Кіріспе

Кубалық әскери жетекші және диссидент белсенді Хубер Матос Бенитес (26 қараша 1918 – 27 ақпан 2014) – кубалық әскери жетекші, саяси диссидент, белсенді және жазушы. Ол 1952 жылдан бастап Фульхенсио Батистаның диктатурасына қарсы шығып, Фидель Кастро, Рауль Кастро, Че Гевара, Камило Сиенфуэгос және 26 шілде қозғалысының басқа мүшелерімен бірге оны құлату үшін күресті. Фидель Кастроны билікке әкелген Куба революциясы жемісті болғаннан кейін, ол режимнің марксистік принциптерге бет бұруын және Халықтық Социалистік партиясымен (PSP) байланысын сынады. Революциялық үкімет оны мемлекетке опасыздық жасады және бүлік қоздырды деп айыптап, 1979 жылы босатылғанға дейін 20 жыл түрмеде (1959–1979) отырды. Кейін ол Майами, Флорида және Коста-Рика арасында уақытын бөліп, Куба үкіметінің саясатына қарсы наразылық білдіруді жалғастырды.

Ерте өмір

Матос Яра қаласында, Ориенте провинциясында (қазіргі Гранма провинциясы) дүниеге келген. Ол Мансанильода мектеп мұғалімі болған, сонымен қатар шағын күріш шаруашылығына ие болған. 1944 жылы Гавана университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Ол Куба ұлттық партиясы Partido Ortodoxo-ға қосылды.

Революциялық іс-әрекет

1952 жылы 10 наурызда Батистаның төңкерілісінен кейін Матос қарсылық қозғалысына қатысты. Ол бірнеше жыл Коста-Рикаға көшіп, Сьерра-Маэстра тауларында орналасқан M 26 7 революционерлерімен байланыста болды және оларға логистикалық және ұйымдастырушылық тұрғыдан көмектесті. Кубалық көтерілісшілердің мақсаттарын қолдаған Коста-Рика президенті Хосе Фигереспен байланыс орнатты, ол Матосқа қару-жарақ пен жабдық алуға көмектесті. 1958 жылдың 31 наурызында Матос Кастроның көтерілісшілеріне 5 тонналық оқ-дәрі және қару-жарақтан тұратын әуе жүгін жеткізді. 1958 жылдың 8 тамызында Кастро Матосқа жауынгерлік командир шені берді және оны көтерілісші армияның тоғызыншы колоннасы – Антонио Гитерас тобының басшысы етіп тағайындады. Матос өзінің колоннасын Сантьяго-де-Кубаға жасалған соңғы шабуылда басқарды, бұл революциялық қозғалыстың әскери операцияларын аяқтады. 1959 жылдың қаңтарында Кастро және басқа революционерлермен бірге жеңіс шеруіне танк үстінде Гаванаға кірді. 1959 жылдың 11 қаңтарында Матос Камагуэй провинциясының армия командирі болып тағайындалды.

Кастромен бөлініп кету

1959 жылдың шілдесінде Матос Камагуэйде ашық түрде антикоммунистік сөздер айтып, революцияның бағытын сынады. Бұл оның Кубаның сол кездегі премьер-министрі Кастромен бірнеше айға созылған дауға себеп болды. Кастро президент Мануэль Уррутияны радикалды Освальдо Дортикос Торрадомен ауыстырғаннан кейін, Матос Кастроға отставка туралы хат жолдады. 26 шілдеде Кастро мен Матос Гаванадағы Хилтон қонақүйінде кездесті, онда Матостың сөзінше, Кастро оған: "Сіздің отставкаңыз қазір қабылданбайды. Бізде әлі де көп жұмыс бар. Рауль [Кастро] мен Че [Гуэвара] марксизмге қызығушылық танытып жатыр, бірақ сіз жағдайды бақылауда ұстайсыз. Отставкаға бермеңіз. Бірақ егер сіз жағдай өзгермейтініне сенер болсаңыз, отставкаға беріп жіберуге құқығыңыз бар" деді. 1959 жылдың қыркүйегінде Матос: "Үкіметте коммунистік ықпал күшейе берді. Мен мүмкіндігінше тезірек биліктен кетуім керек. Куба халқына болып жатқан жайтты жеткізуім керек" деп жазды. 19 қазанда ол Кастроға екінші отставка хатын жіберді. Екі күннен кейін Кастро Матосты тұтқындау үшін революционер Камило Сиенфуэгосты жіберді. Матос өзінің өміріне қауіп төніп тұрғанын, Кастроның Сиенфуэгостың танымалдылығына ренжідінін және Матостың жақтастары оны өлтіріп, оның орнына келуіне үмітттенгенін айтты. Сиенфуэгос тыңдады, бірақ Матосты қолбасшылықтан босатып, Матосты және оның әскери жанындағыларын тұтқындады. Содан кейін ол Гаванаға қайтып бара жатқанда жасырын түрде жоғалып кетті, оның жоғалуының себебі әлі анықталған жоқ, бірақ кейбір тарихшылар бұл жазатайым оқиға болған деп санайды.

