Кіріспе
"Құқық және тәртіп" франшизасының ойдан шығарылған кейіпкері Дональд "Дон" Крейген – американдық полициялық процедуралық телесериалы "Құқық және тәртіп" және оның NBC арнасындағы "Құқық және тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" спин-оффында Данн Флорек сомдаған ойдан шығарылған кейіпкер. Крейген – Нью-Йорк полиция департаментінің кісі өлтіру қызметінің капитаны, кейіннен департаменттің Арнайы құрбандар бөлімінің капитаны болады. Алкогольге тәуелділіктен арылған Крейген – өзінің қызметкерлеріне адал, тәжірибелі полиция ветераны. Ол "Құқық және тәртіп" сериалының алғашқы үш маусымында және "Құқық және тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалының алғашқы 15 маусымында пайда болды. "Құқық және тәртіп" франшизасында 400 эпизодта ойнаған Крейген – франшизадағы кез келген кейіпкердің үшінші ең көп эпизодында пайда болған тұлғасы; бұл көрсеткішпен тек "Құқық және тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалының басты кейіпкерлері Оливия Бенсон мен Фин Тутуола ғана одан асып түседі.
Donald 'Don' Cragen is a fictional character played by Dann Florek in the American police procedural television series Law & Order and its spinoff, Law & Order: Special Victims Unit, on NBC. Cragen is a homicide captain with the New York Police Department who later becomes captain of the department's Special Victims Unit. A recovering alcoholic, Cragen is a tough police veteran who is loyal to his officers. He appeared in the first three seasons of Law & Order and in the first 15 seasons of Law & Order: Special Victims Unit. Having credited appearances in 400 episodes in the Law & Order franchise, Cragen has appeared in the third most episodes of any character in the franchise; this mark is surpassed only by Olivia Benson and Fin Tutuola, main characters on Law & Order: Special Victims Unit.
Өмірбаян
Крейген 1950 жылы туған, ирландтық католик отбасында өскен, Нью-Йорктегі католик университетін бітірген. Бірақ әртүрлі эпизодтарда оның қандай мектепті бітіргені туралы қарама-қайшы ақпараттар келтіріледі. Бірінші маусымдағы "Софморе Джинкс" эпизодында ол Сент-Реймонд университетін өз альма-матері деп атайды, ал үшінші маусымдағы "Әділет" эпизодында – Сент-Джон дейді. Крейген Вьетнам соғысында АҚШ Армиясының Арнайы күштері құрамында "Жасыл берет" ретінде қызмет еткен. Кейін Нью-Йорк полициясына қосылып, кісі өлтіру детективі болып жұмыс істеді, оның серігі Макс Гриви (Джордж Дзундза) болды. Крейген Мардж (Элен Тоби) есімді стюардессаға үйленген, олардың балалары болмаған. Бірақ, сабақтастықтағы қателікке байланысты, ертедегі "Заң мен тәртіп" эпизодында олардың ересек баласы бар екені көрсетілген. 2001 жылдың басындағы бір эпизодта Крейген 12 жылдан бері капитан екенін айтады, яғни ол "Заң мен тәртіп" сериалының тұрақты сюжеті басталар алдында қызмет бабымен жоғарылатылған. Крейгеннің 25 жыл бойы бір шенде қалуына бірнеше саяси факторлар кедергі келтірген, осы факторлар инспектор шеніне тағайындалуына мүмкіндік бермеген. Алайда, детективтерді басқарудағы шеберлігі мен капитан ретіндегі ұзақ қызметі оған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тобы және Манхэттендегі Арнайы тергеу бөлімі сияқты беделді бөлімшелердің басшылығын жүктеуге мүмкіндік берді. "Заң мен тәртіп" сериалында Крейген стресске ұшырағанда оңай ашуланатын болып бейнеленген. Телефонға жауап бергенде әдетте "Не?!" деп сәлемдеме беретін. Бірақ "Заң мен тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалына қарай ол көбірек еңкейгенге ұқсайды. Қалалық саясаттан жалыққандықтан енді дауыс бермейді. "Нью-Йорк Метс" командасының жанкүйері, үстелінде автограф қойылған бейсбол доптарын сақтайды. "Заң мен тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалында оның негізгі қаруы – Glock 19 9 мм жартылай автоматты пистолет.
