Кіріспе

1964 жылы Атлантика мұхитында болған 3-санатты дауыл Исбелл – 1964 жылғы маусымда АҚШ-қа әсер еткен соңғы дауыл. Маусымның он бірінші тропикалық дауылы және алтыншы дауыл Исбелл 8 қазанда Кариб теңізінің оңтүстік-батысында тарап бара жатқан суық фронттан пайда болды. Депрессия бастапқыда солтүстік-батысқа қарай жылжу кезінде ұйымдаспаған күйде қалды, бірақ 13 қазанда Исбелл тропикалық дауылға айналды. Солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Исбелл тез күшейді және сол күні дауыл статусына жетті. 13 қазанның кешкі уақытында Исбелл Кубаның Пинар-дель-Рио провинциясына соқты. Дауыл одан әрі күшейіп, келесі күні 3-санатты дауылға жетті. Исбелл солтүстік-шығысқа қарай жылжып, 14 қазанның кешкі уақытында Флорида штатының Эверглейдс аймағына соқты. Келесі күні Атлантика мұхитына жеткеннен кейін дауыл әлсіреуге басталды. Исбелл солтүстікке бұрылып, әлсіреуін жалғастырды, 16 қазанда Солтүстік Каролина штатының шығыс жағалауында орналасқанда тропикалық циклонға айналды. Дауыл Кубаның батысында қатты жел соқты. Жүздеген үйлер, сондай-ақ бірнеше темекі қоймалары қирады. Кубада кем дегенде 20 миллион долларлық зиян келтіріліп, төрт адам қаза тапты, олардың үшеуі Гуан аймағындағы үйлердің құлауынан көз жұмды. Флоридада болған бірнеше торнадолар елеулі зақымдар келтірді. Штат бойынша 1 үй толығымен қирады, 33-і ауыр зақымдалды, ал 631-і жеңіл зақымдарға ұшырады. Бұған қоса, 66 тіркеме жойылды және 88-і ауыр зақымдалды. Штатта үш адам қаза тапты, олардың біреуі жүрек талмасынан, ал екеуі Флорида-Кизде қайықтары суға батып кеткеннен кейін суға батып қайтыс болды. Дауылдың күші әлсірегендіктен, Солтүстік Каролинадағы әсері шамалы болды. Сонымен қатар, дауыл штатта кем дегенде тоғыз торнадоны тудырды, олар бірнеше елді мекендерде тіркемелерді, үйлердің шатырларын және басқа да ғимараттарды қиратты. АҚШ-тағы жалпы зиян 10 миллион долларды құрады.

