Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джек Собль (15 мамыр 1903 – 1967) – литвалық, ол 1920 жылдары ағасы Роберт Собленмен бірге Кеңес Одағының барлау қызметі үшін Леон Троцкийдің төңірегіне енді. Кейін АҚШ-та ол әйелі Майрамен бірге тыңшылық қылды деген айыппен түрмеге қамалды. Ол Литваның Вилкавишкис қаласында Абрамас Соболевичус болып дүниеге келді және кейде Абрахам Соболевичус немесе Адольф Сеньин аттарын қолданды.
Jack Soble (May 15, 1903 – 1967) was a Lithuanian who, together with his brother Robert Soblen, penetrated Leon Trotsky's entourage for Soviet intelligence in the 1920s. Later, in the United States, he was jailed, with his wife Myra, on espionage charges. He was born in Vilkaviskis, Lithuania as Abromas Sobolevicius and sometimes used the name Abraham Sobolevicius or Adolph Senin.
Ерте өмір
Собле 1903 жылы сол кездегі Ресей бақылауында болған Литвада Abromas Sobolevicius деген атпен бай еврей отбасында дүниеге келді. 1921 жылы колледжде оқу үшін Веймар Республикасының Лейпциг қаласына сапар шекті, онда ол неміс коммунистік партиясына қосылды. 1927 жылы ол Совет Одағына сапар жасап, үйленді, содан кейін Германияға оралды. Собле Берлин университетінде қысқа ғана уақыт оқыды, онда ол троцкишіл болды, бұл оның Коммунистік партиядан және университетен қуылтуына себеп болды.
Soble was born in 1903 as Abromas Sobolevicius in, then Russian controlled, Lithuania to a wealthy Jewish family. Soble travelled to Leipzig, Weimar Republic in 1921, to attend college, while there he joined the German Communist Party. In 1927 he travelled to the Soviet Union marrying before returning to Germany. Soble studied briefly at the University of Berlin where he became a Trotskyist which led to his expulsion from the Communist Party and the university.
Шымкенттік мансап
Собле кейінірек онжылдықтар өткен соң, 1931 жылы әйелі ауру анасына бару үшін КСРО-ға оралғаннан кейін, кеңес агенттері оны тыңшы болуға мәжбүрлегенін, ал егер ол ынтымақтастық жасамаса, оның қауіпсіздігіне қауіп төнгенін айтты. Бұл мәлімдемелер күдікті саналады, себебі Собльдің Сталиннің агенттерімен бұрыннан байланыста болғаны туралы деректер бар. Собль КСРО-ға оралып, "Профинтерн" ұйымында жұмыс істей бастады. 1940 жылы кеңес тыңшысы Лаврентий Берия Собль отбасын Жапония және Канада арқылы АҚШ-қа жіберді. Собль кейін Берияның өзіне егер ол АҚШ-ты тыңдау миссиясын орындаса, Берия Собльдің бүкіл отбасына Кеңес Одағынан кетуге рұқсат беретінін айтқандығын мәлімдеді. Собль 1941 жылы келді және "Мокас" деп аталатын НКВД тыңшылар желісін басқарды, ал "Василий Зубилин" псевдонімімен АҚШ-тағы НКВД басшысы болған Василий Зарубинды алмастырды. Қамаудан кейін Собльдер көп рет тексерілді, Джек Коннектикут штатының Денберидегі Федералдық түзету мекемесінде, ал Майра Нью-Йорктегі Әйелдер үйінде, онда олар біршама ақпарат берді. Олардан Розенберг тыңшылар тобының мүшелері туралы сұрақтар қойылды, бірақ екеуі де көптеген мүшелерді танымайтындарын жоққа шығарды. Собльдер кеңес барлау қызметі үшін Ресейге, Литваға, Германияға, Францияға, Швейцарияға, Австрияға, Жапонияға, Канадаға және АҚШ-қа сапарлағандарын айтты. Сотқа дейін Собль өзін-өзі өлтіруге талпыныс жасады, ал мемлекеттік адвокаттар оны "психопатиялық тұлға" деп сипаттады. Соттан кейін Собль мен Майра Собре, сондай-ақ олардың әріптесі Джейкоб Альбам тыңшылық қылғандары үшін кінәлі деп танылып, түрмеге кесілді. Майра Собль тыңшылық желісіндегі рөлі үшін бес жарым жылға бас бостандығынан айырылды. 