Кіріспе

MARSIS (Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding) – Рим университеті Ла Сапиенца және Аленя Спацио (қазіргі Талес Аленя Космос Италия) әзірлеген төмен жиілікті, импульсты шектеулі радарлық зонд және биіктік өлшегіш. Еуропалық ғарыш агенттігі басқаратын итальяндық MARSIS құралы жұмыс істеп, ЕКА-ның Mars Express зерттеу миссиясының құрамы ретінде Марстың айналасында орналасқан. MARSIS-тің жетекші ғалымы – Италияның Рим "La Sapienza" университетінен Джованни Пикарди. Ол синтетикалық апертура техникасын және жер астындағы сигналдарды бөліп алу үшін қосымша қабылдағыш антеннаны пайдаланатын жерге енетін радар қабілеттеріне ие. MARSIS Марста жасырылған ойыстарды анықтады. MARSIS-ті ASI (Италия) және NASA (АҚШ) қаржылады. Процессор EONIC Virtuoso нақты уақыт операциялық жүйесінде жұмыс істейді.

Қатысу

2005 жылдың 4 мамырында Mars Express MARSIS эксперименті үшін 20 метрлік екі радарлық бағананың біріншісін орнатып жіберді. Алғашқыда бағана толыққанды бекітілмеді; алайда, оны 10 мамырда бірнеше минут күн сәулесіне ұсынғаннан кейін ақаулық жойылды. Екінші 20 метрлік бағана 14 маусымда сәтті орнатылды. MARSIS жұмыс істеуі үшін 40 метрлік дипольдік антенна құру үшін екі 20 метрлік бағана қажет болды; 17 маусымда маңыздылығы төмен 7 метрлік монопольдік антенна орнатылды. Радарлық бағаналарды 2004 жылдың сәуірінде орнату жоспарланған еді, бірақ қамшы эффектісінен ғарыш кемесіне зақым келтіруі мүмкін деген қорқыныштан осы іс кейінге шегерілді. Кешігуге байланысты төрт апталық сынақ кезеңін екі бөлікке бөлу туралы шешім қабылданды: екі апталық кезең 4 шілдеге дейін, ал тағы екі апталық кезең 2005 жылдың желтоқсанында өтеді. Бағаналарды орнату – өте күрделі және маңызды міндет болды, ол ESA, NASA, өнеркәсіптік серіктестер және мемлекеттік университеттер арасында тиімді ынтымақтастыққа талап етті.

Ғылым

MARSIS жер асты зерттеу режимінде 1 МГц ені бар 1,8 мен 5,0 МГц жиіліктерінде модуляцияланған сыңғырлаулар сериясын жібереді. Иондық қабатты зерттеу кезінде 0,1 мен 5,4 МГц аралығында сыңғырлайды. Режимге байланысты импульстың ұзақтығы 30, 91 немесе 250 мкс, ал импульстың қайталану жиілігі 130 Гц құрайды. Жіберілген қуат 1,5 немесе 5 Вт болады. MARSIS командасының 2012 жылғы мақаласында солтүстік және оңтүстік жоғары ендік аймақтарының диэлектрлік тұрақтылығындағы айырмашылық өлшенді. Бұл солтүстік ойысты толтыратын материалдың тығыздығы төмен екенін көрсетеді, бұл ежелгі солтүстік мұхитының болуын көрсететін дәлел ретінде қарастырылуы мүмкін. MARSIS деректерін пайдалана отырып, 22 итальяндық ғалым 2018 жылдың шілдесінде оңтүстік полярлық мұз қабатының астында, шамамен 500 км-ге дейін горизонтальды созылған су асты көлін тапқандарын хабарлады, бұл Марстағы тұрақты судың алғашқы белгілі нысаны.