Метеорологиялық тарих

Исбелл дауылы алғаш рет 1964 жылдың 7 қазанында Кариб теңізінің батысында әлсіз тропикалық бұзылыс ретінде тіркелді. Диффузиялық сулы ойыстың оңтүстігінде орналасқан жүйе әлсіз және салыстырмалы түрде ұйымдаспаған күйде қалды, өйткені ол Гондурас пен Никарагуаға жақын солтүстік-батысқа қарай жалпы бағытта жылжыды. Тропикалық циклон үшін қолайлы шығыс ағынын қамтамасыз ететін және тропикалық циклогенезге көмектесетін жоғарғы деңгейдегі антициклонның болуына қарамастан, төменгі деңгейдегі күшті ағынның жетіспеуі күшеюге кедерілді. Сонымен қатар, циклонның ішінде тропосфераның ортасындағы жылы ауа аймағы байқалды. Дереу ұйымдаспаған жүйе болғанымен, 8 қазан күні сағат 12:00 UTC-ге қарай тропикалық депрессияға айналғаны анықталды. Келесі күні депрессия Гондурас жағалауының шығысын бойлай өтті. Оперативтік жағдайда, Ауа райы бюросы депрессия бойынша ескертулерді 10 қазанда ғана бастады. 11 және 12 қазанда депрессия Кариб теңізінің солтүстік-батысында шағын циклондық айналым жасады. Айналымды аяқтағаннан кейін және солтүстік-шығыс бағытын алғаннан кейін, 13 қазанда сағат 00:00 UTC-де ол тропикалық дауылға айналып, Исбелл деп аталды. Дауылдың құрлықтан өтуі айтарлықтай әлсіреуге алып келді, бірақ Исбелл дауыл күшін сақтап қалды. 15 қазанның түстен кейін, өткен күні қалыптасқан төмен қысымдық аймақ циклонды солтүстікке бұрып, Солтүстік Каролинаға қарай бағыттап, бұл Фудзивара эффектісі деп белгілі бір құбылысқа байланысты болды. Исбелл бұл процесті 16 қазанда сағат 12:00 UTC-ге дейін аяқтады, Солтүстік Каролинаның Морехед қаласының жанында жағаға шықты. Флоридада 14 қазан күні сағат 21:00 UTC-ден 15 қазан күні сағат 02:00 UTC-ге дейін қатты жаңбыр, жел, оқшауланған ұсақ бұрқасын және мүмкін болатын оқшауланған торнадолар туралы ескертулер таратылды. Авиациялық ауа райы болжамы сондай-ақ Флориданың оңтүстік және орталық бөліктеріндегі тұрғындарды бұрқасын, дауыл, күшті жел және торнадо қаупі туралы ескертті. Су тасқыны туралы ескертулер де жарияланды, су деңгейінің тасқынынан 4 фут (1 метр) жоғары көтерілуі күтілді. Кей-Уэст қаласының ауа райы станциясында төтенше жағдайға дайындық шаралары жүргізілді. 13 қазанның таңында станция қалалық, округтік және әскери шенеуніктерге хабарлады. Түстен кейін кеңсе дайындықтарын аяқтады және кесте жасады. 14 қазанда кеңсе радиостанциялардан эфирде болуын және сағат сайынғы хабарларды таратуын сұрады. Солтүстік Каролинада да су тасқыны болуы мүмкін деген болжам жасалды. Халыққа теледидар мен радио хабарларын тыңдау ұсынылды. 15 қазанда Исбелл Флориданы жылдам өткелдеген кезде, Чарльстон, Оңтүстік Каролинадағы ауа райы бюросының болжамшылары Оңтүстік Каролинадан Солтүстік Каролинаға дейін су тасқыны деңгейінің 4 метрге дейін, 5 метрге дейін жоғары көтерілуі мүмкін екендігі туралы ескертті. Дауылдың солтүстік-шығысқа қарай жылжуына байланысты, Оңтүстік Каролинада су деңгейі 1 метрден аспады. Солтүстік Каролинаның жағалау аймақтарында қатты найзағай, торнадо және жоғары су тасқыны туралы ескертулер жарияланды; алайда, дауыл жағалауға жеткенше күші әлсіреп, көп зиян келтірмеді. Неуз өзенінің төменгі ағысындағы орташа жаңбырлар қазан айының басында Хилда дауылы мен оның қалдықтарынан туындаған су тасқынын ұзартуы мүмкін екендігі күтілуде. Шағын кемелерге арналған ескертулер 18 қазанға дейін солтүстікке қарай Провинстаун, Массачусетсқа дейін кеңейтілді.

Куба

13 қазанда Кубаның батыс жағалауын айналып өте келе, дауыл Пинар-дель-Рио провинциясында шамамен 8 мың адамға әсер етті. Гуанеде үйлердің құлауынан үш адам қаза тапты. Кубаның басқа аймағында тағы бір адам қайтыс болды. Дауылдан көптеген үйлер зақымданды немесе толық құлап түсті, нақты саны әлі белгісіз. Аймақтың темекі егісі де көп шығынға ұшырады, егістік алқаптары мен қоймалар қирады. Ауыл шаруашылығына келтірілген бұл залал, 1963 жылдың қыркүйегінде болған "Флора" даулынан туындаған Кубаның экономикалық шығындарын, сондай-ақ 1964 жылдың басындағы "Клео" және "Хилда" дауылдарынан болған зардаптарды күшейтті. "Клео", "Хилда" және "Исбел" дауылдарының бірлескен салдарынан елде шамамен 100 миллион долларлық экономикалық шығын туды, оның кем дегенде 20 миллион доллары тікелей "Исбел" даулының есебінен болды.