1957 жылдың 8 қазанында Нью-Йорк штатының Оңтүстік округінің федералды судьясы Ричард Левет оның жазасын төрт жылға қысқартты. Собльдің Кеңес Одағына АҚШ-тың ұлттық қорғанысының кейбір аспектілері туралы ақпарат бергені анықталды. Собльдің өзі жеті жылға сотталды және оның жазасын Льюисбург түрмесінде өте бастады. 1958 жылы Собль қасақана бір килограмнан астам гайка мен бұрандаларды жұтып қойды, бұл өзін-өзі өлтіруге жасалған талпыныс ретінде сипатталды, бірақ Собль кейін бұл түрмедегі жағдайға наразылық екенін мәлімдеді. 1961 жылы Роберттің адвокаты Собльдің психикалық қабілетсіздігін анықтауға тырысқанмен, Собль өзінің ағасының үстінен куәлік берді. 1962 жылы оның ағасы өзін-өзі өлтірді, ал одан кейін Собль жақсы мінез-құлқы үшін мерзімінен бұрын босатылды. Босатылғаннан кейін Собль басқа тыңшылық істері бойынша сот процестерінде үкімет үшін куәлік беруді жалғастырды.
Soble would claim decades later that he was coerced by Soviet agents to become a spy in 1931 after his wife returned to the USSR to visit her sick mother and threats to her safety were made if he did not cooperate. These claims are considered suspect as there is evidence that Soble had earlier contact with Stalin's agents. Soble returned to the USSR and began working for Profintern. In 1940, Soviet spymaster Lavrenty Beria dispatched the entire Soble family to the United States, by way of Japan and Canada. Soble later testified that Beria had told him that if he undertook the mission to spy on the United States, Beria would allow Soble's entire family to leave the Soviet Union. Soble arrived in 1941, and took over supervision of an NKVD spy ring known as the "Mocase", replacing Vasily Zarubin who under the pseudonym "Vasili Zubilin" became the head of the NKVD in the United States. After their arrest, the Sobles were interviewed numerous times, Jack at the Federal Correction Facility in Danbury, Connecticut and Myra at the Women's House of Detention, in New York City, where they provided some information. They were questioned about members of the Rosenberg spy ring, but they both denied knowing many of the members. The Sobles revealed that they had traveled to Russia, Lithuania, Germany, France, Switzerland, Austria, Japan, Canada, and the United States on behalf of Soviet intelligence. While awaiting trial, Soble attempted to commit suicide and government attorneys described him as a "psychopathic personality." After a trial, both Soble and Myra Sobre, along with their associate Jacob Albam, were convicted on espionage charges and sentenced to prison. Myra Soble received a five and a half year prison sentence for her role in the espionage ring. On October 8, 1957, Federal Judge Richard H. Levet, United States District Court, Southern District of New York, reduced her sentence to four years. Soble was found to have been informing the Soviet Union about aspects of the United States' national defense. Soble himself was sentenced to a seven year sentence, which he began serving at Lewisburg Prison. In 1958, Soble intentionally swallowed more than a pound of nuts and bolts, in what was characterized as a suicide attempt but which Soble later claimed was a protest against prison conditions. In 1961, Soble testified against his brother, despite attempts by Robert's attorney to have Soble declared mentally incompetent. His brother committed suicide in 1962, and shortly thereafter, Soble was released early for good behavior. Following his release, Soble continued to testify for the government in other espionage trials.