Кіріспе

Pusher – 1996 жылы шыққан даниялық криминалды триллер. Фильм сценариін Николас Виндинг Рефн жазған және ол режиссерлік дебюті болды. Дания кино тарихындағы маңызды фильм саналатын бұл туынды, Мадс Миккелсеннің кинодағы алғашқы қадамы болды. Фильмнің оқиғасы Данияның Копенгаген қаласының қылмыстық әлемінде өтеді және есірткі сатушы Фрэнктың (Ким Бодния) тағдыры баяндалады. Фрэнк бір мәміледен үлкен сома ақшаны жоғалтқаннан кейін, қарызын төлеу үшін қысқа мерзімде ақша табуға тырысып, қиын жағдайға түседі. Pusher франшиза болуы жоспарланбаса да, қаржылық қиындықтар Виндинг Рефнді екі жалғастырма жасауға итермеледі: Pusher II, бірінші фильмдегі оқиғалардан кейін Миккелсеннің кейіпкеріне баса назар аударады, ал Pusher 3 – Pusher-де таныстырылған тағы бір екінші дәрежелі кейіпкерге арналған; екеуі де қаржылық және сын тұрғысынан сәтті болды. 2010 жылы осы атпен хинди тілінде фильм қайта түсірілді.

Рефн фильм сценариін жазу үшін кино студенті Дженс Дальмен бірікті. Оның мақсаты – есірткі сатушының өмірін әдемілеусіз, қысымға ұшыраған адамның тағдырын көрсету еді. Рефн сюжеттік желіні апта күндеріне сәйкес жазбаларында ұйымдастырды, және бұл кейіннен фильмде көрсетілді. Рефн фильмді түсіруде "Алжир шайқасы", "Каннибалдық Холокост", "Француздық байланыс", "Қытайдық букмекердің өлімі" және "Жақсы көшелер" фильмдерінен шабыт алды.

Түсірілім

Репетиция кезінде Виндинг Рефн Франк рөлін сомдаған актерге көңілі толмады, оны тым жайбарақат және қызықсыз деп ойлады. Суретке түсіруге екі апта қалғанда, Виндинг Рефн актерді ауыстыру мүмкіндігі болмай, жұмыстан шығарды. Виндинг Рефн сол кезде танымал актер болған Ким Боднияға жүгінді, және Бодния келісті. Басты рөлдердің көпшілігі тәжірибелі актерлерге берілсе де, көптеген эпизодтық рөлдерді Виндинг Рефннің достары немесе көшедегі өмірге үйренген адамдар сомдады. Бодния рөлге одан да күштілік пен агрессиялық әкелді, ал кейбір актерлер мұндай өзгешелікке дайын болмаған. Виндинг Рефн кейбір актерлердің таңғалу реакциясы шынайы екенін айтты, себебі олар Бодниямен бұрын репетиция жасаған жоқ және бұрынғы актердің тыныш ойынына дайын болған. Сербиялық қарақшы Радован рөлін ойнаған Славко Лабович, сербиялық соғыс қылмыскері Желько Ражнатовичтің досы болды. Ол Мило штабында қолдану үшін Ражнатовичтің суретін реквизит ретінде ұсынды. Мило рөлін сомдаған актер Златко Бурич, шын мәнінде хорват. Түсірілім кезінде сербтер мен хорваттар арасындағы қақтығыс Виндинг Рефнді алаңдатты, бірақ бұл оқиғалар түсірілім алаңында проблема тудырмады. Фильм Данияның кәсіби одақ ережелері бойынша түсірілді, ол күніне 8 сағаттан артық түсіруге және демалыс күндері жұмыс істеуге рұқсат бермейді. Бұл ережелер, сондай-ақ түсірілім рұқсатына жоғары төлем қажеттігі, уақыт пен бюджеттің шектелуіне әкелді. Фильм толығымен қолға ұсталатын камералармен түсірілді. Виндинг Рефн фильмге шынайы, деректі фильм сияқты сезім беруді қалады. Бұл түсірілім кестесінің уақыт шектеулерімен және Виндинг Рефннің фильмді көлеңкелі етуге деген ниетімен қиындықтар тудырды. Актерлер көбінесе арт жарықтандырылып немесе жарықтың жеткіліксіздігінен анық көрінбейді. Фильмнің көп бөлігі дерлік хронологиялық тәртіппен түсірілді. Кейін Виндинг Рефн, көріністерді ретсіз түсірудің оған шатастыру тудырғанын мойындады, бірақ кейбір көріністер кейін қайта түсірілді немесе қосылды. Фрэнк Милоның қарақшыларына атқан көрініс бастапқыда арнайы эффектілерсіз түсірілді, бірақ Виндинг Рефн нәтижеге қанағаттанбады және көріністі қайта түсірді. Есірткіге тәуелді адаммен болған көрініс түсірілім аяқталғаннан кейін түсірілді, өйткені Рефн бұрынғы көріністі Франк кейіпкерінің ескірген бейнесін көрсеткендіктен, алып тастады.

Саундтрек

Пунк-рокшы Питер Питер және композитор Повл Кристиан музыкасын жазды және оны орындау үшін уақытша "Prisoner" тобын құрды, онда Питер гитарада, ал Кристиан клавишті аспапта ойнады. Кристиан сонымен қатар Ларс К. Андерсеннің мәтініне жазылған "Summers got the colour" әнінің авторы болды, оны Ауд Уилкен орындады. Повл Кристиан жалғастырушы фильмдерде жұмыс істемесе де, ол Питер Питермен бірлесіп жазған "Pusher тақырыбы" барлық келесі фильмдерде пайдаланылды.

Қабылдау

Фильм алғашқы дания тіліндегі гангстерлік фильм деп есептелді және Виндинг Рефн мен бірнеше негізгі актерлер үшін үлкен жетістікке айналды. Виндинг Рефн фильмге адал жанкүйерлердің туындауына және кейіпкерлердің киімдеріндей киінуге дания сәнінің әсер етуіне себеп болғанын айтты. Ким Бодния осы фильмнің табысының арқасында дания киносындағы жетекші актер ретінде сәтті мансапқа қол жеткізді. 1997 жылы Златко Бурич Мило рөлі үшін «Бодил» сыйлығымен марапатталды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 83% оң пікір берілді, ал орташа бағасы 7,1/10 құрады. Metacritic шолулар жинағыш сайты фильмге 100 балдық шкала бойынша 72 бал берді, бұл «жалпы алғанда жағымды пікірлер» дегенді білдіреді.

Жалғасы

Соңынан Копенгагеннің сол "көлеңкелі әлемінен" шыққан басқа кейіпкерлерге бағытталған екі жалғасы жарық көрді. Pusher II Франктің бұрынғы әріптесі, Тонидің тағдырын көрсетеді, ал 2012 жылы фильмнің ағылшын тіліндегі жаңа нұсқасы түсірілді.