Оқиға желісі
Флорек 1990 жылдан 1993 жылға дейін түпнұсқа "Заң мен тәртіп" сериалында кейіпкерді сомдады. Алты жыл өткен соң, ол 1999 жылдан 2014 жылға дейін "Заң және тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалының премьерасынан бастап қайтадан сол рөлді ойнады.
" Заң және тәртіп "
1991 жылғы "Көк қабырға" эпизодында, департаменттегі дәлелдерді манипуляциялау нәтижесінде ақша жылыну ісі бойынша Уолл-стриттегі үш банкир босатылып, Крейген ішкі істер бөлімі тарапынан жемқорлыққа қатысты тергелді. Гриви мен детектив Майк Логан (Крис Нот) Крейгеннің атын ақтау үшін тергеу жүргізе бастағанда, Крейгеннің тәлімгері Пит О'Фаррелдің (Роберт Лансинг) пара алып, дәлелдерді бұрмалағанын анықтады. Крейген О'Фаррелге қарсы тергеуге қатысуға құлықсыз болды, бірақ округ прокуроры Адам Шифф (Стивен Хилл) және EADA Бен Стоун оны айыптауды талап етіп қысым көрсеткенде, Крейген О'Фаррелмен сөйлескен кезде жасырын дыбыс жазу құрылғысын (прослушка) тағуға келісім берді, бұл О'Фаррелдің қамауға алынуына әкелді. Өзінің атын ақтағанына қарамастан, Крейген бұрынғы ұстазы мен досын құлатқаны үшін өзін кінәлі сезінеді. "Жарқын күйзеліс" эпизодында Гриви қаза тапқанда, Крейген оның жерлеу рәсіміне қатысып, табын ұстады. Крейген кейіпкері үшінші маусымнан кейін сериалдан шығарылды, оның соңғы пайда болуы маусым финалдық эпизоды "Мейірімділік" болды. Оның кетуі бірден түсіндірілмегенімен, бесінші маусымның "Жалған сенім" эпизодында ол Жемқорлыққа қарсы күрес тобының басшысы болып тағайындалғаны белгілі болды. Оның орнын кісі өлтіру бөлімінде лейтенант Анита Ван Бюрен (С. Эпата Меркерсон) иеленді.
Заң мен тәртіптен тыс
27-ші округтен кеткеннен кейін Крейген 6 жыл бойы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тобының басшысы болды. 1995 жылы "Жаман ниет" эпизодында Крейген Логанмен қайта кездеседі, бұл эпизод Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тобының нашақорларға қатысты сыбайлас детективтерді тергеу кезінде орын алады. Логан балалық шағының досы және әріптесі Билл Мариноның күдікті өлімін тергеп жатыр, ал Крейген мен топ детективтері Мариноның нашақорларға байланысы болғандықтан оны сұраққа алады. Логанның Мариноның өліміне қатысты тергеуі Джозеф Кролинскийдің (Билл Реймонд) тұтқындалуына әкеледі, ол бірнеше жігітті, соның ішінде Логан мен Мариноны зорлап, Мариноны оған құрбандарды жеткізуге мәжбүр еткен бұрынғы католик діни қызметкері. Логан Мариноның осы қылмыстарға қатысы бар екені туралы куәлік беру керек пе, жоқ па, соны білмей, Крейгенге кеңес сұрайды. Крейген Логанды жұбатады және оны Марино туралы жалған куәлік беруге сендіреді. Флорек SVU сериалында рөлін қайталағанда, олар шоу продюсерлерімен бірге Мардждың өлімі Крейгенді қайтадан ішімдік ішуге итермелегенін