Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
SS офицері және психиатр (1902–1964)
SS officer and psychiatrist (1902–1964)
Вернер Хейде (сонымен қатар Фриц Заваде) (25 сәуір 1902 – 13 ақпан 1964) – неміс психиатры. Ол нацистік Германияның «Т4» эвтаназия бағдарламасын ұйымдастырушылардың бірі болды.
Werner Heyde (aka Fritz Sawade) (25 April 1902 – 13 February 1964) was a German psychiatrist. He was one of the main organizers of Nazi Germany's T 4 Euthanasia Program.
Ерте өмір
Хейд 1902 жылғы 25 мамырда Форст (Лаузиц) қаласында дүниеге келді және 1920 жылы Абитур емтиханын аяқтады. 1922-1925 жылдары ол Берлин, Фрайбург, Марбург, Росток және Вюрцбург қалаларында медицинаны оқыды. Коттбустағы Бас ауруханада және Берлин Виттенау санаторийіндегі қысқа мерзімді тағылымдамадан кейін Вюрцбургтегі Университеттік Неврологиялық Клиникада (университет психиатриялық ауруханасы) көмекші дәрігер болып жұмыс істеді. Ол 1926 жылы медициналық практика жүргізуге лицензия алды, оқу барысында барлық курстарды үздік бағамен аяқтаған.
Heyde was born in Forst (Lausitz), on May 25, in 1902, and completed his Abitur in 1920. From 1922 to 1925, he studied medicine in Berlin, Freiburg, Marburg, Rostock and Würzburg and after short placements at the General Hospital in Cottbus and the sanatorium Berlin Wittenau became assistant doctor at the Universitätsnervenklinik (university psychiatric hospital) in Würzburg. He obtained his licence to practice medicine in 1926, having completed all courses throughout his studies with top marks.
1945 жылға дейінгі мансап
1933 жылы Хейде Теодор Эйкемен танысып, НСДАП мүшесі болды. Бір жыл өткен соң Вюрцбургтегі поликлиниканың директоры болып тағайындалды. 1935 жылы СС-ке бас штурмфюрер шенімен медициналық офицер ретінде қабылданды және СС «Тотенкопфвербэнд» бөлімшесінің медициналық бөлімінің командирі болды. Ол концентрациялық лагерьлерде психиатриялық және евгеникалық тексерулер мен зерттеулер жүйесін құруға, сондай-ақ «Aktion T 4» эвтаназия бағдарламасы бойынша пациенттерді іріктеу мен ұйымдастыруға жауапты болды. Бағдарламаның құрбандары анатомиялық диссекциялар үшін, әсіресе Вюрцбург университетінде пайдаланылды. Бұдан өзге, ол Гестапоның психиатриялық консультанты ретінде де жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Вюрцбургтегі «Рассенполитишес амт» (Seelbergstraße 8, 97080 Вюрцбург) басшысы болды. Кейіннен оның «Рассенполитишес амт» көмекшісі Йоханнес Ридмиллер (Курт Ритмюллер, Ханс Ридмюллер/Ханс Ридмюллер) де онымен бірге болды. 1938 жылы ол СС Бас штабының (СС Хауптамт) медициналық бөлімінің штаб бастығы болып тағайындалды; 1939 жылы Вюрцбург университетінде психиатрия және неврология профессоры болды, ал 1940 жылдан бастап психиатриялық аурухананың директоры қызметін атқарды. 1941 жылы ол «T4» бағдарламасының басшысы ретінде Пол Ницшемен ауыстырылды, бірақ «Брак бөлімі» мүшесі ретінде қатысуын жалғастырды (Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін оның рөлі анықталған жоқ). Ол Бухенвальд, Дахау және Заксенхаузен концентрациялық лагерьлерінде жұмыс істеді. 1944 жылы ол «СС Тотенкопфринг» орденімен марапатталды және соғыс аяқталуға дейін СС штандартенфюрері (полковник) шеніне жетті.
