth Ann Smith, Horace John Wilson was born in Bournemouth on 23 August 1882. For his education he attended Kurnella School in the town before graduating to the London School of Economics. Joining the old Second Division of the British Civil Service in 1900, his abilities came to the notice of senior officials. During the First World War, in 1915, Wilson was made secretary to the Committee on Production and the Special Arbitration Tribunal. There he impressed with his grasp of the subject and was said to have been largely responsible for the agreements reached at the conference. He returned from Canada to an appointment as a Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George. Wilson's career saw several official awards. He was made a Commander of the Order of the British Empire in 1918, Companion of the Order of the Bath in 1920, Knight Commander of the Order of the Bath in 1924, Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George in 1933, and finally Knight Grand Cross of the Order of the Bath in 1937. He was described as “having a more powerful position in Britain than anybody since Cardinal Wolsey”. Indeed, Chamberlain's biographer Robert Self noted that the men "enjoyed the sort of unparalleled intimacy only possible among truly kindred spirits." On 15 September 1938, Prime Minister Chamberlain left for Germany to negotiate with Hitler regarding the disputed territory of the Sudetenland. He was accompanied on this mission by Wilson in what was his first diplomatic mission. Sir Harold Nicolson described the pair and their mission as "the bright faithfulness of two curates entering a pub for the first time". Wilson later stated in 1962 that, "Our policy was never designed just to postpone war, or enable us to enter war more united. The aim of our appeasement was to avoid war altogether, for all time."
Кейінгі мансабы мен зейнеткерлік демалысы
Соғыс басталғаннан кейін Джон Колвилл 1939 жылдың қазан айында Даунинг-стрит штабына Чемберленнің жеке хатшысы болып қосылды. Колвиллдің айтуынша, Чемберлен Уилсонның кеңесінсіз ешқандай шешім қабылдамайтын. Ол «Чемберлен өзін премьер-министрдей қате жасамайтын адам деп санады» деді. Еңбек партиясының лидері Клемент Эттли Чемберленнің премьерлік кезінде Уилсонның «барлық іске қатысы бар, бәрін басқарды» деді. Алайда Чемберленнің әпкесі Хилда ағасының Уилсонды тек хабаршы ретінде пайдаланғанын және оның өз пікірі болғанын байқады. Уилсон өзі билікке ие екенін жоққа шығарды және өзін премьер-министрдің идеяларына «құрбандыққа шалынатын тақта» сезінді.) Егер Черчилль оны Даунинг-стритте қайта көрсе. Кейбір дереккөздерде бұл оқиға 10 мамыр 1940 жылы, ал басқалары 11 мамыр күні болды делінеді. Сондай-ақ, бұл пікірді Черчилльдің ұлы Рэндольф пен Брендан Браккен айтты ма, әлде Черчилльдің өзі айтты ма дегенде де келіспеушіліктер бар. Уилсон 1942 жылдың тамызына дейін Қазынашылықтың тұрақты хатшысы қызметін атқарды, содан кейін 60 жасқа толғандықтан зейнетке шықты, ол мемлекеттік қызметкерлер үшін зейнеткерлік жасы еді. 1944 жылдың қаңтарында Уилсон Денсаулық сақтау министрі тағайындауымен жергілікті билік органдарының әкімшілік, кәсіби, техникалық және кеңсе қызметкерлерінің ұлттық бірлескен кеңесінің төрағасы болды. Кеңес жергілікті биліктегілердің жалақысы мен еңбек жағдайларымен, сондай-ақ жұмысқа қабылдау және оқытуды бақылау мәселелерімен айналысты. Уилсон 1957 жылы Суэц каналы дағдарысы туралы келіспеушіліктердің салдарынан Борнмут Шығысы және Крайстчерч сайлау округіндегі жергілікті партиялық ұйым оны кандидаттықтан шығаруды көтерген кезде, Найджел Николсонды қолдаған жиынға сөз сөйледі. Уилсон жиында «ол барлық бағыныштылық пен диктаторлыққа қарсы, ой және сөз бостандығын жақтады, тіпті бұл бас кеңседегі немесе жергілікті биліктегі кейбір адамдарды ренжітетін тәуелсіздік болса да» деді. Британ журналисі Леонард Мосли 1969 жылы жарық көрген «Қаржыланған уақыт» кітабы үшін Уилсонмен және тағы көптеген адамдармен сұхбаттасты. Уилсон нацистік Германиямен қарым-қатынаста өзін жеткіліксіз сезінгенін мойындады, ал Мосли Уилсонның рөлін сынады. Сондай-ақ, Гитлермен келіссөздер кезінде Германия еврейлерінің тағдырына немқұрайлы қарағаны туралы хабарлар тарады. 