және жалғыздықтан ол жезөкшелерді шақырып алғанын айтты. Осы оқиғадан кейін Крейген жыныстық қылмыстар бөлімінің капитаны болып, құлдыраудан құтылу үшін қызмет етеді. Алайда, бұл оқиғаның көп бөлігі "Заң мен тәртіп: арнайы құрбандар бөлімі" сериалында толыққанды талқыланбайды. "Қысым" атты бірінші маусымдағы эпизодта Крейген өзінің детективтерінің бірі Оливия Бенсонның (Мариска Харгитай) оны аңдып жүрген сериялық зорлаушы Ричард Уайттан (Брюс Киркпатрик) жем ретінде пайдаланатын операцияға қатысады. Уайт оған шабуыл жасауға тырысқанда, Крейген оны физикалық тұрғыдан әрекетсіз қалдырып, тұтқындауға мүмкіндік береді. Бесінші маусымның "Қылмыскер" эпизодында адам өлтіру ісі Жавиер Вегаға (Джеймс МакДэниел) әкеледі, Крейген 1970 жылдары кісі өлтіруге кінәлі деп ұстаған, бірақ кейін өзгеріп, криминология профессоры болған адам. Веганың кінәлі екеніне сенімді Крейген тергеуге жеке қатысады, нәтижесінде Вега тұтқындалып, сотталады. Веганың кінәсіздігін дәлелдейтін дәлелдер пайда болған кезде, кінәсін сезінген Крейген оны дереу босатуды ұйымдастырады. Кейінірек Вега нақты өлтірушіні ұрлап, оны қарумен қорқытады, бірақ Крейген оны сөйлесіп, кейін Веганы құтқарады, қастандықшы Веганың қаруын алып, оны өлтірмекші болады. Тоғызыншы маусымның басында Крейген бірнеше детективтерінің әрекеттеріне байланысты қадағалауды тиісті деңгейде жүзеге асыра алмағаны үшін қызметтен уақытша шеттетіледі, мысалы, детектив Одафин Тутуоланың (Айс Т) өгей ұлы Дариус Паркер (Лудакрис) үш кісіні өлтіріп, олардан ақталды, Бенсон қашқан ағасы Саймон Марсденге (Майкл Уэстон) және оның серіктесі детектив Эллиот Стэблер (Кристофер Мелони) қызының мас күйінде жүргізуін жасырды. Крейген детективтердің бастығы қызметіне ауысып, өзінің учаскесін жаңадан тағайындалған сержант Джон Мункке (Ричард Белцер) тапсыруға мәжбүр болады. Алайда, бұл ауысу ұзаққа созылмайды, өйткені Мунк күдіктіні (Синтия Никсон) диссоциативтік жекелік бұзылысымен ауырады деп жалған мәлімдеме жасап, оны әпкесінің күтіміне жіберуге рұқсат бергеннен кейін Крейгеннің командасы қалпына келтіріледі, бірақ ол өз ата-анасын өлтіріп қояды. 11-ші маусымда ол тағы да 10 күнге жұмысынан шеттетіледі және оған өзінің бөліміне қатысты кез келген мәселе оның жұмысынан айырылуына әкеледі деп ескертеді. "Ас" эпизодында ол зорлау құрбанын өлтіруге дайын тұрған сәби саудагеріне қарсы күш қолданады. 13-ші маусымда Крейген SVU істерінде жеке тұлғаға бейімделген рөлге ие болады. "Орыс қалыңдықтары" эпизодында Крейген жасырын тапсырманы орындайды, балалар құқығын қорғау ұйымының басшысы болып көрінеді және жас пошта арқылы сатып алынған қалыңдықтарды өлтіретін адамды ұстап алуға тырысады. Ол өзінің "кездесуіне" сөйлегенде, ол және оның қайтыс болған әйелі бала асырап алу туралы сөйлескенін, бірақ оны жүзеге асыруға уақыт таба алмағанын айтады. Крейген өзінің жеке өмірі туралы айтып отыр ма, әлде оның жасырын рөлінің бір бөлігі ретінде жай ғана импровизациялап отыр ма, бұл белгісіз. 