In 1933, Heyde made the acquaintance of Theodor Eicke, and became a member of the NSDAP. One year later, he was appointed director of the polyclinic in Würzburg. In 1935, he entered the SS as medical officer with the rank of SS Hauptsturmführer, and became commander of the medical unit in the SS Totenkopfverbände. There he was responsible for establishing a system of psychiatric and eugenic examinations and research in concentration camps, and for the organisation and the patient selection process of the Aktion T 4 Euthanasia Program. Victims of the program were sent for use in anatomical dissections particularly at the University of Würzburg. Additionally, he also worked as a psychiatric consultant for the Gestapo. He also was leader of the Rassenpolitisches Amt in Würzburg, Seelbergstraße 8, 97080 Würzburg. Later he was accompanied by his Rassenpolitisches Amt assistant, Mr. Johannes Riedmiller aka Kurt Riethmüller aka Hans Riedmüller/Hans Riedmiller. In 1938, he was appointed chief of staff of the medical department in the SS Hauptamt (headquarters); in 1939, he became professor for psychiatry and neurology at the University of Würzburg, and from 1940 on he also was director of the psychiatric hospital. He was replaced as head of the T4 program by Paul Nitsche in 1941, but continued his involvement as member of the "department Brack" (after the end of World War II, it was never found out what his role there was). He worked at Buchenwald, Dachau concentration camp and Sachsenhausen concentration camps. In 1944, he was awarded the SS Totenkopfring, and before the end of the war reached the rank of SS Standartenführer (Colonel).
1945 жылдан кейінгі өмір; тұтқындалу және өзін-өзі өлтіру
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хейде тұтқындалып, түрмеге қамалды, бірақ 1947 жылы қашып кетті. Ол Фриц Саваде деген лақап атымен жасырын өмір сүріп, Фленсбургте спорт медицинасының дәрігері және психиатр болып жұмыс істеді. Көптеген достары мен таныстары оның кім екенін білгенімен, сот істерінде сарапшы куәгер ретінде де үн қатпады. Оның нағыз кім екені жеке дау барысында белгілі болды, және 1959 жылдың 11 қарашасында Хейде 13 жыл қашқындықтан кейін Франкфурт полициясына өздігінен бағынды. 1964 жылдың 13 ақпанында, сот отырысы басталуға бес күн қалғанда, Хейде Буцбах түрмесінде өз-өзіне қылмыл жасады.
After World War II, Heyde was interned and imprisoned, but escaped in 1947. He went underground using the alias Fritz Sawade and continued practicing as a sports physician and psychiatrist in Flensburg. Many friends and associates knew about his real identity, but remained silent even as he was an expert witness in court cases. His true identity was revealed in the course of a private quarrel, and on 11 November 1959 Heyde surrendered to police in Frankfurt after 13 years as a fugitive. On 13 February 1964, five days before his trial was to start, Heyde hanged himself at the prison in Butzbach.
Фильмдер
1963 (ГДР): Хейде Саваде ісі (Категория: өмірбаян/драма) (DEFA киностудиясында фильмдер үшін түсірілген, Потсдам, Бабелсберг/Шығыс Германия. Бернхард Гелбе өндірген; сценарий авторлары Вольфганг Людерер, Вальтер Юпе және Фридрих Карл Каул, режиссері – Вольфганг Людерер. Неміс теледидары мен Babelsberg арнасының архивінде сақталады. Архивтік нөмірі: IDNR 03581. Ұзақтығы: 101 минут, алғашқы көрсетілімі: 3 маусым 1963 жылы Германия Демократиялық Республикасының №1 телебағдарламасында).
1963 (GDR): The Heyde Sawade Affair (Category: biography/drama) (Produced in the DEFA studios for movies, Potsdam, Babelsberg/Eastern Germany. Produced by Bernhard Gelbe; script by Wolfgang Luderer, Walter Jupé and Friedrich Karl Kaul and directed by Wolfgang Luderer. Available via the Foundation German TV and Broadcast Arkhive Babelsberg. Arkhive No. IDNR 03581. Length: 101 minutes, First run: 3 June 1963 in the television programme No. 1 of the German Democratic Republic).
Суреттер
1965 жылы неміс суретшісі Герхард Рихтер Хейденің 1959 жылы тұтқындалған суретінен шабыттанған «Херр Хейде» атты суретін салған.
In 1965, German artist Gerhard Richter painted Herr Heyde, based on a photo of Heyde's 1959 arrest.