Кіріспе

Маркиан Михайлович Попов (1902–1969) – совет генерал-лейтенанты, армия генералы (1943 жылдың 26 тамызы), Кеңес Одағының Батыры (1965).

Ерте өмір

Маркиан Попов 1902 жылы Дон қазақтары облысындағы (қазіргі Волгоград облысы) Усть-Медведиская поселкесінде орыс отбасында дүниеге келген. Оның әкесі мемлекеттік қызметкер болған. Попов 1920 жылы Қызыл Армияға, ал 1921 жылы Большевиктер партиясына қосылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Неміс-совет соғысы кезінде әр түрлі уақытта бірнеше әскер және бірнеше майданға басшылық етті. Оның мансабы тұрақсыз болды. 1941 жылдың маусым айында ол Ленинград әскери округінің, содан кейін Солтүстік майданның (24 маусым – 5 қыркүйек) қолбасшысы болды. Немістер өте жылдам ілгеріледі, бірақ Ленинградтың алдында тоқтатылды. 26 тамызда армия тобы Ленинград майданы деп қайта аталды. Содан кейін ол Жуковтың Мәскеу түбіндегі қарсы шабуылына қатысты. Жуков, бұл Мәскеу секторында бірнеше майданды үйлестірген, аймақтағы қабілетті командирлерді жинауға тырысты. Мысалы, 16-шы армияны (Батыс майданы) генерал Рокоссовский басқарды, 4-ші шок армиясының қолбасшысы генерал Еременко, ал 5-ші армия генерал Говоровтың басқаруында болды. 18 желтоқсанда Попов 61-ші армияның (Брянск майданы) қолбасшысы болып тағайындалды және қарсы шабуыл кезінде жақсы көзге түсті. Ол бұл лауазымда 1942 жылдың 28 маусымына дейін қызмет етті. Содан кейін ол Сталинград аймағына жіберілді. Сталинград майданы қолбасшысының орынбасары (Еременконың басшылығымен, 13 қазан – 20 қараша), содан кейін 5-ші шок армиясының қолбасшысы (8 желтоқсан – 28 желтоқсан) болды. 26 желтоқсанда бұл армия Ватутиннің Оңтүстік-Батыс майданына ауыстырылды. 1943 жылы ол бастапқыда ірі механикаландырылған топқа басшылық етті, бірақ ақпан айында оның бөлімшесі ауыр жеңіліске ұшырады. Содан кейін ол Брянск майданының қолбасшысы болып тағайындалды (5 маусым – 10 қазан 1943), оның құрамында Курск шайқасына қатысты. Шайқас барысында Брянск майданы неміс әскерлерін кері тартуда үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, тамыз айында Орел және Брянск қалаларын басып алды. Ол армия генералы атағына ие болды (26 тамыз 1943). Курск шайқасынан кейін ол солтүстікке, 2-ші Балтық майданына (20 қазан 1943 – 23 сәуір 1944) жіберілді. Балтық аймағындағы сәтсіз операцияларының салдарынан генерал-полковник шенінен төмендетілді (20 сәуір 1944), бірақ нақты себебі майдан комиссары болған Николай Булганинге сын айтқандығы болуы мүмкін. Соғыстың соңына дейін Ленинград майданы штабының бастығы болып қызмет етті.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін ол 1946 жылға дейін Львов әскери округіндегі кеңес әскерлеріне, ал 1954 жылға дейін Таурида әскери округіндегі кеңес әскерлеріне басшылық етті. Сталиннің қайтысынан кейін 1953 жылғы 3 тамызда ол армия генералы атағын қайта алды. 1956–1962 жылдары Кеңес құрлық әскерлерінің Бас штабының бастығы болды. 1965 жылғы 7 мамырда Екінші дүниежүзілік соғыздағы қызметтері үшін Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды. 1969 жылғы 22 сәуірде үйінде болған жантүршігерлік өрттен көз жұмды және Мәскеудегі Новодевичье бейіштесіне жерленді. Оған ешқашан Кеңес Одағының маршалы атағы берілмеді, бірақ авиация маршалы Голованов және маршал Василевский оны өте талантты деп есептеді.