13-ші маусымның финалы "Родиум түндері" Крейген төсекте оянып, жанында мойны кесілген жас ерікті әйелдің мәйітін табады, ал оның қолы қанға батқан. Ол полиция қызметкері оны қылмыспен тергеп жатқан кезде жұмысынан босатылды. 14-ші маусымның премьерасында бюроның басшысы, қоғамдық адалдық бөлімінің прокуроры Паула Фостер (Пагет Брюстер) Крейгенді ертіп жүрушінің өлтірілуі бойынша тергеп жатыр. Ол тұтқындалып, Райкерс аралында ұсталады. SVU детективтері де іске қатысады, оның айыпты еместігін дәлелдеуге тырысады. Крейген бірнеше ерікті әйелдерді "серікке" алғаны анықталды. Қыздың құтырған жезөкшесі Барт Ганцель (Питер Джейкобсон) өлтіргені дәлелденгеннен кейін Фостер қылмыстық айыптаманы тоқтатады, бірақ оған басқа бірнеше қылмыстық іс қозғайтынын жариялайды, бұл Бенсон мен SVU детективтерін Фостердің ниеттерін зерттеуге итермелейді. Бенсон Фостердің Уилсонның қызметінде екенін анықтайды. SVU детективтері Фостерді тұтқындайды, бұл Крейгенге тағылған айыптамаларды тоқтатуға мүмкіндік береді. 15-ші маусымның "Ішкі істер" эпизодында Крейген Бенсоннан сержанттық емтиханды тапсыруды сұрайды және оның SVU-мен өткізетін күндерінің саны азайып бара жатқанын айтады. Крейген "Амароның 180 градусы" эпизодында зейнетке шығуын ресми түрде жариялайды. Ол Эйлин Свитцермен (Мел Харрис) әлемді аралап, алты айлық круизге бару үшін кетіп жатыр, бұл оны міндетті зейнетке шығу күніне жеткізеді дейді. Ол командаға олардың әрқайсысымен жұмыс істегені үшін өте риза екенін айтады және Бенсон жаңа уақытша басшы болады деп жариялайды. 16-шы маусымда Крейген "Бұзылған әділет" эпизодында Бенсон сержанты мен қорғаушы адвокат Байард Эллисқа (Андре Брауэр) ондаған жылдар бұрынғы зорлауды тергеуге көмектеседі. Крейген 27-ші округтен байланыстарын пайдаланып, SVU-ға басқаша қол жеткізе алмайтын ақпаратты алуға көмектеседі. 23-ші маусымда ол Бенсонға, қазір SVU капитаны болғанға, ол бастап тергеген 25 жылдық ескі іске қатысуға көмектеседі, олар FaceTime арқылы кеңеседі. Бенсон істі шешкенде, ол оның капитан болғанына қаншалықты қуанғанын айтады. Крейген "Заң мен тәртіп: ұйымдасқан қылмыс" сериалының екінші маусымында, қазір NYPD-ның ұйымдасқан қылмыс бөлімінде жасырын детектив болып жұмыс істейтін Стэблерге арналған эпизодта пайда болады. "Алаяқтыққа жете алмайсың" эпизодында Стэблер Крейгенге әкесі Джо Стэблердің сыбайлас болғаны туралы қауесеттерге жауап іздейді. Крейген оның әкесі заң бұзды ма, жоқ па, нақты білмейтінін, бірақ ол Нью-Йорк қаласы үшін қиын кезеңде жақсы полицей болғанын айтады.