Флорида

Исбелл штатты 2-ші санаттағы дауыл ретінде соққыға ұшыраса да, шамадан тыс желдің болғаны туралы хабарланбады. Өлшемдер Эверглейдс және Индиантаун қалаларында ең жоғары деңгейге жетті. Үркіннің күшті шапқыны Белл Глэйд, Форт-Лодердейл, Ки-Уэст, Помпано Бич және Вест-Палм Бич қалаларында өлшенді. Атмосфералық қысым Құрғақ Тортугаста 970,7 мб (hPa; 28,67 inHg) -ға, ал Джуно Бичте құрлықта 977,5 мб (hPa; 28,87 inHg) -ға төмендеді. Ұлттық климаттық деректер орталығының мәліметінше, осы торнадолардың төртеуі F2 қарқындылығындағы болды. Дауылдың Флорида-Кейз аралдарына жақын өтуіне қарамастан, аймақтағы залал аз болды және 175 000 долларды құрады. Екі адам олардың креветкалық қайығы қирағаннан кейін суға батып кетті. Палм-Бич округі ең көп зардап шеккен аймақ болды, ол шығынның жартысынан астамын және шамамен 700 000 доллар зиянды құрады. Палм-Бич округінде кем дегенде үш торнадо пайда болды. Ең күштісі - F2, ол Брайни Бризестегі трейлер паркін соққыға ұшыратып, көптеген трейлерге зақым келтіріп, 22 адамды жарақаттады. Көп ұзамай сол торнадо немесе мүмкін екіншісі Бойнтон-Бич қаласына соқтығысып, үш адамды жарақаттап, бірнеше құрылысқа зақым келтірді. Бока-Ратонда болған тағы бір торнадо бірнеше адамды жеңіл жарақаттады. Вест-Палм-Бич қаласында 802 және 809 мемлекеттік жолдардың қиылысынан өткен торнадо көршілес үйлерге зақым келтіріп, бірнеше адамды жарақаттады. Жағалау бойында, Шарлстон портында, судың деңгейі 2 метрге дейін көтерілді, бұл нормадан 1 метрге жоғары. Жағалаудағы су тасқыны көбінесе тасқын судың салдарынан емес, толқынның әсерінен болды. Жағажайдың кейбір жерлері эрозияға ұшырады. Солтүстік Каролинаның көп бөлігі Исбеллдің әсерінен зардап шекті, жаңбыр мемлекеттің ішкі аймақтарына дейін жетті. Алайда, жалпы алғанда, жауын-шашын аз болды және шығыс аймақтарда шамамен [мәнді қосу керек] деңгейге жетті. Пьемонтта кейбір тасқын сулар болды, бірақ жалпы әсері аз болды. Ең үлкен әсерлер Леноар округінің Кинстон қаласындағы Неуз өзенінің бойында болды. Исбеллден жаңбыр жауғандықтан, бұл аймақтағы су тасқыны күшейіп, көптеген үйлерге үлкен залал келтірді. Бір адамды Клиффсайдтағы Duke Energy бу зауытының жанында жылдам ағымдар алып кетті; алайда ол қаза тапқан ба, әлде кейіннен құтқарылған ба, белгісіз. Жер жетуіне дейін Исбеллдің күшін жоғалтуы салдарынан желдің әсері де азайды, өйткені дауылды желдер көбінесе жағалау аймақтарымен шектелді; Елизавета қаласында желдің ең жоғары шамасы [мәнді қосу керек] өлшенді. Анардың шығындары өте көп, бірақ ақшалай бағасы жоқ.