Сотталу және бас бостандығынан айыру

Матостың тұтқындалған күні Куба эмигранты Педро Луис Диас Ланс, Кастроның бұрынғы әуе күштері штабының бастығы, Флоридадан ұшып келіп, Гаванаға барлық коммунистерді үкіметтен шығаруды талап ететін жарнама парақтарын тастады. Осыған жауап ретінде Кастро Матос пен Диазды мемлекетке опасыздық жасағаны үшін революциялық трибуналдар құруды талап еткен митинг өткізді. New York Times газетінің хабарлауынша, Кастро көпшіліктен Матосты ату керек пе деп сұрағанда, "дегенге жуық барлығы қол көтеріп, көпшілік тағы да: 'Ату отряды! Ату жасағы!' деп айғайлады". АҚШ-тың Кубадағы елшісі Филип Бонсалдың пікірінше, Кастро Диас Ланстың әрекетін, ол оны "бомбалау" деп сипаттады, бұқаралық реакция туғызу және Матостың отставкасынан туындаған мәселелерді басу үшін пайдаланды. 13 желтоқсанда Рауль Кастро Матостың "коммунизмнің көлеңкесін" көтеріп, бірлікке нұқсан келтіруге тырысқанын мәлімдеді. Келесі күні сөйлеген Фидель Кастро жеті сағаттық сөз сөйлеп, Матосты және басқаларын революцияға қарсы науқан жүргізуде және "тікелей емес" АҚШ, ірі жер иелері, Батистаның және Доминикан Республикасындағы диктатураның қолдаушыларының мүдделерін ілгерілетуде деп айыптады. Прокуратура өлім жазасын сұрады. 15 желтоқсанда сот Матосты контрреволюциялық қызмет үшін кінәлі деп танып, оны жиырма жылға бас бостандығынан айырды. Ол алғашқы алты жарым жылын Кастроның 1953 жылы түрмеге қамалған Isla de la Juventud түрмесінде, ал қалған уақытын Гавананың La Cabaña түрмесінде өткізді. Матостың айтуынша: Ол "Cómo llegó la noche" (Түн қалай келді) атты естеліктер жинағын жазды. Матос 1980 жылы қазанда Венесуэлада құрылған Майамидегі Куба Тәуелсіздігі және Демократиясы (CID) ұйымының бас хатшысы болды. 1993 жылдың қазан айында Хьюбер Матостың ұлы Хьюбер Матос-младший және тағы 11 адам Майами клиникасы, Флорида Медициналық және Диагностикалық Орталығы Inc. қатысты 3,3 миллион АҚШ доллары көлеміндегі Medicare алаяқтығы ісі бойынша айыпталды. Матос аға ұлына қарсы қойылған айыптауларды "өзімді, ұлымды және CID-ді жамандау үшін жасалған жалған" деп мәлімдеді. Матос-младший Коста-Рикада тұрды және Коста-Рика азаматы ретінде сотталу үшін АҚШ-қа берілмеді. 1995 жылы 11 айыпталушы түрлі алаяқтық қылмыстарға кінәлі деп танылды. Матос Флорида штатының Джексонвилл қаласында орналасқан "Латын Америкасында демократиялық билікті, адам құқықтарын, әлеуметтік әділдікті және білімді дамыту" мақсатын көздейтін "Демократия үшін Хьюбер Матос қоры" ұйымын құрды. Ұйымның күш-жігері мен ресурстарының басым бөлігі "Кубада демократияны ілгерілетуге" жұмсалады. Матос Флорида штатының Майами қаласында 95 жасында қайтыс болды.