Құрылыс және құю
Денн Флорек алғаш рет "Барлығының сүйікті Багман" эпизодында Дональд Креген рөлін ойнады, бұл кейін "Заң мен тәртіп" сериасына айналған пилоттық бөлім болатын. Пилот 1988 жылы түсіріліп, дайын болды, бірақ NBC толық серияны іске қосу үшін тағы екі жыл күтті. Басты актерлар Нот, Дзундза, Майкл Мориарти және Ричард Брукс толық серияға жұмысқа алу құқығын беретін опциялық келісімшарттарға қол қойған, ал Флорек мұндай келісімшартқа қол қоймаған еді. Дегенмен, ол сол кезде басқа актерлік жұмыстары болмағандықтан, шоудың актерлік құрамына қосылуға мүмкіндік алды. Флорек актерлік құрамға қабылданған кезде Лос-Анджелестегі Венецияда тұрды және әрбір эпизодты түсіру үшін Нью-Йоркке ұшып баруға мәжбүр болды. "Заң мен тәртіп" сериасының алғашқы маусымдарында актерлер мен түсірілім тобының жоғары адалдығы болды және олар жаңа нәрсе жасауға тырысты, соның салдарынан түсірілімдер болжаусыз болатын. Бірақ Флорек өзінің көріністерінің жетіспеуіне ренжіді, кейіпкердің жеткілікті дамытылмағанын және бағаланбағанын сезінді, сондай-ақ осы аз материал үшін соншалықты алысқа саяхаттауын ұнатпады. Ол сондай-ақ продюсерлер мен түсірілім тобының кейіпкерді қалыптастыруда оған жеткілікті бағыт-бағдар бермегенін айтты, тіпті Крейгеннің алкоголиктігін түсірілім басталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң ғана білгенін атап өтті. Сондықтан Флорек кейіпкердің көп бөлігін өзі ойлап тапты және көптеген мінездік ерекшеліктерді өзімен бірге дамытты. Флорек үшінші маусымнан кейін NBC-нің Батыс жағалауының президенті Дон Олмейердің бұйрығымен, шоуға әйел актерлерді қосу үшін сериалдан босатылды. Вольф бұл шешімге қарсы болды, бірақ оны қабылдауға мәжбүр болды, әйтпесе сериал жабылуы мүмкін еді. Флорек шоудан кеткеннен кейін Вольф актермен байланыста болды және онымен қайта жұмыс істеуге ниеттенгенін жиі айтты. Олардың үздіксіз хат алмасуы Флорекке "Заң мен тәртіп" сериасының бірнеше эпизодтарын режиссерлікке шақыруға, сондай-ақ "Қуғынға түскен: Заң мен тәртіп фильмі" фильмінде Креген рөлін қайта ойнауға мүмкіндік берді. Вольф оны "Заң мен тәртіп: арнайы құрбандар бөлімі" сериасының тұрақты актерлік құрамына шақырғанда, Флорек Абрахам Линкольн рөлін ойнаған "Десмонд Пфайффердің құпия күнделігі" сериасы жаңа ғана тоқтатылған еді. Флорек бастапқыда тағы бір комедиялық жобаға қатысуды күткен, бірақ өндіріс кейінге шегерілді, актердің кестесі бос қалды. Флорек рөлді қабылдауға күмәмен қарады, себебі ол: "Мен сол нәрсені істегім келмеді; қалың, бірақ жақсы капитан рөлін ойнағым келмеді" деді. Ақырында ол актерлік құрамға қосылуға келісті, өйткені Олмейер енді NBC-де жұмыс істемейтін еді. Рөлді қабылдағаннан кейін Флорек кейіпкердің бағытын қалыптастыруда көбірек еркіндік сұрады. Ол: "Мен оның өсіп, өзгергенін және жақсырақ қатысқанын қалаймын" деді. The Star Ledger газетінің телешоу туралы жазатын журналисі Алан Сепинвалл Креген кейіпкерінің "Exiled" фильмінде және "Арнайы құрбандар бөлімі" сериалында "Заң мен тәртіп" сериалындағы кейіпкерге қарағанда көбірек мінездік ерекшеліктерді көрсеткенін айтты.