Кіріспе

NOTOC

3-ші жаяу әскер дивизиясы – Екінші дүниежүзілік соғыста күрескен неміс армиясының жаяу әскер дивизиясы. Дивизия 1934 жылы Рейхсвердің 3-ші дивизиясын кеңейту арқылы «Wehrgauleitung Frankfurt» деген жасырын атаумен құрылды. Көп ұзамай «Kommandant von Frankfurt» деп қайта аталды және 1935 жылдың қазан айында Вермахт құрылғанда нағыз атын алды. 1939 жылдың наурыз айында дивизия Чехословакияға басып кіруге және оны оккупациялауға қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде дивизия 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға басып кіруге қатысты, онда ол неміс 4-ші армиясының құрамында болды. Содан кейін 1940 жылдың мамырында Францияға басып кірді. Сол жылдың қазан айында Германияға оралды және толыққанды моторизацияланған дивизия деңгейіне көтерілді. (Соғыс кезінде неміс дивизияларының көпшілігі жаяу әскерді тасымалдауға көлік құралдарына ие болмады және артиллериясын тарту үшін жылқы пайдаланды; неміс өнеркәсібі басқа да әскери қажеттіліктерді қанағаттандыруға тырысқанда жеткілікті моторлы транспорт құралдарын шығара алмады.) «3-ші мотопехоталық дивизия» деп қайта аталды және 1941 жылдың маусымында «Барбаросса» операциясына қатысып, Солтүстік армиялар тобының құрамында Ленинградқа қарай жылды. Қазан айында дивизия «Тайфун» операциясы мен Мәскеу шайқасы және қысқы қорғаныс шайқастары үшін Армиялар тобының орталығына ауыстырылды. 1942 жылдың ортасында Оңтүстік армиялар тобына жазғы шабуыл «Көк жоспар» («Fall Blau») операциясына қатысу үшін ауыстырылды және ақырында Сталинград шайқасына тартылып, 1943 жылдың ақпанында неміс 6-шы армиясымен бірге қоршауға түсіп жойылды. Наурыз айында 386-шы мотодивизияны сіңіріп алып, «3-ші танк-гренадерлік дивизия» ретінде қайта құрылды. Содан кейін 1944 жылдың жазына дейін Италия майданында соғысты, одан кейін Батыс майданына ауыстырылды, Нормандия плацдармынан одақтас әскерлердің шығуынан кейін фронтты қайта орнатуға көмектесті. Кейінірек сол жылы «Бұлж» шайқасына қатысты, содан кейін Ремагендегі қорғаныс шайқастарына қатысты. Осы шайқас кезінде дивизияның бірнеше ондаған сарбазы Шенонь қырғынында қаза тапты. Дивизия 1945 жылдың сәуір айында Еуропадағы Жеңіс күніне дейін Рур қапшығында капитуляциялады.

Соғыс қылмыстары

Дивизия 1943 жылдың қыркүйегі мен 1944 жылдың тамызы аралығында Италияда бірнеше соғыс қылмысына қатысқан. Осы кезеңде дивизия шамамен 200 итальян азаматын өлтірген деп есептеледі. Дивизия Францияға көшкеннен кейін де соғыс қылмыстарын жасауын жалғастырды, соның ішінде Кувонгесте 86 бейбіт тұрғынды қырғынға ұшыратты. Дивизияның екі мүшесі, лейтенант Вольфганг Лехнигк Эмден және сержант Курт Шустер, 1943 жылдың қазан айында Неаполь маңындағы Каяццода жиырма екі азаматты өлтірген Каяццо қырғынына қатысқандары үшін итальян соты тарапынан қамаудан өмір бойына айырылды, бірақ олар экстрадицияланбады. Лехнигк Эмденді одақтас күштері соғыс кезінде тұтқындады, ол қылмысын мойындады, бірақ кейін қателікпен босатылды. Германияның жоғарғы соты – Бундес-Герихтсхоф оны адам өлтіргені үшін кінәлі деп тапты, бірақ қылмысқа қатысты мерзімнің өтуіне байланысты босатылды. Бұл, осы қылмыстың ерекше қатыгездігіне байланысты Германия мен Италияда үлкен наразылық тудырды және әділетсіздік ретінде қарастырылды.