1968 жылы, соғыс аяқталғанына 23 жыл өткен соң, тағы бір журналист Колин Кросспен сөйлескенде Уилсон Гитлердің еврейлерге деген сезімін түсінгенін айтты. «Сендерге ұнаған еврейлер кездесті ме?» деп сұрады ол Кросстың алдында. Уилсон 1972 жылдың 19 мамырында Борнмут қаласында қайтыс болды. Бұл фильм техникалық тұрғыдан «фантастика», бірақ ол тарихи фактілерге жақын және кәсіби тарихшы және өмірбаяншы Мартин Гилберттің қатысуымен жасалды. Фильмде Уилсонның 1930 жылдары соғысқа дейін үлкен (және зиянды) ықпалы көрсетілген. Фильмнің маңызды эпизодында Невилл Чемберлен (Эрик Портер ойнады) пен Уилсонның Уилсонның кеңсесінде түн ортасындағы кездесуі, онда Уилсон үкіметтегі рөлін кеңейту және Чемберленнің оң қолы болу туралы әңгімелеседі. Уилсон көп нәрсе сұрамайды, бірақ Чемберленді өзі қалаған нәрсеге қарай ақылмен жетелейді. Уилсон Роберт Харристің «Мюнхен» романында да көрінеді. Бұл кітаптағы оқиғалар 1938 жылғы Мюнхен конференциясының тарихи оқиғаларына негізделген. 2021 жылғы «Мюнхен – соғыс шетінде» фильмінде, Харристің кітабы бойынша түсірілген, Уилсонның рөлін Алекс Дженнингс ойнады.
Just after the outbreak of war, John Colville joined the Downing Street staff as Chamberlain's Private Secretary in October 1939. Colville noted that Chamberlain seldom took action without Wilson's advice. Colville also felt that "he came to believe himself as infallible as the prime minister thought him to be". Labour Party leader Clement Attlee also commented that during Chamberlain's premiership Wilson "had a hand in everything, ran everything". However, Chamberlain's sister Hilda observed that her brother used Wilson purely as a messenger and knew his own mind. Wilson himself refuted the idea that he exercised power and felt himself to be merely a "chopping block" for the Prime Minister's ideas.) should Churchill see him at Downing Street again. Some sources have this occurring on the day of the accession, 10 May 1940, while others give 11 May. There is also some disagreement as to whether it was Churchill's son Randolph and Brendan Bracken who made the remark or a quip by Churchill himself. Wilson reverted to his role as Permanent Secretary to the Treasury until August 1942 when he retired, having reached the age of 60, then the pensionable age for the Civil Service. In January 1944 Wilson was appointed by the Minister of Health to act as Chairman of the National Joint Council for Local Authorities' Administrative, Professional, Technical and Clerical Services. The council was engaged in matters of pay and conditions of those in local government as well as supervision of recruitment and training provision. Wilson spoke at a 1957 meeting in support of Nigel Nicolson MP, for the constituency of Bournemouth East and Christchurch, when the local constituency part moved to deselect him over disagreements about the Suez Crisis. Wilson told the meeting that "he was against all subservience and dictators, and all for freedom in thought and speech – even if it meant an independence which might annoy some of those in power at headquarters or locally". British journalist Leonard Mosley interviewed Wilson among numerous others for the 1969 book On Borrowed Time, about the months leading up to the outbreak of World War II. Wilson acknowledged having felt out of his depth in dealing with Nazi Germany, while Mosley remained critical of Wilson's role. It has also been reported that he showed little interest in the fate of Germany's Jews during the negotiations with Hitler. Speaking to another journalist, Colin Cross, in 1968, 23 years after end of the war, Wilson is quoted as saying that he understood Hitler's feelings about the Jews. "Have you ever met a Jew you liked?" he asked Cross. Wilson died in Bournemouth on 19 May 1972. This film is technically "fiction" though it adheres closely to historical facts and was made with input from professional historian and biographer Martin Gilbert. The film shows Wilson holding enormous (and malign) influence in the ramp up to war in the 1930s. A pivotal sequence of the film shows Neville Chamberlain (played by Eric Porter) and Wilson having a late night meeting, in Wilson's office, about Wilson expanding his role in the government and becoming Chamberlain's right hand man. Wilson does not explicitly ask for much but cannily steers Chamberlain toward what he wants. Wilson also features in Munich by Robert Harris. The book is a fiction story but set against the real Munich Conference in 1938. In the 2021 movie Munich The Edge of War based on the book by Harris, Wilson is portrayed by Alex Jennings.