Кіріспе

Англиядағы бұрынғы темір жол желісі

Сент-Хеленс және Ранкорн-Гап темір жолы – Англияның Ланкашир графтығында 1833 жылы ашылған, сол аттас компанияға тиесілі алғашқы темір жол желісі. Кейіннен бұл темір жол Сент-Хеленс темір жолы деп аталды. Алғашқыда ол Сент-Хеленс қаласынан болашақта Виднес қаласына айналатын аймаққа дейін салынған. Гарстон, Уоррингтон және Рейнфорд қалаларына тармақтар салынды. 1864 жылы компания Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолына өткізілді. Сент-Хеленстен Виднеске дейінгі желі және Рейнфордқа дейінгі тармақ қазір жабық, соңғысы Жерард көпірінің жанындағы Пилкингтон Глас компаниясының Коули Хилл зауытындағы тұйыққа тірелді, бірақ Гарстон және Уоррингтонға дейінгі желілердің бір бөлігі әлі де пайдаланылуда.

Тәуелсіз компания

XVIII ғасырда өнеркәсіптік революция басталғанда, Сент-Хеленс аймағындағы көмір кендерінен көмірді Мерси өзеніне тасымалдау қажеттігі туды, одан өсіп келе жатқан өнеркәсіптік қалалар мен кенттерге жіберуге болатын. Алғашқы шешім – 1755 жылы ашылған Санки каналын салу болды. Канал Блэкбрук каналынан Парр арқылы Санки көпірлеріне дейін, Уоррингтонның батысына қарай созылды. Бес жылдан кейін ол батысқа қарай, Фидлерс-Ферриге дейін ұзартылды. 1825 жылы ашылған Стоктон мен Дарлингтон темір жолының сәттілігіне ынталандырылып, 1829 жылы жергілікті кәсіпкерлер тобы Сент-Хеленстің солтүстігіндегі Коули-Хилл кенінен Мерси өзеніндегі Ранкорн-Гапқа дейінгі бағытты зерттеуге тапсырыс берді. Осы кезде Сент-Хеленстің оңтүстігінен өтетін Ливерпуль мен Манчестер темір жолы салынып жатқан еді. Оның геодезисі Чарльз Блэкер Вигнолес болды, оған зерттеу жүргізу тапсырылды, кейін ол инженер болып тағайындалды. Бастапқы капитал 120 000 фунт стерлинг құрады, оның үштен бірі жергілікті көмір кеншілерінен, тұз өндірушілерден және Ливерпуль саудагерлерінен жиналды. Олардың арасында сабын мен сілті өндіруші Джеймс Мюспратт және сыра, көмір және шыны өндірісімен айналысқан Питер Гринолл болды. Питер Гринолл он директордан тұратын кеңестің алғашқы төрағасы болып сайланды. Темір жолдың бәсекелестігіне байланысты Санки каналы Фидлерс-Ферриден Ранкорн-Гапқа дейін «Жаңа кесік» деп аталған арнамен ұзартылды. Жұмыс баяу жүрді және шығындар жоспарланғаннан асып кетті. Осыған рұқсат 1845 жылдың 21 шілдесінде берілді. Компания Гарстонда жер сатып алып, док салу және оны Ранкорн-Гапқа желімен қосуды жоспарлады. Бұл 1852 жылдың 1 шілдесінде бір рельстік желі ретінде ашылды, бірақ док кеме қатынасына 1853 жылдың 21 шілдесіне дейін ашылмады. 1851 жылдың 21 мамырында осы желіде басты желіден өткір қисық қосылыс жасалды, ол Виднес док тоғысы деп аталды. Осы тармақ желілерінің құрылысы британдық теміржолдарда ерекше ерекшелік – жазық кесісті тудырды. 1860 жылдары адамдар Ранкорн-Гаптан Уоррингтонға, содан кейін Манчестерге, Лондонда және басқа да көптеген қалаларға шығысқа қарай саяхаттауға мүмкіндік алды. Сонымен қатар, олар Гарстонда кемеге отырып, батысқа қарай Ливерпульге баруға да болады.