Кіріспе

Қайыққа ескіргішті бекітуге арналған тіреу.

Қайықтың ескіргіші (/uk/'/r//ɒ//l//ə//k/), кейде пішіні мен мөлшеріне қарай тіреу (американдық ағылшын тілінде) немесе қақпа деп аталады – бұл қайыққа ескіргішті бекітетін құрылғы. Қайық ескекпен жылтыратылғанда, ескіргіш ескек үшін тірек болып табылады. Кәдімгі қайықтарда ескіргіштер қайықтың қабырғаларына бекітіледі. Ескек спортында ескіргіштер көбінесе "тіректер" деп аталатын сыртқы тіректерге бекітіледі, олар қайықтан шығып тұрады және күшті күшейтуге мүмкіндік береді. Спорттық ескектерде ескіргіштер әдетте U пішіндес болып келеді және тік штырғынға бекітіледі, бұл ескіргішті ескек соққанда штырғынның айналасында айналуға мүмкіндік береді. Олар сонымен қатар "U" пішінінің үстінде құлыптау механизмімен ("қақпақ" деп аталады) жабдықталған, ол ескіргіштен кездейсоқ шығып кетуіне жол бермейді. Кейбір, көбінесе ескі, қатаң терминологияда ескіргіш – қайықтың жоғарғы бөлігіндегі (әдетте жуу бөлігінде) U пішіндес кесінді. Ескі мәтіндерде U пішіндес металл бұйымын "ескек тірегі" деп атауға болады, бұл қолданыс көбінесе қолданылмайды. Ескектерді айналдырудың тағы бір нүктесі – толь штырғындары, ескектің сабы олардың арасында орналасады. Егер ескектерде тоқымаға тесіктер болса, бір толь штырғындарын қолдануға болады, онда ескек толь штырғынының үстіне/айналасына орналасады.

Спорттық ескіру

Спорттық ескек құралында ескек саңылаулары бастапқыда мыстан немесе қоладан жасалған және ашық (қақпасыз) болған. Қазіргі заманғы материалдардың пайда болуымен ескек саңылаулары енді инжекциялық қалыптаудан жасалған пластиктен жасалады және ескек мойны мен саңылау арасындағы бос кеңістікті (қимылды) азайту үшін өте дәл өңделеді. Ең соңғы спорттық жарысқа арналған ескек саңылауларында серіппелі механизм қарастырылған, ол ескек мойнының штырғыға әрдайым тығыз жанасуын қамтамасыз етеді. Ескек саңылаулары – спорттық ескек құралындағы маңызды техникалық бөлік, ол ескек сағасын және осылайша ескек жапырағын суда оптималды өнімділікті қамтамасыз ету үшін дұрыс бұрышта ұстайды.

Геральдика

Норвегияның Фоснес, Радой және Тьом муниципалитеттерінің гербтерінде қайық ескекшелері бейнеленген. Финляндияның Хайлуото муниципалитетінің гербінде де қайық ескекшесі қолданылады, ол арал муниципалитетінің теңіз экономикасын символдайды; гербтің сипаттамасы – "Көк түсті фонға күміс түсті қайық ескекшесі". Ханкасалми муниципалитетінің гербінде де қайық ескекшесінің бір түрі бейнеленген, ол муниципалитет атына сілтеме жасайды (ханкайн = қайық ескекшесі, сальми = бұғаз).