Кіріспе

Кеңес музыканты және жазушысы, кеңес диссиденті Александр Аркадьевич Галич (Алекса́ндр Арка́дьевич Га́лич, шын аты Александр Аронович Гинцбург, 19 қазан 1918 – 15 желтоқсан 1977) – кеңес ақыны, сценарист, драматург, әнші-сазгер және диссидент.

Өмірбаян

Галич – псевдоним, жасалған оның тегі, аты және әкесінің атының қысқартылған түрі: Гинцбург Александр Аркадиевич. 1918 жылдың 19 қазанында Украинаның Екатеринослав қаласында (кейін Днепропетровск, қазір Днепр) еврей интеллигенциясының отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Арон Самойлович Гинцбург экономист, ал анасы Фанни Борисовна Векслер музыка консерваториясында жұмыс істеді. Балалық шағының көп бөлігін Севастопольде өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Горький атындағы әдебиет институтына түсіп, кейін Константин Станиславскийдің опералық-драмалық студиясына, содан соң Алексей Арбузов пен Валентин Плючек студиялық театрына (1939 ж.) ауысты. Ол пьесалар мен сценарийлер жазды, ал 1950 жылдардың соңында әндер жазып, гитарамен сүйемелдеп орындады. Ресей қалалық романс дәстүрі мен Александр Вертинскийнің өнеріне еліктеп, Галич жанрда өзінің ерекше даусын қалыптастырды. Ол дерлік жеке қолмен "авторлық ән" жанрын жасады. Оның көптеген әндері Екінші дүниежүзілік соғыс және концлагерь тұтқындарының өмірі туралы болды – бұл тақырыптарды Владимир Высоцкий де сол кезде көтеріп бастады. Олар халық арасында танымал болды және магнитофондық таспалар арқылы таратылды. Оның алғашқы әндері саяси жағынан бейкүнә болғанымен, ресми совет эстетикасымен үйлеспеді. Бұл Галичтің шығармашылық өміріндегі шешімді қадам болды, себебі осыған дейін ол табысты совет жазушысы болған. Бұл өзгеріс жаңа ашылған "Современник" театры үшін жазылған "Матросская тишина" пьесасының премьерасының тоқтатылуымен де байланысты болды. Пьеса репетициядан өткенімен, цензура автордың Ұлы Отан соғысындағы еврейлердің рөліне қатысты бұрмаланған көзқарасы бар деп танып, оны тыйым салған. Бұл оқиға кейін Галичтің "Генеральная репетиция" әңгімесінде сипатталды. Галичтің музыкасындағы Кеңес үкіметін сынауы оған көп қиындықтар туғызды. 1970 жылы құрылған КСРО-дағы Адам құқықтары жөніндегі диссиденттік комитет Галичті құрметті мүше ретінде қабылдады. 1971 жылы ол 1955 жылы қосылған Жазушылар одағынан шығарылды. 1972 жылы Кинематографистер одағынан шығарылды. Сол жылы Александр Меннің қолдарымен Православ шіркеуіне крещение рәсімінен өтті. 1974 жылы Галич Кеңес Одағынан эмиграцияға мәжбүр болды. Ол бір жыл Норвегияда тұрып, КСРО-дан тыс жерде алғашқы жазбаларын жасады. Ол оларды "Әзаттық" радиосында жариялады. Совет үкіметін сынаған әндері КСРО-дағы андеграунд сахнасында үлкен танымаллыққа ие болды. Кейін ол Мюнхенге, содан соң Парижге көшті. 1977 жылдың 15 желтоқсанында кешкісін әйелі оны электр розеткасына қосылған Grundig стерео антеннасын ұстап, өлі күйде тапты. Оның өлімі апатты жағдай деп жарияланғанымен, оқиғаның нақты жағдайларын ешкім көрген жоқ. Француз полициясы ресми тергеудің нәтижелерін жарияламады. Оның қызы Алена Галич Архангельскаяның сөзіне сүйенсек, Галичті КГБ өлтірген. Журналист және КГБ агенты Леонид Колосов Юрий Андроповтың жеке өкімімен Галичті КСРО-ға қайтару миссиясы бекітілгенін, оған азаматтығы мен шығармашылық еркіндігі қайтарылатынына уәде берілгенін мәлімдеді. Бірақ КГБ агенттері оған осындай ұсыныс жасады ма, жоқ па, белгісіз. 1988 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Жазушылар және Кинематографистер одағына қайта қабылданды. 2003 жылы Галичтің алғашқы мемориалдық тақтасы 1968 жылы өнер көрсеткен Академгородоктағы (Новосибирск) ғимаратқа орнатылды. Сол жылы Александр Галичтің естелік қоғамы құрылды.

Музыка

Александр Галич, көптеген бардтар сияқты, музыкалық білімі шамалы болған. Ол әндерін жеті саптық орыс гитарында орындаған, ол сол кезде кең таралған аспап еді. Ол көбінесе ре минорлық тоналдықта жазатын, өте қарапайым аккорд тізбектері мен саусақпен тарту әдістерін қолданды. Ол фортепианоны да қарапайым деңгейде ойната білді. Галичтің әннің соңында (кейде басында) қайталап ойнайтын ерекше аяқтауыш қадамы болған. Ол ре минорлық аккордын грифтің жоғарғы бөлігінде (0XX0233 фрет позициясы, ең жуан иектен ең жұқаға дейін, ашық G құрамында) ойнап, содан кейін гриф бойынша төменге қарай жылжытып, жоғарырақ дыбысты ре минорлыққа (0 X X 0 10 10 12) ауыстыратын.